Zorla Getirme Kararı (CMK 199): Nedir, Süresi Kaç Saat? – 2026
Zorla getirme kararı (CMK 199), usulüne uygun çağrıya rağmen mazeretsiz olarak gelmeyen sanık, tanık, bilirkişi veya mağdurun, kolluk kuvvetleri aracılığıyla soruşturma ya da kovuşturma makamının önüne çıkarılmasını sağlayan geçici bir koruma tedbiridir. Karar; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise davayı gören mahkeme veya hakim tarafından verilir. Getirilen kişi, işlem hemen yapılamıyorsa en geç 24 saat içinde serbest bırakılır. Bu karar bir cezalandırma değil, adli işlemin yapılmasını sağlayan zorlayıcı bir tedbirdir.
Bir mahkemeden veya savcılıktan “zorla getirme kararı çıkarıldı” bilgisini almak, çoğu kişide haklı bir endişe yaratır. Bu karar tutuklama mıdır, yakalama mıdır, yoksa bir ceza mı? Uygulamada en çok karıştırılan konulardan biri budur. Bu yazıda zorla getirme kararı cmk 199 düzenlemesini; kimler hakkında çıkarılabileceğini, kimin verdiğini, nasıl uygulandığını, 24 saatlik süre kuralını, yakalama kararından farkını ve itiraz yollarını bir avukat titizliğiyle ve herkesin anlayacağı bir dille açıklıyoruz.
- Zorla Getirme Kararı Nedir? (CMK 199)
- Hangi Hallerde Verilir?
- Kimler Hakkında Çıkarılabilir? (Sanık, Tanık, Bilirkişi)
- Kararı Kim Verir ve Nasıl Uygulanır?
- Zorla Getirme Süresi: 24 Saat Kuralı
- Zorla Getirme ile Yakalama Kararı Arasındaki Fark
- Zorla Getirme Kararına İtiraz ve Mazeret
- Yargıtay Kararları Işığında Uygulama
- İtiraz / Mazeret Dilekçesi Örneği
- Sıkça Sorulan Sorular
Zorla Getirme Kararı Nedir? (CMK 199)
Zorla getirme kararı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 199. maddesinde düzenlenen bir koruma tedbiridir. Ceza muhakemesinin sağlıklı yürütülebilmesi için sanığın, tanığın veya bilirkişinin belirli bir işlemde hazır bulunması gerekir. Kişi usulüne uygun çağrıldığı halde haklı bir mazereti olmaksızın gelmezse, adaletin işleyişi sekteye uğrar. İşte bu durumda ilgili makam, kişiyi kolluk kuvvetleri eliyle zorla huzura getirtir.
CMK 199, aslında CMK 146’ya yani sanığın zorla getirilmesine atıf yapar ve bu kuralın diğer ilgililere de uygulanmasını sağlar. Bu tedbirin amacı kişiyi cezalandırmak değil, yapılması gereken adli işlemin (ifade alma, sorgu, teşhis, duruşmada hazır bulunma) gerçekleştirilmesini sağlamaktır. Bu yönüyle zorla getirme, hürriyeti bağlayıcı ama son derece kısa süreli ve amaca özgü bir tedbirdir.
“Mahkeme, sanığın hazır bulunmasına ve zorla getirme kararı veya yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir.”
Madde metni kovuşturma evresini esas alsa da, çağrıya uymama halinde zorla getirme kuralı soruşturma evresinde de (CMK 146 ve tanıklar için CMK 44 yollamasıyla) uygulanır. Kanun metninin tamamına mevzuat.gov.tr üzerindeki 5271 sayılı Kanun sayfasından ulaşabilirsiniz.
- Usulüne uygun çağrıya rağmen mazeretsiz gelmeyen kişi hakkında çıkarılır.
- Sanık, tanık, bilirkişi ve gerektiğinde mağdur hakkında uygulanabilir.
- Soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada mahkeme veya hakim tarafından verilir.
- Kolluk kuvvetleri (polis veya jandarma) tarafından infaz edilir.
- Kişi zorunlu olmadıkça konutunda aranamaz; işlem hemen yapılamazsa en geç 24 saat içinde serbest bırakılır.
- Bir ceza değil, adli işlemin yapılmasını sağlayan geçici bir koruma tedbiridir.
Hangi Hallerde Verilir?
Zorla getirme kararının çıkarılabilmesi için kanunun aradığı iki temel şart birlikte gerçekleşmelidir. Bu şartlar sağlanmadan verilen karar hukuka aykırı olur.
Kişiye önceden usulüne uygun bir çağrı (meşruhatlı davetiye) çıkarılmış olmalıdır. Bu davetiyede, gelmemenin sonucu olarak zorla getirileceği açıkça ihtar edilmiş bulunmalıdır. Çağrının kişiye tebliğ edilmemesi veya ihtarın eksikliği tedbiri sakatlar. İfade çağrısı süreci hakkında ayrıntı için ifadeye çağrılmak ve ifade vermek yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kişi, usulüne uygun çağrıya rağmen geçerli bir mazeret bildirmeksizin gelmemiş olmalıdır. Hastalık, kaza, doğal afet gibi haklı bir mazeret zamanında bildirilmişse zorla getirme kararı verilemez. Mazeretin belgeyle desteklenmesi büyük önem taşır.
Ek olarak, bazı hallerde çağrı yapılmadan da doğrudan zorla getirme kararı verilebilir. Örneğin sanığın kaçma şüphesi bulunması veya çağrının sonuçsuz kalacağının anlaşılması hallerinde makam, önceden davetiye çıkarmadan doğrudan zorla getirme yoluna gidebilir. Bu, tedbirin amacına ulaşmasını güvence altına alır.
- Zorla getirme kararının kendisi bir ceza değildir; kişinin huzura getirilmesini sağlayan bir tedbirdir.
- Ancak usulüne uygun çağrıldığı halde gelmeyen tanık hakkında, zorla getirmeye ek olarak gelmemenin sebep olduğu giderlere ve disiplin hapsine (CMK 60) hükmedilebilir.
- Tanığın disiplin hapsi, geçerli mazeret bildirilirse veya sonradan gelinip beyanda bulunulursa kaldırılır.
- Sanık bakımından ise gelmemek başlı başına ceza doğurmaz; sonuç yalnızca zorla getirilmedir.
Kimler Hakkında Çıkarılabilir? (Sanık, Tanık, Bilirkişi)
Zorla getirme tedbiri yalnızca sanığa özgü değildir. Ceza muhakemesinde hazır bulunması gereken çeşitli kişiler bu tedbirin muhatabı olabilir.
| Kişi | Durum ve Dayanak |
|---|---|
| Sanık | sanık zorla getirme kararı polis marifetiyle infaz edilir. Sanığın duruşmada hazır bulunması kural olduğundan, gelmezse zorla getirilir (CMK 146, 199). |
| Tanık | tanık hakkında zorla getirme kararı çıkar mı sorusunun yanıtı evettir. Usulüne uygun çağrıldığı halde gelmeyen tanık zorla getirilir; ayrıca CMK 60 uyarınca disiplin hapsi gündeme gelebilir. |
| Bilirkişi | Çağrıldığı halde gelmeyen ve mazeret bildirmeyen bilirkişi de zorla getirme kararının muhatabı olabilir. |
| Mağdur / Katılan | Beyanına veya teşhisine ihtiyaç duyulduğunda ve usulüne uygun çağrıya uyulmadığında mağdur da bu tedbire tabi tutulabilir. |
Tanıklık, kural olarak kamusal bir yükümlülüktür; kişi istese de istemese de bilgi verme görevi taşır. Bu nedenle tanığın gelmemesi, sanığa göre daha ağır sonuçlara bağlanmıştır. Ancak mahkeme huzurunda bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunmanın da ayrı bir suç oluşturduğunu unutmamak gerekir; ayrıntılar için yalan tanıklık suçu yazımıza bakabilirsiniz. Şüphelinin ifade sürecindeki güvenceleri hakkında ise ifade ve sorgu sırasında şüphelinin hakları (CMK 147) yazımız kapsamlı bilgi sunar.
Kararı Kim Verir ve Nasıl Uygulanır?
Zorla getirme kararının kim tarafından verileceği, muhakemenin hangi evresinde bulunulduğuna göre değişir.
Soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı zorla getirme kararı verebilir. İşin niteliğine göre sulh ceza hakimliği de yetkilidir. Cumhuriyet savcısının yetkileri hakkında ayrıntı için Cumhuriyet başsavcılığı görevleri yazımızı okuyabilirsiniz.
Davayı gören mahkeme veya hakim karar verir. Duruşmaya gelmeyen sanık, tanık veya bilirkişi hakkında mahkeme doğrudan zorla getirme kararı çıkarabilir.
Karar, kolluk kuvvetleri (polis veya jandarma) tarafından uygulanır. Kolluk kişiyi bulur bulmaz, karar veren makamın önüne getirir. Getirilen kişi derhal, işlem hemen yapılamazsa en geç 24 saat içinde serbest bırakılır.
Uygulamanın önemli bir sınırı vardır: Zorla getirme kural olarak kişinin konutunda arama yapılmasına dayanak oluşturmaz. Kolluk, kişiyi zorla getirmek için konutuna, işyerine ya da kapalı alanlarına ancak ayrı ve hukuka uygun bir arama kararı varsa girebilir. Arama tedbirinin şartları için arama ve elkoyma yazımız yol gösterici olacaktır.
Zorla Getirme Süresi: 24 Saat Kuralı
zorla getirme süresi kaç saat sorusu, bu tedbirin en kritik güvencesini içerir. Zorla getirilen kişi, sınırsız süre tutulamaz. CMK, getirilen kişinin derhal karar veren makamın önüne çıkarılmasını ve amaçlanan işlem yapılır yapılmaz serbest bırakılmasını emreder.
İşlemin hemen yapılamadığı durumlarda dahi kişi, zorla getirmenin başladığı andan itibaren en geç 24 saat içinde serbest bırakılmak zorundadır. Bu 24 saatlik süreye, kişinin bulunduğu yerden karar veren makamın bulunduğu yere getirilmesi için gereken yol süresi dahil değildir. Süre, kişinin fiilen işleme tabi tutulabileceği makama ulaştığı andan itibaren işler.
- Kişi, getirildiği makamda işlem hemen yapılabiliyorsa işlem sonrası derhal serbest bırakılır.
- İşlem hemen yapılamıyorsa, en geç 24 saat içinde mutlaka serbest bırakılır.
- Yol süresi bu 24 saate dahil değildir.
- Bu süre bir gözaltı süresi değildir; amaç yalnızca ilgili işlemin yaptırılmasıdır.
Bu güvence, zorla getirmenin fiilen bir gözaltına dönüşmesini engeller. 24 saatlik sınırın aşılması, kişinin hürriyetinin hukuka aykırı biçimde kısıtlanması anlamına gelir ve tazminat dahil çeşitli sonuçlar doğurabilir.
Zorla Getirme ile Yakalama Kararı Arasındaki Fark
zorla getirme kararı ile yakalama kararı arasındaki fark, hukuki sonuçları bakımından son derece önemlidir ve uygulamada en çok karıştırılan konudur. İki tedbir de kişiyi adli makam önüne çıkarmayı amaçlasa da hukuki nitelikleri, süreleri ve sonuçları farklıdır.
| Kriter | Zorla Getirme (CMK 199) | Yakalama (CMK 90 vd.) |
|---|---|---|
| Amaç | Belirli bir işlem için kişiyi huzura getirmek | Suç şüphesi altındaki kişiyi yakalayıp gözaltına almak |
| Ön şart | Kural olarak usulüne uygun çağrıya uymama | Suçüstü hali, gecikmede sakınca veya yakalama emri |
| Süre | İşlem yapılınca serbest; en geç 24 saat | Gözaltı sürelerine tabi (kural 24 saat, toplu suçlarda 4 güne kadar uzayabilir) |
| Sonuç | İşlem sonrası serbest bırakma | Gözaltı, adli kontrol veya tutuklama talebi gündeme gelebilir |
| Ağırlık | Daha hafif, amaca özgü tedbir | Daha ağır, hürriyeti daha geniş kısıtlayan tedbir |
Kısaca söylemek gerekirse: Zorla getirme, kişiyi yalnızca ifade vermesi veya bir işleme katılması için kısa süreliğine getirir ve işlem biter bitmez serbest bırakır. Yakalama ise suç şüphesine dayanır ve arkasından gözaltı, adli kontrol veya tutuklama gelebilir. Yakalama ve gözaltı sürecinin ayrıntıları için gözaltı ve yakalama yazımızı, tutukluluğa karşı başvuru yolları için ise tutukluluğa itiraz ve tahliye talebi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Antalya’da görülen bir ceza davasında, olayı gören önemli bir tanık T’ye usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğ edilir; davetiyede gelmemesi halinde zorla getirileceği açıkça ihtar edilmiştir. T, geçerli bir mazeret bildirmeksizin duruşmaya katılmaz.
Mahkeme, bir sonraki celse için T hakkında zorla getirme kararı verir ve kolluğa gönderir. Polis, T’yi bulup duruşma günü mahkemeye getirir; T beyanını verdikten hemen sonra serbest bırakılır. Ayrıca T’nin ilk celseye mazeretsiz gelmemesi nedeniyle mahkeme, CMK 60 uyarınca disiplin hapsi ve gelmemeden doğan giderlere hükmedilmesini değerlendirir. Eğer T ikinci kez de geçerli mazeret sunarak gelebilseydi ya da beyanını verseydi, disiplin hapsi kaldırılabilirdi.
Hakkınızda Zorla Getirme Kararı mı Var?
Zorla getirme kararının hukuka uygun verilip verilmediği, çağrının usulüne uygunluğu ve mazeretinizin geçerliliği teknik bir değerlendirme gerektirir. Doğru adım, işlemin başında hukuki destek almaktır.
Danışmanlık Ücretlidir. Ücretlendirme, TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenmektedir.
Zorla Getirme Kararına İtiraz ve Mazeret
Hakkında zorla getirme kararı verilen kişinin iki temel yolu vardır: kararın dayanağını ortadan kaldıracak geçerli bir mazeret sunmak ve gerekiyorsa karara karşı itiraz etmek.
Mazeret Bildirmek
En etkili yol, çağrıya neden uyulamadığını belgeye dayalı olarak açıklamaktır. Hastalık için sağlık raporu, kaza için tutanak, başka bir şehirde zorunlu bulunma için belge gibi somut deliller, mazeretin kabulünü sağlar. Mazeretin çağrı gününden önce veya en kısa sürede ilgili makama iletilmesi önemlidir. Geçerli mazeretin kabulü halinde zorla getirme kararı verilmez veya verilmiş karar uygulanmaz.
İtiraz Yolu
zorla getirme kararına itiraz dilekçesi ile, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülebilir. Çağrının usulsüz tebliği, ihtar eksikliği, mazeretin dikkate alınmaması veya kişinin zaten hazır bulunması gibi haller itiraz gerekçesi oluşturur. İtiraz kanun yolunun genel işleyişi için itiraz kanun yolu yazımıza bakabilirsiniz. Bu süreçte bir müdafi desteğiyle hareket etmek, hem mazeretin doğru sunulması hem de itirazın etkili yapılması bakımından belirleyicidir.
Yargıtay Kararları Işığında Uygulama
Yargıtay uygulaması, zorla getirme tedbirinin sınırlarını çizen önemli ilkeler ortaya koyar. Aşağıda yerleşik esasları özetliyoruz:
Yargıtay, zorla getirme kararının kural olarak usulüne uygun bir çağrının (gelmemenin sonucunu ihtar eden davetiyenin) yapılmış olmasına bağlı olduğunu vurgular. Çağrı yapılmadan veya usulsüz çağrıyla verilen tedbir hukuka aykırı sayılır.
Zorla getirmenin amacının yalnızca kişiyi huzura çıkarmak olduğu, bu tedbirin bir yaptırım gibi kişiyi süresiz veya orantısız biçimde alıkoymak için kullanılamayacağı istikrarlı biçimde kabul edilir.
Yüksek mahkeme, getirilen kişinin işlemi yapılır yapılmaz serbest bırakılması, işlem yapılamasa dahi 24 saati aşmadan salıverilmesi gerektiğini; bu sınırın aşılmasının hürriyeti kısıtlama sonucu doğurabileceğini kabul eder.
Belgeye dayalı ve makul bir mazeretin dikkate alınmadan zorla getirme kararı verilmesi ve uygulanmasının, savunma hakkını ve adil yargılanma ilkesini zedeleyebileceği vurgulanır.
Görüldüğü gibi uygulama, zorla getirmeyi meşru bir muhakeme aracı olarak korurken, kişinin hürriyetini ölçüsüz biçimde kısıtlayacak kullanımlara da geçit vermez. Katılan ve sanık sıfatlarının muhakemedeki konumu hakkında ek bilgi için katılan sanık nedir yazımızı okuyabilirsiniz.
İtiraz / Mazeret Dilekçesi Örneği
İtiraz / Mazeret Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek yalnızca fikir vermesi amacıyla hazırlanmıştır. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, dilekçenin mutlaka avukat desteğiyle ve somut mazeret belgeleri eklenerek hazırlanması gerekir.
ANTALYA … ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE
DOSYA NO: 2026/… Esas
MAZERET BİLDİREN / İTİRAZ EDEN: [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres] (Sanık / Tanık)
MÜDAFİ / VEKİL: Av. [Ad Soyad, Baro ve Sicil No, Adres]
KONU: Hakkımda verilen …/…/2026 tarihli zorla getirme kararına karşı mazeretimin sunulması ve karara itirazlarımızın arzıdır.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil hakkında, …/…/2026 tarihli duruşmaya gelmediği gerekçesiyle zorla getirme kararı verilmiştir. Ancak müvekkil, söz konusu tarihte ekte sunulan sağlık raporunda belirtilen rahatsızlığı nedeniyle duruşmaya katılamamıştır. Bu durum haklı ve belgeli bir mazerettir.
2. Ayrıca çağrı davetiyesi müvekkile usulüne uygun tebliğ edilmemiş olup, gelmemenin sonucuna ilişkin ihtar da içermemektedir. Bu yönüyle zorla getirme kararının yasal şartları oluşmamıştır.
3. Müvekkil, işbu dilekçe ile mazeretini sunmakta ve bir sonraki celsede hazır bulunacağını beyan etmektedir.
DELİLLER: Sağlık raporu, tebligat evrakı ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; mazeretimizin kabulü ile hakkımızda verilen zorla getirme kararının kaldırılmasına, bir sonraki celse için gerekli davetin usulüne uygun olarak yapılmasına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. …/…/2026
İtiraz Eden / Müdafii
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
Sıkça Sorulan Sorular
Zorla getirme kararı nedir?
Tanık hakkında zorla getirme kararı çıkar mı?
Zorla getirme süresi kaç saattir?
Zorla getirme kararını kim verir?
Zorla getirme ile yakalama kararı arasındaki fark nedir?
Çağrı kağıdına uymamanın cezası var mı?
Zorla getirme için evde arama yapılabilir mi?
Zorla getirme kararına nasıl itiraz edilir?
Antalya’da Ceza Hukuku Alanında Profesyonel Destek
Zorla getirme, yakalama, ifade ve tanıklık süreçleri hak kayıplarına açık teknik konulardır. Sürecin doğru yönetilmesi için deneyimli bir ceza avukatından destek almak üzere bize ulaşabilirsiniz.
Antalya Ceza Avukatı
Antalya Avukat
Danışmanlık Ücretlidir. Ücretlendirme, TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenmektedir.
