Yasak Avlanma Cezası (4915 m.21 / 1380 m.36) ve İtiraz – 2026
Yasak avlanma suçu, avlanan canlının türüne göre iki ayrı kanunda düzenlenir. Kara hayvanlarının (memeliler ve kuşlar) izinsiz veya kurallara aykırı avlanması 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu m. 21 kapsamındadır; genel aykırılıklar idari para cezası ve avcılık belgesinin iptali ile, fiilin ekolojik dengeye zarar vermesi ise 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile karşılaşır. Su ürünlerinin (balık ve deniz canlıları) yasak yer, zaman veya yöntemle avlanması ise 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu m. 36 kapsamında idari para cezası ve av araçlarına el konulması ile yaptırıma bağlanır. Her iki halde de avlanan canlılara ve av malzemelerine el konulur.
Avlanma, kurallarına uyulduğunda yasal bir faaliyettir; ancak yasak tür, yasak dönem veya yasak yöntemle yapıldığında ağır idari ve cezai sonuçlar doğurur. Uygulamada en çok karıştırılan nokta, kara hayvanları ile su ürünlerinin farklı kanunlara tabi olması ve yaptırımlarının birbirinden ayrılmasıdır. Bu yazıda yasak avlanma cezası konusunu; 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu m. 21 ile 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu m. 36 arasındaki farkı, hapis cezası gerektiren halleri, avcılık belgesi iptalini, el koyma ve müsadereyi ve idari para cezasına itiraz yolunu bir avukat titizliğiyle ve herkesin anlayacağı bir dille açıklıyoruz.
- Yasak Avlanma Nedir? İki Ayrı Kanun
- Kara Avcılığında Yasak Avlanma (4915 m. 21)
- Hapis Cezası Gerektiren Hal: Ekolojik Dengeye Zarar
- Su Ürünlerinde Yasak Avlanma (1380 m. 36)
- Karşılaştırma Özeti Tablosu
- Avcılık Belgesi İptali ve Diğer Yaptırımlar
- El Koyma, Müsadere ve Av Araçları
- İdari Para Cezasına İtiraz ve Görevli Merci
- Yargı Kararları Işığında Uygulama
- İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği
- Sıkça Sorulan Sorular
Yasak Avlanma Nedir? İki Ayrı Kanun
Yasak avlanma, kanunların ve ilgili kurulların belirlediği koşullara aykırı biçimde av hayvanı veya su ürünü avlanmasıdır. Türk hukukunda bu alan tek bir kanunla değil, avlanan canlının türüne göre iki ayrı kanunla düzenlenir. Bu ayrım, uygulanacak yaptırımı ve görevli mercii doğrudan belirler.
Memeliler ve kuşlar gibi kara av hayvanlarının avlanmasını düzenler. Yaban keçisi, tavşan, keklik, ördek gibi türler bu kapsamdadır. Merkez Av Komisyonu kararlarıyla belirlenen tür, dönem ve yöntem kurallarına uyulması zorunludur.
Denizlerde ve iç sularda (göl, akarsu) yapılan balıkçılık ile su ürünleri avcılığını düzenler. Balık, kabuklu ve diğer deniz canlıları bu kapsamdadır. Yasak boy, yasak zaman ve yasak yöntemler bu kanunla belirlenir.
Yani bir dere kenarında yasak dönemde tüfekle keklik vurmak 4915 kapsamında, aynı derede yasak yöntemle balık avlamak ise 1380 kapsamındadır. Bu temel ayrımı bilmek, hem savunma hem de doğru başvuru bakımından belirleyicidir.
Kara Avcılığında Yasak Avlanma (4915 m. 21)
4915 sayılı kanun yasak avlanma cezası, kara av hayvanlarına yönelik ihlalleri kapsar. Kanun, avlanmayı bütünüyle yasaklamaz; belirlenen kurallar çerçevesinde, avcılık belgesi ve avlak izniyle avlanmaya imkan tanır. Bu kurallara aykırılık ise yaptırıma bağlanmıştır.
- Avcılık belgesi olmadan avlanmak.
- Koruma altındaki (avlanması yasak) türleri avlamak.
- Av yasağı döneminde (üreme mevsimi vb.) avlanmak.
- Belirlenen av miktarını (limit) aşmak.
- Yasak yöntem, araç veya yerde avlanmak (gece, ışık, tuzak, izinsiz alan).
Bu ihlallerin çoğu, öncelikle idari para cezası ve avcılık belgesinin iptali ile sonuçlanır. Ancak fiil, canlı türünün ekolojik dengesini bozacak nitelikteyse, aşağıda açıkladığımız üzere doğrudan hapis cezası gündeme gelir. Avda genellikle ateşli silah kullanıldığından, silahın ruhsat durumu da ayrıca önem taşır; bu konuda ruhsatsız silah taşıma ve bulundurma cezası yazımızı inceleyebilirsiniz. Kanun metninin tamamına mevzuat.gov.tr üzerindeki 4915 sayılı Kanun sayfasından ulaşabilirsiniz.
Hapis Cezası Gerektiren Hal: Ekolojik Dengeye Zarar
Konunun en kritik ve rakip içeriklerin çoğunun net vermediği noktası budur. 4915 sayılı Kanun, her yasak avlanmayı hapisle cezalandırmaz; ancak fiil bir türün yaşamını veya bölgedeki ekolojik dengeyi tehlikeye sokacak boyuttaysa, ceza ağırlaşır.
“Avlanmanın yasaklanmasına sebep olan bir canlı türünün neslinin yok olması tehlikesinin ortaya çıkması hâlinde, faaliyeti gerçekleştirenler iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca fiili işleyenlerin avcılık belgeleri iptal edilir.”
Yani sıradan bir av yasağı ihlali idari para cezasıyla sonuçlanabilirken, koruma altındaki bir türün neslini tehlikeye atan avlanma 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası doğurur ve avcılık belgesi iptal edilir. Bu ayrım, cezayı bir para cezasından yıllarca hapse taşıdığından, savunmanın en önemli tartışma alanıdır. Fiil aynı zamanda çevreye zarar boyutu taşıyorsa çevreyi kasten veya taksirle kirletme ve hayvana yönelik eziyet boyutu için hayvana eziyet ve hayvanları koruma yazılarımız da tamamlayıcı olacaktır.
Su Ürünlerinde Yasak Avlanma (1380 m. 36)
su ürünleri kanunu yasak avlanma cezası, denizlerde ve iç sularda yapılan balıkçılık ve avcılık ihlallerini kapsar. 1380 sayılı Kanun m. 36, ruhsatsız avcılık, amatör veya sportif balıkçılık kurallarının ihlali, yasak boy ve zaman limitlerine uyulmaması gibi fiilleri idari para cezasına bağlar.
- Ruhsat tezkeresi olmadan ticari su ürünleri avcılığı yapmak.
- Yasak boy (küçük/olgunlaşmamış balık) altındaki su ürünlerini avlamak.
- Yasak zaman ve yasak sahalarda (üreme dönemi, koruma alanı) avlanmak.
- Yasak av araç ve yöntemleri (dinamit, elektroşok, zehir, yasak ağ) kullanmak.
- Amatör ve sportif avcılık kurallarını ihlal etmek.
Bu ihlaller kural olarak idari para cezasıyla yaptırıma bağlanır. Ancak yaptırım para cezasıyla sınırlı değildir: ihlal büyüklüğüne göre av araç ve gereçlerine (ağlar, zıpkınlar, ışık kaynakları vb.), avlanan su ürünlerine ve hatta yasa dışı avcılıkta kullanılan gemilere el konulabilir; bu araçlar mülkiyetin kamuya geçirilmesi yoluyla müsadere edilebilir. Dinamit veya zehirle avlanma gibi ağır fiiller ise çevreye ve kamu güvenliğine zarar boyutuyla ayrı ceza sorumlulukları da doğurabilir. Kanun metninin tamamına mevzuat.gov.tr üzerindeki 1380 sayılı Kanun sayfasından ulaşabilirsiniz.
Karşılaştırma Özeti Tablosu
İki kanunun düzenleme alanını ve temel yaptırım türlerini bir arada görmek, hangi kuralın hangi olaya uygulanacağını netleştirir.
| Kriter | 4915 s. Kanun m. 21 (Kara Avcılığı) | 1380 s. Kanun m. 36 (Su Ürünleri) |
|---|---|---|
| Düzenleme alanı | Kara av hayvanları (memeliler, kuşlar) | Su ürünleri (balıklar, deniz canlıları) |
| Temel yaptırım | İdari para cezası ve avcılık belgesi iptali | İdari para cezası ve el koyma |
| Hapis cezası | Ekolojik dengeye/nesle zarar halinde 2-5 yıl hapis | Kural olarak idari; ağır fiillerde ayrı ceza sorumluluğu |
| El koyma | Avlanan hayvan ve av malzemeleri | Av araçları, gereçleri ve gemiler |
| Yetkili birim | Doğa Koruma ve Milli Parklar / il müdürlükleri | Tarım ve Orman Bakanlığı / su ürünleri birimleri |
Görüldüğü gibi iki rejim, korudukları canlı grubu ve öngördükleri yaptırım türü bakımından ayrılır. Kara avcılığında öne çıkan yaptırım avcılık belgesinin iptali ve nesle zarar halinde hapis iken, su ürünlerinde ağırlık idari para cezası ve av araçlarına el koymadadır.
Avcılık Belgesi İptali ve Diğer Yaptırımlar
yasak avlanmada avcılık belgesi iptali, kara avcılığı ihlallerinin en caydırıcı sonuçlarından biridir. Avlanma yetkisi belgeye bağlı olduğundan, belgenin iptali kişinin yasal olarak avlanma imkanını ortadan kaldırır.
Özellikle ekolojik dengeye zarar veren fiillerde ve tekrarlanan ihlallerde avcılık belgesi iptal edilir. İptal, kişinin belirli süre veya tümüyle yasal avlanmadan men edilmesi anlamına gelir.
Her iki kanun kapsamındaki ihlallerin büyük kısmı idari para cezasıyla yaptırıma bağlanır. Ceza tutarı, ihlalin türüne, avlanan canlının niteliğine ve miktarına göre değişir.
İdari para cezalarının genel işleyiş mantığı, benzer idari yaptırımlarla paralellik gösterir; bu konuda ruhsatsız yapı idari para cezası yazımızdaki idari süreç açıklamaları yol gösterici olacaktır. İhlalin ormanlık alanda gerçekleşmesi halinde ayrıca orman mevzuatı da devreye girebilir; bu boyut için ormandan izinsiz yer açma ve işgal yazımıza bakabilirsiniz.
El Koyma, Müsadere ve Av Araçları
yasak avlanmada av tüfeğine el konulması, uygulamada en somut sonuçlardan biridir. Her iki kanun kapsamında da suça veya kabahate konu canlılar ile bunları elde etmekte kullanılan araç ve gereçlere el konulur.
- Yasa dışı avlanan hayvanlar ve su ürünleri (canlı veya ölü).
- Av tüfeği, tuzak, ışık kaynağı ve diğer av malzemeleri.
- Su ürünlerinde ağlar, zıpkınlar, elektroşok cihazı gibi araç ve gereçler.
- Ağır ihlallerde yasa dışı avcılıkta kullanılan tekne ve gemiler.
El konulan eşyaların akıbeti, olayın idari kabahat mi yoksa suç mu oluşturduğuna göre değişir. Suç söz konusu olduğunda araçlar TCK 54 uyarınca müsadereye tabidir. Müsaderenin hukuki niteliği ve itiraz yolları için müsadere nedir yazımızı okuyabilirsiniz. Ateşli silaha el konulması halinde silahın ruhsat durumu da ayrıca değerlendirilir.
Antalya’nın dağlık bir bölgesinde bir kişi, av yasağı döneminde ve avcılık belgesi bulunmaksızın, koruma altındaki bir yaban keçisini tüfekle avlar. Olay, doğa koruma görevlilerince tespit edilir.
Bu olayda birden fazla yaptırım devreye girer. Belgesiz ve yasak dönemde avlanma nedeniyle idari para cezası uygulanır; avlanan hayvana ve av tüfeğine el konulur. Avlanan türün koruma altında olması ve neslinin tehlikeye düşürülmesi nedeniyle fiil, 4915 m. 21 kapsamında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasını gündeme getirir ve kişinin avcılık belgesi iptal edilir. Tüfek ruhsatsız ise ayrıca silah suçu değerlendirilir. Aynı fiil su ürünlerine yönelik olsaydı 1380 kapsamında idari para cezası ve av araçlarına el koyma söz konusu olacaktı.
Yasak Avlanma İşlemi veya İsnadıyla mı Karşılaştınız?
Yasak avlanma; idari para cezasından, nesle zarar halinde hapis cezasına ve belge iptaline uzanan çok katmanlı sonuçlar doğurur. Fiilin idari kabahat mi suç mu oluşturduğu titiz bir değerlendirme gerektirir. Sürecin başında hukuki destek almanız hak kaybını önler.
Danışmanlık Ücretlidir. Ücretlendirme, TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenmektedir.
İdari Para Cezasına İtiraz ve Görevli Merci
yasak avlanma idari para cezasına itiraz, hak kaybını önlemek için son derece önemlidir. Bu yaptırımlar idari işlem niteliğinde olduğundan, süresi içinde itiraz edilmezse kesinleşir ve tahsil edilir. İtiraz yolu, cezanın türüne göre belirlenir.
| İşlem | Başvuru Yolu |
|---|---|
| Sadece idari para cezası (Kabahatler Kanunu kapsamında) | Sulh ceza hakimliğine başvuru (kural olarak 15 gün) |
| Belge iptali, el koyma gibi idari işlemler | İdare mahkemesinde iptal davası |
| İşlemin durdurulması | Yürütmenin durdurulması talep edilebilir |
| Hapis cezası gerektiren fiil | Ceza yargılaması (asliye/ağır ceza mahkemesi) |
Uygulamada ceza ile birlikte belge iptali ve el koyma gibi işlemler bir arada yapıldığından, başvurunun hangi mercie yapılacağı teknik bir değerlendirme gerektirir. İdari işlemlere karşı genel itiraz yolları için idari işlemlere itiraz, iptal davasının işleyişi için idari yargıda iptal davası, süreler için idari yargıda dava açma süreleri ve işlemin durdurulması için yürütmenin durdurulması ve şartları yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Süreler kısa olduğundan bir avukatla erken hareket etmek en doğru yaklaşımdır.
Yargı Kararları Işığında Uygulama
Yargı uygulaması, yasak avlanmanın idari ve cezai boyutlarını netleştiren önemli ilkeler ortaya koyar. Aşağıda yerleşik esasları özetliyoruz:
Yargı kararlarında, her yasak avlanmanın hapis gerektiren bir suç olmadığı; fiilin idari kabahat mi yoksa nesle/ekolojik dengeye zarar veren bir suç mu oluşturduğunun somut olarak belirlenmesi gerektiği vurgulanır.
Avlanan canlının koruma altında olup olmadığı, av yasağı dönemi ve tür bilgisi resmi kayıt ve bilirkişi incelemesiyle ortaya konur; ceza türü bu verilere göre belirlenir.
Av araç ve gereçlerine el konulması ve müsaderesi kabul edilmekle birlikte, aracın veya teknenin iyiniyetli üçüncü kişiye ait olması halinde malikin haklarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtilir.
İdari para cezası ile fiilin ceza kanunu kapsamında değerlendirilmesinin farklı hukuki temellere dayandığı; birinin diğerini ortadan kaldırmadığı kabul edilir.
Görüldüğü gibi bu alan, idare hukuku ile ceza hukukunun kesiştiği bir yapıya sahiptir. Savunma stratejisi, hem idari para cezasına itirazı hem de olası ceza boyutunu birlikte ele almalıdır.
İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek yalnızca fikir vermesi amacıyla hazırlanmıştır. İtirazın hangi mercie (sulh ceza hakimliği veya idare mahkemesi) ve hangi sürede yapılacağı işlemin niteliğine göre değişir; bu nedenle dilekçenin mutlaka avukat desteğiyle somut işleme göre hazırlanması gerekir.
ANTALYA NÖBETÇİ SULH CEZA HAKİMLİĞİNE
(İşlemin niteliğine göre: ANTALYA NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİNE)
İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad, Baro ve Sicil No, Adres]
İDARE: [… İl Tarım ve Orman Müdürlüğü / Doğa Koruma ve Milli Parklar … Şube Müdürlüğü]
İTİRAZA KONU İŞLEM: …/…/2026 tarih ve … sayılı idari para cezası / belge iptali / el koyma işlemi.
KONU: Hukuka aykırı idari yaptırım kararının kaldırılması / iptali talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil hakkında yasak avlanma yaptığı gerekçesiyle idari para cezası uygulanmıştır. Ancak tutanakta, avlandığı iddia edilen canlının türü, koruma durumu ve av yasağı dönemi bakımından somut ve tutarlı tespit bulunmamaktadır.
2. Müvekkilin fiili ile isnat edilen ihlal arasındaki nedensellik ve kusur unsuru ortaya konmamış olup, işlem sebep ve konu unsurları bakımından hukuka aykırıdır.
3. İşlemin uygulanması müvekkil bakımından telafisi güç zararlara yol açacağından yürütmenin durdurulması gerekmektedir.
DELİLLER: Ceza tutanağı, tür ve koruma durumuna ilişkin kayıtlar, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; öncelikle yürütmenin durdurulmasına, hukuka aykırı idari yaptırım kararının kaldırılmasına/iptaline karar verilmesini saygılarımızla vekaleten arz ve talep ederiz. …/…/2026
İtiraz Eden Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Yasak avlanmanın cezası nedir?
Kara avcılığı ile su ürünleri avcılığı aynı kanuna mı tabidir?
Yasak avlanmada ne zaman hapis cezası verilir?
Yasak avlanmada av tüfeğine el konulur mu?
Dinamit veya elektroşokla balık avlamak suç mu?
Yasak avlanma idari para cezasına nasıl itiraz edilir?
Avcılık belgesi iptal edilirse ne olur?
Yasak avlanma şikayete tabi mi?
Antalya’da Ceza ve İdari Yaptırım Hukukunda Profesyonel Destek
Yasak avlanma; idari para cezası, belge iptali, av aracı müsaderesi ve nesle zarar halinde hapis gibi çok katmanlı riskler içerir. İster ceza isterse idari yaptırımla karşılaşın, doğru strateji için deneyimli bir avukattan destek almak üzere bize ulaşabilirsiniz.
Antalya Ceza Avukatı
Antalya Avukat
Danışmanlık Ücretlidir. Ücretlendirme, TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenmektedir.
