Yalan Yere Yemin Suçu (TCK 275) – 2026
Yalan Yere Yemin Suçu Nedir? TCK 275 Tam Metin
Yalan yere yemin suçu tck 275, TCK’nın “Adliyeye Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenir. Madde gerekçesine göre, hukuk davalarında taraflara kanuna uygun olarak ve sübut (ispat) vasıtası oluşturmak üzere yöneltilen yeminin yalan yere icra edilmesi cezalandırılmaktadır.
(1) Hukuk davalarında yalan yere yemin eden davacı veya davalıya bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Dava hakkında hüküm verilmeden önce gerçeğin söylenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.
(3) Hükmün icraya konulmasından veya kesinleşmesinden önce gerçeğin söylenmesi halinde, verilecek cezanın yarısı indirilir.
Taraf Yemini Nedir? HMK 225-239
Taraf yemini yalan yere yemin ilişkisini anlamak için önce yeminin hukuk yargılamasındaki yerini bilmek gerekir. HMK m.225-239 arasında düzenlenen taraf yemini, ispat yükü kendisinde olan tarafın, iddiasını dayandırdığı bir vakıanın doğruluğu konusunda karşı tarafa yemin teklif etmesiyle işleyen bir ispat aracıdır.
Kesin Delil Yemini
Yemin edilen husus, mahkemeyi bağlayan kesin bir delildir; hâkim, yemin sonucuna göre hüküm kurmak zorundadır.
Tamamlayıcı Yemin (HMK m.227)
Bir vakıanın ispatı için yeterli delil bulunmayan hâllerde, hâkimin resen bir tarafa yemin teklif edebilmesidir; bu da kesin delil niteliği taşır.
Yemin teklif edilen taraf yerine getirdiği yemin gerçeğe uygun olmasa dahi mahkemece dikkate alınır ve hâkim buna göre hüküm kurar; bu, yeminin “kesin delil” olma özelliğinin doğal sonucudur. İşte tam bu noktada TCK m.275 devreye girer: yeminin gerçeğe aykırı olması hâlinde, hukuk davasındaki sonucu değiştirmese dahi, yemin eden kişi ayrıca ceza sorumluluğuyla karşılaşır.
Suçun Oluşması İçin Şartlar
Madde gerekçesinde açıkça belirtildiği üzere, suçun oluşması iki temel şarta bağlıdır: yemin teklifinin kanuni şekil ve koşullara uygun olması ve yemin önerilmesinin kanunen olanaksız bir konuya ilişkin bulunmaması.
Bu ikinci şart uygulamada büyük önem taşır: yazılı belge ile ispatlanması zorunlu olan konularda yemin teklif edilemez. Yargıtay’ın 1941 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı’ndan bu yana istikrarla uygulanan ilkeye göre, yazılı delille ispatı gereken bir hukuki işlemde (örneğin belirli bir tutarın üzerindeki borç ilişkilerinde) yemin teklif edilmiş ve karşı taraf bu yemine icabet etmiş olsa dahi, ceza mahkemesi bu yeminin hukuken teklif edilemeyecek bir konuya ilişkin olduğunu tespit ederse, yalan yere yemin suçunun unsurlarının oluşmadığına karar verir. Ceza hâkimi bu durumda hukuk mahkemesinin kararıyla bağlı değildir; dosyayı ve yazılı delilleri kendisi değerlendirir.
Avukata Sor
Yalan yere yemin isnadı veya bu suça dayalı yargılamanın iadesi talebiniz için birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Mahkemede Yalan Yere Yemin Etmenin Cezası
Mahkemede yalan yere yemin etmenin cezası, TCK m.275/1 uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Bu ceza aralığı, şartları varsa TCK m.50 uyarınca adli para cezasına çevrilebilir, TCK m.51 uyarınca ertelenebilir veya CMK m.231 uyarınca HAGB kararına konu olabilir; ancak alt sınırın 1 yıl olması, cezanın somut belirlenişine göre bu kurumların uygulanma imkânını etkileyebilir.
Yalan Yere Yemin Etkin Pişmanlık (TCK 275/2-3)
Yalan yere yemin etkin pişmanlık hükmü, bu suça özgü, iki aşamalı ve oldukça cömert bir düzenlemedir.
| Gerçeğin Söylenme Zamanı | Hukuki Sonuç |
|---|---|
| Dava hakkında hüküm verilmeden önce | Ceza verilmez (tam cezasızlık) – m.275/2 |
| Hüküm verildikten sonra, icraya konulmadan veya kesinleşmeden önce | Cezanın yarısı indirilir – m.275/3 |
| Hüküm kesinleştikten sonra | İndirim uygulanmaz; temel ceza (1-5 yıl) geçerlidir |
Bu kademeli sistem, kanun koyucunun failin ne kadar erken pişmanlık gösterdiğine göre orantılı bir ödül mekanizması kurduğunu gösterir. Hüküm öncesi dönüş tam bir affa denk gelirken, hüküm sonrası ama kesinleşme öncesi dönüş yalnızca kısmi bir indirim sağlar; bu da yalan beyanın adalete verdiği zararın hükümden sonra arttığı düşüncesine dayanır.
Yalan Yemin Nedeniyle Yargılamanın İadesi (HMK 375/1-g)
Yalan yemin nedeniyle yargılamanın iadesi, bu suçun hukuk davasına yansıyan en önemli sonucudur. HMK m.375/1-g uyarınca, lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin ikrar veya yazılı delille sabit olması, olağanüstü bir kanun yolu olan “yargılamanın iadesi” (yenilenmesi) sebeplerinden biridir.
375/1-g: Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.
375/2: Birinci fıkranın (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerde yargılamanın iadesinin istenebilmesi, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması şartına bağlıdır.
Bu, uygulamada kritik bir usul sırası doğurur: hukuk davasında aleyhine yemine dayalı hüküm kurulan taraf, doğrudan “yalan yemin edildi” diyerek yargılamanın iadesini isteyemez. Önce, yalan yere yemin edildiği iddiasıyla TCK m.275 kapsamında bir ceza davası açılmalı ve bu davada kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı alınmalıdır. Ancak bu kesin mahkûmiyet kararı elde edildikten sonra, bu karara dayanılarak hukuk mahkemesinde yargılamanın iadesi talep edilebilir. Yalnızca iddia veya güçlü şüphe, tek başına yeterli değildir.
Ayrıca, yalan yere yemin iddiasıyla ayrıca bir ceza davası açılmış olması, hukuk davasındaki yargılamayı otomatik olarak durdurmaz; HMK m.239 uyarınca bu ceza davası, hukuk davası için bekletici mesele yapılamaz. Yani hukuk mahkemesi, ceza davasının sonucunu beklemeden kararını verebilir; ceza davası sonradan mahkûmiyetle sonuçlanırsa, bu durumda devreye HMK m.375/1-g’deki yargılamanın iadesi mekanizması girer.
TCK 275 Şikayete Tabi mi? Görevli Mahkeme
TCK 275 şikayete tabi mi sorusunun cevabı nettir: hayır. Yalan yere yemin suçu şikayete tabi değildir; Cumhuriyet savcılığı resen soruşturma başlatır, herhangi bir şikayet süresi aranmaz. Yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yürütülür.
Ceza Yargılaması ile Hukuk Yargılaması İlişkisi
Yalan yere yemin suçunun ispatı, ceza yargılamasının kendi delil serbestisi ilkesine tabidir; ancak konunun niteliği gereği önemli bir ayrım vardır. Aleyhine yemin teklif edilen taraf, sonradan yalnızca yalan yere yemin edildiğini ileri sürerek bir ceza davası açabilir. Bu durum, kesin delille veya yazılı delille ispatlanması gereken bir konuya dayanıyorsa, ceza mahkemesi bu çerçevede karar verir; tanık beyanına dayalı bir ispat girişimi, ceza yargılaması bakımından yeterli görülmeyebilir.
Somut Senaryolar
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 02.04.1941 tarihli kararı gereğince, yazılı belge ile ispatlanması gereken işlerde hukuk mahkemelerinde yemin teklif edilemeyeceği; somut olayda menfi tespit davasının şirket belgeleri üzerinden karara bağlandığı gözetilerek, sanığın üzerine atılı yalan yere yemin etme suçunun unsurlarının oluşmadığına karar verilmiştir.
Sanığın adli sicil kaydında yer alan, TCK m.275/1 uyarınca yalan yere yemin suçundan verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün, sonraki bir suç bakımından tekerrüre esas alınması gerektiğine karar verilmiştir.
Antalya Ceza Avukatı
Yalan yere yemin isnadı veya buna dayalı yargılamanın iadesi talebiniz için sürecinizi birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Mahkemede yalan yere yemin etmenin cezası nedir?
Taraf yemini nedir, yalan yere yemin suçuyla ilişkisi nedir?
Yalan yere yemin etkin pişmanlık hükmü nasıl işler?
Yalan yemin nedeniyle yargılamanın iadesi (yenilenmesi) mümkün müdür?
TCK 275 şikayete tabi mi?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Yalan yere yemin suçu veya yargılamanın iadesi süreciniz hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
