Arama ve Elkoyma (CMK 116-134): Hâkim Kararı ve Usul 2026

Arama Nedir? CMK 116-119 Kapsamında Şartlar

Arama, bir suçun delilini ya da yakalanması gereken şüpheliyi ele geçirmek amacıyla kişinin üzerinde, eşyasında, konutunda, işyerinde veya eklentilerinde yapılan inceleme işlemidir. CMK m.116, şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi ya da suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla konutunda, işyerinde veya üzerinde ve eşyasında arama yapılabileceğini düzenler. Şüpheli veya sanık dışındaki kişilerin üzerinde, eşyasında, konutunda veya işyerinde arama yapılabilmesi için ise CMK m.117 uyarınca, aranan kişinin yakalanabileceğine veya suç delilinin bu yerde bulunacağına dair somut bir olgunun varlığı gerekir.

Arama kararını soruşturma evresinde kural olarak hâkim verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, ona ulaşılamadığı durumlarda kolluk amirinin yazılı emri ile arama yapılabilir. Ancak konutta, işyerinde ve diğer kapalı yerlerde yapılacak aramalarda kolluk amirinin yazılı emri yeterli değildir; bu tür yerlerde arama ancak hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir (CMK m.119).

CMK 116-134 – İlgili Hükümlerin Özeti

Gece Vakti Konut Araması ve Hâkim Kararı

Arama işlemi sırasında hazır bulunacak kişiler de kanunla güvence altına alınmıştır. CMK m.120 gereğince hakkında arama yapılan kişi mümkün olduğunda arama sırasında hazır bulundurulur; kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip bir yakını ya da komşusundan biri çağrılır. Eşya sahibinin bulunmaması hâlinde kolluk görevlisi kendi arasından en az iki kişiyi tanık olarak bulundurur.

Elkoyma Nedir? CMK 123-128 Uygulaması

Elkoyma Nedir? CMK 123-128 Uygulaması

Elkoyma, delil olarak yararlı görülen veya müsadereye tâbi bulunan bir eşya üzerinde, zilyedin rızası dışında tasarruf yetkisinin kaldırılması işlemidir (CMK m.123). Elkoyma bir yaptırım değil, geçici nitelikte bir koruma tedbiridir; eşyanın sürekli olarak devlet mülkiyetine geçirilmesi ise ayrı bir kurum olan müsadere ile mümkündür ve müsadereye ancak hâkim yargılama sonunda karar verebilir.

Taşınmazlara, banka hesaplarına, şirket ortaklık paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine elkoyma ise CMK m.128 kapsamında, ancak kanunda sayılan ağır suç tipleri bakımından ve kuvvetli şüphe sebebinin varlığı hâlinde mümkündür.

Avukat Bürolarında Arama ve Elkoyma Usulü

Avukat bürolarında arama ve elkoyma usulü, meslek sırrının ve savunma hakkının korunması amacıyla özel bir rejime tâbi tutulmuştur. CMK m.130 uyarınca avukat büroları ancak mahkeme kararıyla ve kararda belirtilen olayla sınırlı olarak, Cumhuriyet savcısının denetiminde aranabilir. Aramada baro başkanı veya onu temsil eden bir avukatın hazır bulunması zorunludur.

Dijital Materyal Araması ve Kopyalama (CMK 134)

Dijital materyal araması ve kopyalama cmk 134 hükmü ile düzenlenmiştir. Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka türlü delil elde etme imkânının kalmaması hâlinde, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı kararıyla şüphelinin kullandığı bilgisayar, program ve kütüklerde arama yapılabilir, kayıtlardan kopya çıkarılabilir. Cumhuriyet savcısının kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulmalıdır.

Şifre çözülemediği veya işlemin uzun süreceği durumlarda cihaza elkonulabilir; şifre çözüldüğünde ve kopyalar alındığında cihaz gecikmeksizin iade edilir. Sistemdeki verilerin tam yedeği alınır ve bu yedekten çıkarılan bir kopya, tutanakla birlikte şüpheliye veya vekiline teslim edilir. Uygulamada özellikle cep telefonlarına elkoyma işlemlerinde bu güvenceye uyulup uyulmadığı, delilin daha sonra hukuka uygunluğunun denetlenmesinde belirleyici olmaktadır.

Somut Senaryolar: Hukuka Uygun mu, Aykırı mı?

Karar Mercii Karşılaştırma Tablosu

Elkoyma Kararına İtiraz ve Eşyanın İadesi

Elkoyma Kararına İtiraz ve Eşyanın İadesi

Elkoyma kararına itiraz ve eşyanın iadesi süreci CMK m.127/4 ve m.131 hükümleriyle güvence altına alınmıştır. Eşyasına elkonulan kişi, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir. Ayrıca elkoyma tedbirine karşı genel itiraz kanun yoluna başvurulabilir.

Elkonulan eşyanın soruşturma veya kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmadığının ya da müsadereye tâbi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde, Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme resen ya da istem üzerine eşyanın iadesine karar verir. İstemin reddi kararına karşı da itiraz yolu açıktır.

Arama ve Elkoyma Süreci Adım Adım

1. Kolluk, somut delillere dayanan makul şüphe üzerine Cumhuriyet savcısına arama talebini iletir.
2. Konut, işyeri veya kapalı yer söz konusuysa hâkimden karar istenir; gecikmesinde sakınca varsa savcı yazılı emir verir.
3. İlgili kişi veya temsilcisi hazır bulundurularak arama gerçekleştirilir, gerekiyorsa tanık bulundurulur.
4. Bulunan eşya mühürlenir, tam bir liste ile tutanağa geçirilir ve talep hâlinde ilgiliye belge verilir.
5. Hâkim onayı olmayan elkoyma 24 saatte onaya sunulur, 48 saatte karar açıklanır.
6. İlgili kişi elkoyma kararına itiraz edebilir ya da tedbire gerek kalmadığında eşyanın iadesini talep edebilir.

Emsal Yargıtay Kararı

Sık Sorulan Sorular