Uzlaştırma Nedir? Uzlaşmaya Tabi Suçlar – CMK 253 Rehberi 2026
Uzlaştırma; Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253, 254 ve 255. maddeleri kapsamında düzenlenen; fail ile mağdurun, tarafsız bir uzlaştırmacı eşliğinde bir araya gelerek uyuşmazlığı mahkeme dışında çözdüğü alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Uzlaşma sağlanırsa kamu davası açılmaz; açılmışsa düşürülür. Temel amacı ceza vermek değil, mağdurun zararını gidermek ve toplumsal barışı yeniden tesis etmektir. Uzlaştırma zorunlu olup, kapsam dahilindeki suçlarda savcının uzlaştırma girişiminde bulunması bir yükümlülüktür.
Uzlaştırma Nedir? Hukuki Temeli ve Amacı
Uzlaştırma kurumu, ceza hukukunda “onarıcı adalet” anlayışının somut bir yansımasıdır. Klasik ceza hukuku devlet-fail ekseninde işlerken uzlaştırma, mağdurun aktif katılımını ön plana çıkarır ve uyuşmazlığı taraflar arasında çözmeyi hedefler. Türk hukukuna ilk kez 2006 yılında giren uzlaştırma kurumu, 2016 ve 2019 yıllarındaki değişikliklerle kapsamı önemli ölçüde genişletilmiştir.
Uzlaştırma, özel hukuktaki arabuluculukla yapısal benzerlik taşısa da sonuçları itibarıyla çok daha ağır hukuki etkiler doğurur. Uzlaşmanın sağlanması hâlinde devletin cezalandırma hakkı tamamen ortadan kalkar; bu nedenle süreç çok titizlikle yürütülmelidir.
Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler? (Adım Adım)
Uzlaştırma sürecini, CMK’daki sıralamayla ve tüm ayrıntılarıyla aşağıda açıklıyoruz.
Uzlaşma Teklifi ve 7 Günlük Süre
Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini taraflara açıklamalı tebligat, istinabe ya da doğrudan iletişimle bildirir. Teklifi alan taraf 7 gün içinde kararını bildirmek zorundadır. Bu süre içinde yanıt verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Teklifin kabulü ya da reddi, delil toplanmasını ve koruma tedbirlerinin uygulanmasını durdurmaz.
Kritik Kural: Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda savcının uzlaştırma girişiminde bulunması zorunludur; bu bir takdir yetkisi değil, yasal yükümlülüktür. Uzlaştırma yapılmadan iddianame düzenlenmesi, mahkemece bozma nedeni sayılır (Yargıtay yerleşik içtihat).
CMK Madde 253 – Tam Metin ve Açıklaması
(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur: a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar. b) Şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın; kasten yaralama (m.86/3 hariç, m.88), taksirle yaralama (m.89), tehdit (m.106/1), konut dokunulmazlığının ihlali (m.116), iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (m.117/1, m.119/1-c), hırsızlık (m.141), güveni kötüye kullanma (m.155/3 hariç), dolandırıcılık (m.157), suç eşyasının satın alınması (m.165), çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (m.234), ticari sır açıklanması (m.239/4 hariç). c) Suça sürüklenen çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı 3 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar (mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olmak kaydıyla).
(2) Diğer kanunlardaki suçlar için uzlaştırma yoluna gidilebilmesi, kanunda açık hüküm bulunmasına bağlıdır.
(3) Soruşturulması şikayete bağlı olsa bile; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (m.123/A) ve hakaret suçunda (m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçun, kapsam dışı bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi hâlinde uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suçun birlikte işlenmesi hâlinde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. (Son cümle 7571 s.K. 24.12.2025 ile eklendi)
(4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tabi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma teklifi, şüpheli veya mağdurun reşit olmaması hâlinde kanuni temsilcilerine yapılır. Taraf, tekliften itibaren 7 gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
(12) Uzlaştırmacı, dosya kendisine teslimden itibaren en geç 30 gün içinde işlemleri sonuçlandırır. Uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında 20 günü geçmemek üzere en fazla 2 kez uzatabilir. (Azami süre: 30 + 20 + 20 = 70 gün)
(19) Edilen uzlaşma anlaşması mahkemede hüküm niteliğinde olup icraya konulabilir; tarafların anlaşmazlık hâlinde tekrar yargıya başvurma hakları kısıtlanır.
CMK 253’te 24.12.2025 Tarihli Son Değişiklik (7571 s.K.)
7571 sayılı Kanun’un 24. maddesiyle CMK m.253/3’e eklenen son cümle önemli bir istisna getirmiştir: Önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmiş olsa bile uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanmaya devam eder. Bu değişiklik, 2025 öncesi uygulamada ortaya çıkan hak kayıplarını gidermek amacıyla yapılmıştır.
CMK Madde 254 – Kovuşturma Aşamasında Uzlaştırma
(1) Kamu davası açıldıktan sonra kovuşturma aşamasında da uzlaştırma yoluna gidilebilir. Mahkeme, suçun uzlaştırma kapsamında olduğunu tespit ederse dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.
(2) Uzlaşma gerçekleştiği takdirde mahkeme, uzlaşma sonucuna göre sanık hakkında düşme kararı verir. Anlaşmanın gereği sanık tarafından yerine getirilmesine bağlı olarak düşme kararı verilebilir; bu hâlde sanığa süre tanınır.
(3) Mahkumiyet hükmü kesinleşmeden önce, yargılama sırasında uzlaşma mümkündür; kesinleşmeden sonra uzlaştırma yoluna gidilemez.
CMK 254’ün en kritik pratiği şudur: soruşturma aşamasında uzlaştırma yapılmamış ya da gözden kaçırılmışsa, kovuşturma aşamasında dahi uzlaştırma yoluna gidilebilir. Bu ikinci bir hak olarak düzenlenmiştir. Bunun ötesinde, istinaf aşamasında bile mahkemenin suçun uzlaştırma kapsamında olduğunu tespit etmesi hâlinde uzlaştırma usulü uygulanır.
CMK Madde 255 – Birden Fazla Taraf Hâlinde Uzlaştırma
(1) Aralarında iştirak ilişkisi olsun ya da olmasın birden fazla şüpheli veya sanığın bulunması hâlinde uzlaştırma; ancak uzlaşmayı kabul eden şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar gören arasında uygulanır.
(2) Uzlaşma teklifinin mağdur veya suçtan zarar görenlerin tamamı tarafından kabul edilmesi zorunludur. Bir mağdurun reddetmesi hâlinde, o mağdur bakımından uzlaştırma yoluna gidilemez; ancak diğer mağdurlar bakımından uzlaştırma sürdürülebilir.
CMK 255’in uygulamadaki önemi şuradan kaynaklanır: Birden fazla şüpheli varsa ve yalnızca biri uzlaşmayı kabul ediyorsa, kabul eden şüpheli hakkında uzlaşmanın sonuçları uygulanır; reddedenin yargılaması normal seyrinde devam eder. Bu düzenleme, iştirakte uzlaşma hakkını güvence altına alır.
Avukata Sor
Suçunuzun uzlaştırma kapsamında olup olmadığı, uzlaştırma teklifini kabul edip etmemeniz gerektiği veya süreç yönetimi için uzman görüş alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Uzlaşmaya Tabi Suçlar Tam Listesi
Uzlaşmaya Tabi Suçlar Tam Listesi (2026 Güncel)
Aşağıdaki tablo, CMK m.253/1-b kapsamında şikayete bağlılığına bakılmaksızın uzlaştırmaya tabi olan suçları göstermektedir. Şikayete bağlı tüm suçlar zaten uzlaştırma kapsamındadır; bu tabloda yalnızca şikayetten bağımsız olarak kapsama alınan suçlar listelenmiştir.
| Suç | TCK Maddesi | Önemli Sınırlama |
|---|---|---|
| Kasten yaralama (basit) | m.86/1, m.86/2, m.88 | m.86/3 (kasten yaralama – ağır) kapsam dışı |
| Taksirle yaralama | m.89 | Tüm halleri kapsama girer |
| Tehdit | m.106/1 | Yalnızca birinci fıkra; nitelikli halleri (m.106/2) kapsam dışı |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | m.116 | Tüm halleri kapsama girer |
| İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | m.117/1, m.119/1-c | Yalnızca birinci fıkra ve m.119/1-c bendi |
| Hırsızlık | m.141 | Tüm halleri kapsama girer |
| Güveni kötüye kullanma | m.155/1, m.155/2 | m.155/3 (meslek nedeniyle nitelikli) kapsam dışı |
| Dolandırıcılık | m.157 | Basit dolandırıcılık; nitelikli haller (m.158) kapsam dışı |
| Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi | m.165 | Tüm halleri kapsama girer |
| Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması | m.234 | Tüm halleri kapsama girer |
| Ticari sır, bankacılık sırrı açıklanması | m.239/1, m.239/2, m.239/3 | m.239/4 (casusluk kastıyla işleme) kapsam dışı |
Şikayete Bağlı Suçlar: CMK m.253/1-a kapsamında, şikayete bağlı tüm suçlar (hakaret ve cinsel suçlar hariç) uzlaştırma kapsamındadır. Bu, özellikle kişisel ilişkilerde yaşanan anlaşmazlıklarda geniş bir uygulama alanı sağlar. Şikayetin geri alınması ile uzlaşma arasındaki fark şudur: şikayetin geri alınması tek taraflıdır; uzlaşma ise iki tarafın irade birliğini gerektirir ve daha güçlü hukuki sonuçlar doğurur.
Uzlaşmaya Tabi Olmayan Suçlar
CMK m.253/3 ve uygulamadan çıkan içtihatlar ışığında kesinlikle uzlaştırma kapsamı dışında kalan suçlar şunlardır:
| Suç Kategorisi | Açıklama | Uzlaştırma |
|---|---|---|
| Cinsel suçlar | Cinsel saldırı (m.102), cinsel taciz (m.105), çocuk istismarı (m.103), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104) — şikayete bağlı olsa bile | Hayır |
| Hakaret | TCK m.125 — şikayete bağlı olsa dahi kapsam dışı (CMK m.253/3) | Hayır |
| Israrlı takip | TCK m.123/A — 2022’de eklenen stalking suçu | Hayır |
| Kasten öldürme | TCK m.81-83 — tüm haller | Hayır |
| Nitelikli yaralama | TCK m.86/3 — kasten yaralama ağır neticeler doğurursa | Hayır |
| Nitelikli dolandırıcılık | TCK m.158 — kamu kurumu, banka, sigorta vb. aracılığıyla | Hayır |
| Nitelikli güveni kötüye kullanma | TCK m.155/3 — meslek nedeniyle nitelikli | Hayır |
| Örgütlü suçlar | Suç örgütü bağlamındaki suçlar (TCK m.220 vd.) | Hayır |
| Kamu zararına yol açan suçlar | Devlet kurumları ve kamu idaresi aleyhine suçlar; mağdurun kamu tüzel kişisi olduğu hâller | Hayır |
| Kapsam dışı suçla birlikte işlenen kapsam içi suç | Kapsamdaki suç, kapsamdışı suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse — 7571 s.K. istisnası hariç | Hayır |
Uzlaşmanın Hukuki Sonuçları
Uzlaşmanın sağlanması, hem fail hem mağdur hem de yargı sistemi açısından köklü hukuki sonuçlar doğurur. Bu sonuçların iyi kavranması, uzlaştırma teklifine yaklaşımı doğrudan etkiler.
Soruşturmada Uzlaşma
Savcılık aşamasında uzlaşılırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK) verilir; kamu davası hiç açılmaz. Dosya kapanır, adli sicile işlemez.
Kovuşturmada Uzlaşma
Dava açıldıktan sonra uzlaşılırsa mahkeme düşme kararı verir. Düşme kararı mahkumiyet olmadığından adli sicile işlemez.
Yükümlülük Getirilmişse
Uzlaşma belgesinde sanığa belirli bir ifa yükümlülüğü (tazminat ödeme, özür vb.) konulmuşsa, süre tanınır. Yerine getirilmezse yargılama devam eder.
Tekrar Uzlaştırma Yasağı
Uzlaşma belgesi icraya konulabilir niteliktedir. Uzlaşma sağlandıktan sonra aynı eylem için tekrar suç duyurusunda bulunulamaz; ne bis in idem ilkesi geçerlidir.
Özür Dileme Yeterli mi?
Özür dilemek ve affetmek başlı başına uzlaşma sayılabilir; ancak mağdurun tatmin olması ve uzlaşma belgesine yansıması gerekir. Sözlü özür yeterli değildir.
Tazminat Davası
Uzlaştırma belgesinde maddi tazminata yer verilmişse hukuk mahkemesinde ayrıca tazminat davası açılamaz; belge icra niteliği taşır. Yer verilmemişse dava hakkı saklıdır.
Suça Sürüklenen Çocuklar ve Uzlaştırma
CMK m.253/1-c kapsamında, suça sürüklenen çocuklar açısından uzlaştırma kapsamı yetişkinlere kıyasla çok daha geniştir. Mağdurun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olması kaydıyla, çocuk şüpheli veya sanıkların üst sınırı 3 yılı aşmayan hapis veya adli para cezasını gerektiren tüm suçlarda uzlaştırma yoluna gidilebilir.
Bu düzenleme, çocukları mümkün olduğunca yargı sisteminin dışında tutarak sosyal ve eğitimsel rehabilitasyonu ön plana çıkarmayı hedefler. Uzlaşma teklifi, çocuğun reşit olmaması nedeniyle kanuni temsilcisine (anne, baba veya vasi) yapılır.
Yargıtay Kararları
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaştırma girişiminde bulunulmadan iddianame düzenlenmesi ve kamu davası açılması, usul hukukuna aykırılık oluşturur. Mahkeme bu durumu fark ettiğinde dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermeli; uzlaştırma tamamlandıktan sonra yargılamayı sürdürmelidir.
CMK m.253/3 uyarınca hakaret suçu (TCK m.125), şikayete bağlı bir suç olmasına karşın uzlaştırma kapsamı dışında tutulmuştur. Bu istisna mutlak nitelikte olup hiçbir şartta hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma yapılarak verilen düşme kararı bozma nedenidir.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suçun, kapsam dışı bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi hâlinde her iki suç bakımından da uzlaştırma yoluna gidilemez. Bu yasak, suçların birbirinin unsuru olmadığı, yalnızca fiilen birlikte işlendiği hâllerde de geçerlidir.
Bölge Adliye Mahkemesi, inceleme sırasında suçun uzlaştırma kapsamında olduğunu tespit ederse doğrudan bozma kararı vermek yerine uzlaştırma usulünü uygulamalı; uzlaştırma tamamlandıktan sonra sonuca göre karar vermelidir.
Uzlaşma belgesi, icra ve iflas hukuku anlamında ilam niteliğinde bir belgedir. Fail, uzlaşma belgesinde taahhüt ettiği edimi yerine getirmezse mağdur, ayrıca dava açmaksızın doğrudan icra takibi başlatabilir.
Antalya Ceza Avukatı
Suçunuzun uzlaştırma kapsamında olup olmadığı, uzlaştırma teklifini değerlendirmeniz, uzlaşma belgesi müzakeresi veya uzlaştırma yapılmadan açılan davalar için Antalya’da uzman ceza avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Uzlaştırma nedir?
Uzlaşmaya tabi suçlar nelerdir?
Uzlaştırma süreci kaç gün sürer?
Uzlaşmaya tabi olmayan suçlar nelerdir?
Uzlaşma sağlanamazsa ne olur?
Uzlaşma teklifi zorunlu mu kabul edilmeli?
Uzlaşmadan sonra tazminat davası açılabilir mi?
Avukata Sor — Antalya Ceza Avukatı
CMK 253-255 kapsamında uzlaştırma süreci, uzlaşma belgesi müzakeresi veya uzlaştırma yapılmaksızın açılan davalar için Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
