İtiraz Kanun Yolu (CMK 267-271) 2026
İtiraz Kanun Yolu Nedir?
İtiraz, kural olarak hâkim kararlarına, kanunun açıkça gösterdiği hâllerde de mahkeme kararlarına karşı başvurulan, henüz kesinleşmemiş kararlara karşı kullanılan bir olağan kanun yoludur. Cumhuriyet savcısının kararlarına karşı yapılan itiraz ise hukuki nitelik olarak “kanun yolu” değil, “hukuki çare” olarak adlandırılır; ancak uygulamada bu iki başvuru türü birbirine çok benzer usullerle işler.
İtiraz kanun yolunun en ayırt edici özelliği, yalnızca hukuki değil, aynı zamanda maddi (olgusal) yönden de inceleme yapılabilmesidir. İtirazı inceleyen merci, dosya ile bağlı kalmaz; gerekli gördüğü araştırma ve incelemeyi bizzat yapabilir veya yapılmasını emredebilir. Genel hükümler CMK m.267-271 arasında düzenlenmiştir.
İtiraz Süresi: Yedi Günden İki Haftaya Değişen Kural
Hâkim veya mahkeme kararına karşı itiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde, ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşulu ile zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır.
Önemli güncelleme: CMK m.268/1’de yer alan itiraz süresi, 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle “yedi gün” ifadesinden “iki hafta” ifadesine değiştirilmiştir. Bu nedenle 2024 öncesi kaynaklarda veya güncellenmemiş makalelerde hâlâ “yedi gün” bilgisine rastlanabilir; ancak güncel ve doğru süre iki haftadır (14 gün).
Süre, kararın ilgilinin yüzüne karşı verilmesi hâlinde tefhim (öğrenme) gününden, yokluğunda verilmesi hâlinde ise tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. Koruma tedbirlerine ilişkin bazı kararlar (örneğin tutuklama) tebliğ edilmez; bu durumda süre öğrenme anından itibaren hesaplanır. İki haftalık süre hak düşürücü niteliktedir; süresinde yapılmayan itiraz reddedilir. Ancak kişi kusuru olmaksızın süreyi kaçırmışsa veya kanun yoluna başvuru hakkı kendisine hiç bildirilmemişse, CMK m.40’taki eski hâle getirme kurumu işletilebilir.
Kimler İtiraz Kanun Yoluna Başvurabilir?
Kimler İtiraz Kanun Yoluna Başvurabilir?
Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı; Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve katılan ile katılma talebi karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görenler itiraz kanun yoluna başvurabilir. Cumhuriyet savcısı, hem sanık lehine hem de aleyhine itiraz edebilir. Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişinin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla itiraz edebilir. Şüpheli veya sanığın kanuni temsilcisi ve eşi de, itiraz süresi içinde bu hakkı bizzat kullanabilir.
Yakalama işlemi ile gözaltı kararı ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısı kararına karşı; yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derece kan hısımı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir.
Tutuklu bulunan şüpheli veya sanık, zabıt kâtibine ya da bulunduğu ceza infaz kurumu veya tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek itiraz kanun yoluna başvurabilir. Kurum müdürüne yapılan başvuru hâlinde de tutanak derhâl ilgili mahkemeye gönderilir ve bu andan itibaren yasal süre kesilmiş sayılır.
Tutuklama Kararına İtiraz Hangi Mahkemeye Yapılır?
Tutuklama kararına itiraz hangi mahkemeye yapılır sorusunun cevabı iki aşamalıdır. İtiraz dilekçesi önce, tutuklama kararını veren hâkim veya mahkemeye verilir; çünkü bu merci itirazı haklı bulursa kararını kendiliğinden düzeltebilir. İtirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde, incelemeye yetkili mercie gönderir.
| Kararı Veren | İtirazı İnceleyecek Merci |
|---|---|
| Sulh ceza hâkimliği | Numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği (yoksa ilgili ağır ceza mahkemesi yerindeki hâkimlik) |
| Asliye ceza mahkemesi | Yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi |
| Ağır ceza mahkemesi / başkanı | Numara olarak izleyen ağır ceza mahkemesi (yoksa en yakın ağır ceza mahkemesi) |
| Naip hâkim | Mensup olduğu ağır ceza mahkemesi başkanı |
| Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi / Yargıtay (esas mahkeme olarak) | Numara olarak izleyen ceza dairesi |
Önemli bir istisna: ilk tutuklama talebini reddeden sulh ceza hâkimliği, sonradan verilen tutuklama kararını itiraz mercii olarak inceleyemez; bu durumda numara sırasına göre başka bir hâkimlik görevlendirilir. Bu kural, tarafsızlığın güvence altına alınması içindir.
Sulh Ceza Hâkimliği Kararlarına İtiraz Mercii
Sulh ceza hakimliği kararlarına itiraz mercii, soruşturma aşamasındaki kararların (tutuklama, adli kontrol, arama, elkoyma gibi) denetlendiği en yaygın itiraz türüdür. O yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği bulunuyorsa, itirazı numara olarak kendisini izleyen hâkimlik inceler; son numaralı hâkimliğin kararına yapılan itirazı ise bir numaralı hâkimlik inceler. Ağır ceza mahkemesinin bulunmadığı yerlerde tek sulh ceza hâkimliği varsa, itiraz, yargı çevresinde görev yapılan ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine gönderilir.
Avukata Sor
Hakkınızda verilen bir tutuklama, adli kontrol veya diğer bir hâkimlik kararına itiraz etmek istiyorsanız, doğru merci ve süreyi birlikte belirleyelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
Adli kontrol kararına itiraz dilekçesi örneği cmk hazırlanırken, dilekçenin gerekçeli olması şart değildir; itiraz edilen kararın açıkça belirtilmesi, itiraz iradesinin anlaşılması ve dilekçenin imzalanması yeterlidir. Ancak kabul ihtimalini artırmak için adli kontrol koşullarının somut olayla neden bağdaşmadığının açıklanması önerilir.
[Kararı Veren] … SULH CEZA HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA ESAS/SORUŞTURMA NO: ……/….
İTİRAZ EDEN (Şüpheli/Sanık): [Ad Soyad, TC Kimlik No, Adres]
KONU: …./…./…. tarihli adli kontrol kararına itirazımdan ibarettir.
AÇIKLAMALAR: Hakkımda verilen [imza atma / yurt dışına çıkış yasağı vb.] şeklindeki adli kontrol kararı, [somut gerekçe: sabit ikametgah, işim, sabıkasızlık, kaçma şüphesinin bulunmaması vb.] hususları dikkate alınmadan verilmiştir. Belirtilen koşullar karşısında adli kontrol tedbirinin kaldırılması veya hafifletilmesi gerektiği kanaatindeyim.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle CMK m.267 ve devamı maddeleri uyarınca adli kontrol kararına itiraz ediyorum; kararın kaldırılmasına veya koşullarının hafifletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[Tarih] [Ad Soyad / İmza]
Bu taslak genel bir çerçevedir; somut olayın özelliklerine göre bir ceza avukatı tarafından uyarlanması, itirazın kabul şansını önemli ölçüde artırır.
İtirazın Kararın İnfazına Etkisi (CMK 269)
İtirazın kararın infazına etkisi cmk 269 bakımından açık bir kural vardır: itiraz kanun yoluna başvurulması, kural olarak kararın yerine getirilmesini (infazını) engellemez. Ancak kararına itiraz edilen makam veya itirazı incelemeye yetkili merci, infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına ayrıca karar verebilir; bu takdire bağlı bir yetkidir.
Bazı istisnai kararlarda infazın durdurulması kanunen zorunludur ve merciin takdir yetkisi yoktur; örneğin akıl hastalığı veya zayıflığının tespiti amacıyla verilen gözlem altına alma kararına itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurur. Ayrıca hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz da, infazın (denetimli serbestlik sürecinin) kendiliğinden başlamasını engeller.
Cumhuriyet Savcısının İtiraz Yetkisi
Cumhuriyet savcısının itiraz yetkisi geniş kapsamlıdır: savcı, hâkim veya mahkeme kararına karşı hem sanık lehine hem de aleyhine itiraz kanun yoluna başvurabilir. Bu yetki, maddi gerçeğin araştırılması ilkesinin bir gereği olarak, savcılık makamının yalnızca iddia makamı değil, aynı zamanda adaletin gerçekleşmesini gözeten bir taraf olmasından kaynaklanır.
Ayrıca 7035 sayılı Kanun ile CMK’ya eklenen düzenleme uyarınca, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılıkları da belirli kararlara karşı itiraz yetkisiyle donatılmıştır. Savcılığın kendi verdiği kararlara (kovuşturmaya yer olmadığına dair karar gibi) karşı yapılan başvurular ise teknik olarak “itiraz kanun yolu” değil, “hukuki çare” olarak nitelendirilir; ancak uygulanan usul büyük ölçüde benzerdir.
Hangi Kararlara Karşı İtiraz Edilebilir?
Kural olarak tüm hâkimlik kararlarına itiraz edilebilir; mahkeme kararlarına itiraz için ise kanunda açık hüküm bulunması gerekir. En sık karşılaşılan itiraza tâbi kararlar şunlardır:
Koruma Tedbirleri
Tutuklama, tutukluluğun devamı, salıverilme talebinin reddi, adli kontrol, elkoyma kararları.
Usul Kararları
Görevsizlik, yetkisizlik, hâkimin reddi isteminin reddi, eski hâle getirme talebinin reddi kararları.
Kovuşturma Kararları
İddianamenin iadesi, durma kararı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı.
Diğer Tedbirler
Gözlem altına alma, beden muayenesi, tazminat talebinin reddi, yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul/reddi kararları.
Somut Senaryolar: İtiraz Yolu Doğru mu Kullanılıyor?
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunun veya mercinin belirlenmesindeki yanılgı, başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz; bu durumda başvurunun yapıldığı merci, başvuruyu derhâl görevli ve yetkili mercie göndermelidir. İstemin itiraz yerine temyiz olarak belirtilmiş olması da aynı şekilde değerlendirilir.
İtiraz merciinin incelemesi yalnızca dosya üzerinden şekli bir denetimle sınırlı değildir; hem maddi olay hem de hukuki yönden inceleme yapılması, gerektiğinde araştırma ve inceleme yaptırılması, taraflara görüşlerini bildirme imkânı tanınması gerekir. İtiraz merciince suç niteliğinin değiştiğine yönelik başvurular da değerlendirilebilir.
Cezanın aleyhe değiştirilmemesi ilkesi; temyiz, istinaf, yargılamanın yenilenmesi ve kanun yararına bozma yolları bakımından kanunda ayrıca ve açıkça düzenlenmiş olmasına rağmen, itiraz kanun yoluna ilişkin CMK m.267-271 arasında böyle bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu, kanun koyucunun bilinçli bir tercihidir.
Antalya Ceza Avukatı
Hakkınızda verilen bir hâkimlik veya mahkeme kararına süresi içinde ve doğru mercie itiraz edilmesi büyük önem taşır. Sürecinizi birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
CMK itiraz kanun yolu süresi ne kadardır?
Tutuklama kararına itiraz hangi mahkemeye yapılır?
Sulh ceza hakimliği kararlarına itiraz mercii neresidir?
Adli kontrol kararına itiraz dilekçesi nasıl hazırlanır?
İtirazın kararın infazına etkisi nedir (CMK 269)?
Cumhuriyet savcısının itiraz yetkisi var mıdır?
Ceza mahkemesi kararlarına itiraz süresi kaçırılırsa ne olur?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Bir hâkimlik veya mahkeme kararına itiraz süreciniz hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
