Yalan Tanıklık Suçu ve Cezası – TCK 272 Rehberi 2026
Yalan tanıklık suçu (TCK m.272), tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı beyanda bulunulmasıyla oluşur. Suç şikayete bağlı değildir; re’sen soruşturulur ve zamanaşımı 8 yıldır. Hem ceza hem hukuk (HMK) yargılamalarında uygulanır; ancak kolluğun tanık dinleme yetkisi olmadığından polis veya jandarma önünde verilen yalan beyan bu suçu oluşturmaz. Ceza; soruşturma-kovuşturma aşamasına ve yemin edilip edilmediğine göre 4 aydan 4 yıla kadar uzanır; mağdur mahkûm olmuşsa 20 ila 30 yıla çıkabilir.
Yalan Tanıklık Suçu Nedir? Tanım ve Hukuki Niteliği
Yalan tanıklık suçu; tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak beyanda bulunulmasıdır. Suç, TCK’nın “Adliyeye Karşı Suçlar” başlıklı bölümünde yer almaktadır; korunan hukuki değer yargılamanın maddi gerçeğe uygun yürütülmesidir.
Günlük dilde “yalancı şahitlik” olarak da bilinen bu suç; yargılamada tanığın işlevi olan maddi gerçeği ortaya koymayı zedelemekte ve aleyhine tanıklık yapılan kişiyi haksız yaptırımlara maruz bırakmaktadır. TCK m.272, suçun işlendiği aşamaya, yemine ve mağdura verilen zararın ağırlığına göre kademeli bir ceza sistemi öngörmektedir.
TCK Madde 272 – Tam Kanun Metni
(1) Bir soruşturma kapsamında mahkeme dışında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye, dört aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(3) Üç yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçun soruşturma veya kovuşturması kapsamında yalan tanıklık yapan kişi hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) Aleyhine tanıklıkta bulunulan kişi ile ilgili olarak gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa ve o kişi hakkında beraat veya KYOK kararı verilmişse, ceza yarı oranında artırılır.
(5) Aleyhine tanıklıkta bulunulan kişinin gözaltına alınması veya tutuklanması ve hakkında beraat/KYOK kararı verilmesi hâlinde; yalan tanıklık yapan kişi ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak da sorumlu tutulur.
(6-7) Aleyhine tanıklıkta bulunulan kimsenin ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm olması hâlinde 20 yıldan 30 yıla kadar; süreli hapis cezasına mahkûm olması hâlinde mahkûm olunan cezanın 2/3’ü kadar hapis cezasına hükmolunur.
(8) İnfaz başlamışsa (6) ve (7)’ye göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Suçun Unsurları
Suçun Unsurları: Yetkili Makam, Gerçeğe Aykırılık ve Kast
1. Yetkili Makam Önünde Bulunma
Yalan tanıklık suçunun oluşabilmesi için tanığın, tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde bulunması zorunludur. Kolluk (polis, jandarma) tanık dinleyemez; bu nedenle kolluk önünde verilen gerçeğe aykırı beyan bu suçu oluşturmaz. Yetkili makamlar: Cumhuriyet savcısı (soruşturma), mahkeme ve naip/istinabe hâkim (kovuşturma), HMK kapsamındaki hukuk mahkemelerdir.
2. Gerçeğe Aykırı Beyan veya Bilgiyi Saklama
Suçun maddi unsurunu oluşturan hareket iki biçimde gerçekleşebilir: (a) Olay hakkında bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunmak; (b) sorulan sorularda bilgisini bilerek az veya çok saklamak. Tanığın iç görüşüne göre doğru saydığı ancak nesnel olarak yanlış olan beyanı suç oluşturmaz.
3. Kast Zorunluluğu
Yalan tanıklık ancak doğrudan kastla işlenebilir; taksirle (ihmal, dikkatsizlik, yanlış hatırlama) oluşmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu; tanığın beyanlarındaki kısmi çelişkilerin tek başına kastı kanıtlamadığını, gerçeğe aykırı tanıklığın bilinerek ve isteyerek yapıldığının kuşkuya yer vermeyecek biçimde ispatlanmasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır.
4. Suçu OLUŞTURMAYAN Haller
Duyduğunu aktaran tanığın kısmi çelişkisi; olay hakkında bilgisi olmadığını söylemek; müşteki veya sanık sıfatıyla verilen beyanlar; yanlış algı veya unutmaya dayalı ifadeler; kollukta verilen beyanlar bu suçu oluşturmaz.
Ceza Kademeleri: Kapsamlı Karşılaştırma Tablosu
Yalan tanıklık cezası tek bir miktardan ibaret değildir; suçun işlendiği aşamaya, yemine, mağdurun maruz kaldığı yaptırıma ve infaza başlanıp başlanmadığına göre kademeli biçimde değişir. Aşağıdaki tablo tüm kademeleri özetlemektedir.
| Durum | Ceza |
|---|---|
| Soruşturmada yetkili kurul önünde (m.272/1) | 4 ay – 1 yıl hapis |
| Mahkemede veya yeminli tanık olarak (m.272/2) | 1 yıl – 3 yıl hapis |
| 3 yıl+ suç soruşturmasında (m.272/3) | 2 yıl – 4 yıl hapis |
| Mağdura gözaltı/tutuklama dışı koruma tedbiri + beraat (m.272/4) | Yukarıdaki +1/2 artırım |
| Mağdur gözaltı/tutuklama + beraat; dolaylı fail (m.272/5) | Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu ayrıca |
| Mağdur ağırlaştırılmış/müebbet mahkûmiyeti (m.272/6) | 20 yıl – 30 yıl hapis |
| Mağdur süreli hapis mahkûmiyeti (m.272/7) | Mahkûm cezanın 2/3’ü kadar hapis |
| İnfaz başlamışken (m.272/8) | m.272/6-7’ye göre + 1/2 artırım |
| Mağdura idari veya adli para cezası uygulanmış + beraat (m.272/son) | 3 yıl – 7 yıl hapis |
Hukuk Mahkemesinde Yalan Tanıklık (HMK)
Hukuk mahkemesinde yalan tanıklık meselesi en çok merak edilen konular arasındadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamındaki yargılamalarda —boşanma, tazminat, alacak, miras davaları gibi— tanık dinlemeye yetkili asliye hukuk ve aile mahkemeleri önünde gerçeğe aykırı beyanda bulunmak da TCK m.272 kapsamında yalan tanıklık suçunu oluşturur.
HMK’da Önemli Fark: TCK m.273 kapsamındaki akraba nedeniyle şahsi cezasızlık veya indirim hâli, yalnızca ceza yargılaması kapsamındaki yalan tanıklıklarda uygulanır. Hukuk mahkemesinde (boşanma, tazminat vb.) eş, anne-baba veya kardeş lehine yapılan yalan tanıklıklarda bu cezasızlık hâlinden yararlanılamaz. Yargıtay bu ayrımı açıkça ortaya koymaktadır.
HMK Kapsamında Suç Oluşturan Durumlar
Boşanma davasında eşin sadakatine ilişkin bilerek yanlış ifade; miras davasında mirasçı sıfatına dair gerçeğe aykırı beyan; iş kazası tazminat davasında olayı hiç görmeyen kişinin tanıklık yapması.
HMK Kapsamında Suç Oluşturmayan Durumlar
Tanığın olayı farklı algılayarak iyi niyetle verdiği yanlış beyan; olay hakkında bilgisi olmadığını açıkça belirtmesi; beyanları arasındaki salt yorum farkından kaynaklanan çelişki.
Şikayete Tabi Mi? Şikayet Süresi ve Zamanaşımı
Yalan tanıklık suçu şikayete tabi midir sorusu uygulamada sıkça sorulmaktadır. Yanıt nettir: şikayete bağlı değildir. Bu sonucu doğuran pratik sonuçlar aşağıda özetlenmiştir.
| Konu | Kural | Sonuç |
|---|---|---|
| Şikayet zorunluluğu | Re’sen soruşturulur | Şikayet olmadan savcı soruşturma başlatabilir |
| Şikayet süresi | Yoktur | 6 aylık süre uygulanmaz |
| Şikayetten vazgeçme | Davayı düşürmez | Kamu davası devam eder |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl | Suçun işlendiği tarihten itibaren işler |
| Uzlaştırma | Uygulanmaz | Uzlaştırıcıya başvurulamaz |
| İhbar hakkı | Herkes ihbarda bulunabilir | 8 yıllık zamanaşımı içinde Cumhuriyet Savcılığı’na başvuru yeterlidir |
Şahsi Cezasızlık Hâlleri ve Akraba İndirimi (TCK 273)
(1-a) Kişinin; kendisinin, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşinin soruşturma ve kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir hususla ilgili olarak yalan tanıklıkta bulunması hâlinde, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir. Bu hüküm özel hukuk uyuşmazlıkları (HMK) kapsamında uygulanmaz.
(1-b) Tanıklıktan çekinme hakkı olmasına rağmen, bu hakkı kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapması hâlinde, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Çekinme Hakkının Hatırlatılmaması: CMK kapsamında tanığın, kendisi veya birinci derece yakınları hakkında tanıklıktan çekinme hakkı bulunmaktadır. Bu hak tanığa hatırlatılmadan alınan gerçeğe aykırı ifade; yalan tanıklık suçunu oluştursa dahi mahkeme ceza vermeyebilir veya indirme yoluna gidebilir. Savunmada bu usul eksikliği mutlaka araştırılmalıdır.
Etkin Pişmanlık (TCK 274): Hesaplama Tablosu
Yalan tanıklık suçunda etkin pişmanlık; failin, yalan tanıklığına konu beyanın gerçeğe aykırı olduğunu kabul ederek gerçeği açıklamasıdır. Kanun koyucu, gerçeğe dönme zamanına göre farklı sonuçlar öngörmüştür.
| Gerçeğin Söylendiği An | Koşul | Sonuç |
|---|---|---|
| Hak kısıtlaması veya hükümden önce (m.274/1) | Mağdur hakkında henüz hak kısıtlayıcı karar verilmemiş veya hüküm kurulmamıştır | Cezaya hükmolunmaz |
| Hak kısıtlaması kararından sonra, hükümden önce (m.274/2) | Mağdur hakkında gözaltı, tutuklama gibi hak kısıtlayıcı karar verilmiş; hüküm henüz kurulmamıştır | Cezada 2/3 ile 1/2 oranında indirim (hâkim takdirinde) |
| Mahkûmiyet kesinleşmeden önce (m.274/3) | Mahkûmiyet kararı verilmiş fakat kesinleşmemiştir | Cezada 1/2 ile 1/3 oranında indirim (hâkim takdirinde) |
Lehe Yalan Tanıklıkta Etkin Pişmanlık: Yargıtay Ceza Genel Kurulu (2020/499) kararına göre, TCK m.274’teki etkin pişmanlık düzenlemesi yalnızca aleyhe tanıklıkla sınırlı tutulmamalıdır. Korunan hukuki değer maddi gerçek olduğundan, sanık lehine yalan beyanda bulunan tanığın daha sonra gerçeğe dönmesi de etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilmelidir.
Avukata Sor
Yalan tanıklık suçlaması, şikayet dilekçesi hazırlama veya etkin pişmanlık stratejisi için uzman görüş alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası
| Mekanizma | m.272/1 (4ay-1yıl) | m.272/2 (1-3yıl) | m.272/3 (2-4yıl) |
|---|---|---|---|
| HAGB | Mümkün | Alt sınırdan mümkün | Alt sınır 2 yıl; güç |
| Erteleme | Mümkün | Alt sınırdan mümkün | Alt sınır 2 yıl; güç |
| Adli Para Cezasına Çevirme | Mümkün (alt sınır 4 ay) | Somut ceza 1 yıl altında ise | Kural olarak uygulanmaz |
HAGB Kararı ve Zarar Tespiti: Yargıtay yerleşik içtihadına göre yalan tanıklık suçunda dosyaya yansıyan ve talep edilen somut bir zarar bulunmadığı hâllerde, “zarar giderilmedi” gerekçesiyle HAGB reddedilmesi hukuka aykırıdır. Savunmada zarar tespiti yapılmadan HAGB’nin reddedildiği durumlarda bu içtihat mutlaka ileri sürülmelidir.
Yalan Tanıklık Şikayet Dilekçesi Örneği
Yalan tanıklık suçu re’sen soruşturulsa da mağdurun ihbarda bulunması soruşturmanın başlamasını hızlandırır. Aşağıda genel bir şikayet dilekçesi şablonu yer almaktadır.
ANTALYA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA
ŞİKAYETÇİ : [Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] (varsa)
ŞÜPHELİ : [Ad Soyad, T.C. Kimlik No veya biliniyorsa adres]
KONU : Yalan tanıklık suçu (TCK m.272) nedeniyle şikayet ve soruşturma başlatılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. İLGİLİ YARGILAMA: [Mahkeme adı ve dosya numarası] sayılı davada şüpheli [Ad Soyad] [tarih]’te tanık sıfatıyla dinlenmiştir.
2. GERÇEĞE AYKIRILIK: Şüpheli; [somut olayı ve tanığın gerçeğe aykırı beyanını açıklayın]. Bu beyan aşağıdaki delillerle çelişmektedir: [kamera kaydı, belge, tanık ismi vb.].
3. ZARAR: Söz konusu yalan tanıklık nedeniyle [aleyhine verilen karar, uygulanan tedbir vb.] zarara uğranılmıştır.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle şüpheli hakkında TCK m.272 kapsamında soruşturma başlatılmasına karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]
EK: Delil listesi (kamera kaydı, duruşma tutanağı, belgeler)
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Kast İspatı: Beyanlar Arasındaki Çelişki Tek Başına Yetmez
Yalan tanıklık suçunun tüm unsurlarının, özellikle de gerçeğe aykırı tanıklığın bilinerek ve isteyerek yapıldığının şüpheye yer verilmeyecek şekilde ispatlanması gerekmektedir. Tanığın beyanları arasında çelişki bulunması tek başına yalan tanıklık suçunun oluştuğunun kabulü için yeterli değildir.
Kolluğun Tanık Dinleme Yetkisi Yoktur
TCK m.272’nin uygulanabilmesi için tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde bulunulması zorunludur. Kolluğun CMK uyarınca yeminli tanık dinleme yetkisi bulunmadığından sanığın polis veya jandarma önünde gerçeğe aykırı beyanda bulunması yalan tanıklık suçunu oluşturmaz. Bu durumda mahkûmiyet yerine beraat kararı verilmesi gerekmektedir.
“Aynen Tekrar Ederim” Beyanı Savcılık İfadesi Sayılır
Sanıkların savcılık ifadelerinde kollukta verdikleri gerçeğe aykırı ifadeyi “aynen tekrar ederim” şeklinde onaylamaları hâlinde bu beyan artık savcılık önünde verilen tanıklık sayılır. Mahkemenin savcılık ifadesini irdelemeden yalnızca kolluk beyanının suç oluşturmayacağından bahisle beraat kararı vermesi bozma nedenidir.
Müşteki Sıfatıyla Verilen Beyan Yalan Tanıklık Değildir
Sanığın müşteki (şikayetçi) sıfatıyla dinlendiği ve CMK m.236 uyarınca tanık olarak dinlenmediği, yemin ettirilmediği ve tanıklıktan çekinme hakkının hatırlatılmadığı durumlarda, verilen beyan yalan tanıklık suçunu oluşturmaz. Müşteki sıfatıyla alınan beyana dayalı mahkûmiyet kararı Yargıtay tarafından bozulmaktadır.
Zarar Tespit Edilmeden HAGB Reddedilemez
Yalan tanıklık suçunda dosyaya yansıyan ve talep edilen somut bir zarar bulunmadığı hâllerde, “zarar giderilmediğinden” gerekçesiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi hukuka aykırıdır. CMK’daki zarar kavramı manevi zararı kapsamadığından, ölçülemeyen zarar gerekçesiyle HAGB reddedilemez.
Antalya Ceza Avukatı
Yalan tanıklık suçlaması, şikayet dilekçesi hazırlama, etkin pişmanlık başvurusu veya HAGB stratejisi için Antalya’da uzman ceza avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Yalan tanıklık suçu şikayete tabi midir?
Yalan tanıklık şikayet süresi ne kadardır?
Yalan tanıklık suçunun unsurları nelerdir?
Hukuk mahkemesinde yalan tanıklık ceza gerektirir mi?
Yalan tanıklık suçunda etkin pişmanlık cezayı nasıl etkiler?
Yalan tanıklık cezası ne kadardır?
Yalan tanıklık suçunda HAGB ve erteleme kararı verilebilir mi?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Yalan tanıklık suçlaması, şikayet dilekçesi hazırlama, etkin pişmanlık veya HAGB stratejisi için Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
