Uyuşturucu Kullanma Suçu TCK 191 – Ceza ve Erteleme 2026
TCK Madde 191; kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da bizzat kullanmak eylemlerini suç olarak tanımlar. Temel ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Kanun, bu suç için cezalandırma yerine tedavi ve denetimli serbestlik eksenli bir yaklaşım benimsemiştir; ilk kez yakalanan kişi hakkında kamu davası 5 yıl ertelenir ve bu sürede denetimli serbestlik uygulanır. Süreç başarıyla tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir, adli sicile kayıt düşmez.
TCK 191 Nedir? Suçun Kapsamı ve Cezası
Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçu; Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi kapsamında, “Topluma Karşı Suçlar” başlığı altındaki “Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Suçun faili, uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi kendi kişisel kullanımı için bulunduran, satın alan veya kullanan kişidir.
Kanun koyucu bu suçta klasik cezalandırma politikasından ayrılmış; bağımlılık bağlamında ele aldığı bu eylemi için tedavi, denetimli serbestlik ve erteleme mekanizmasını ön plana çıkarmıştır. Amacın kişisel kullanım olduğu hâllerde suç TCK 191 kapsamında değerlendirilir; ticaret ve satış amacı söz konusuysa çok daha ağır yaptırımlar öngören TCK 188 devreye girer.
TCK Madde 191 Kanun Metni
TCK Madde 191 Kanun Metni
Aşağıda TCK 191’in 7445 sayılı Kanun (28.03.2023) ile yapılan son değişiklikler dahil güncel tam metni yer almaktadır.
(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında CMK 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir. (7445 s.K., 28.03.2023)
(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir.
(4) Kişinin erteleme süresi zarfında; a) Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmesi, b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu/uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması, c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması hâlinde kamu davası açılır.
(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkradaki yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
(10) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlere iki yüz metreden yakın mesafede işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Önemli: TCK 191/2 kapsamındaki erteleme kararı, bir mahkumiyet değil soruşturma sonu kararıdır. Zorunlu olarak uygulanır; savcının takdir hakkı yoktur. Şartlar oluştuğunda savcı ertelemek zorundadır.
Erteleme Kararı ve Denetimli Serbestlik Süreci
TCK 191, uyuşturucu kullanan kişiyi cezalandırmak yerine tedaviye ve topluma yeniden entegrasyona yönlendirmeyi amaçlar. Bu yapının merkezinde 5 yıllık erteleme ve denetimli serbestlik mekanizması yer alır.
Denetimli Serbestlik Yükümlülükleri
Denetimli serbestlik sürecindeki şüpheliye çeşitli yükümlülükler yüklenir. Bu yükümlülüklere uyulmaması doğrudan kamu davasının açılmasına yol açar:
| Yükümlülük | Açıklama | İhlal Sonucu |
|---|---|---|
| İmza Yükümlülüğü | Belirlenen aralıklarla Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne imza atmak | Kamu davası açılır |
| Tedavi Yükümlülüğü | Gerek görülmesi hâlinde tedavi programına katılmak | Kamu davası açılır |
| Test Yükümlülüğü | Yılda en az 2 kez uyuşturucu kullanımı testine tabi olmak | Tekrar kullanım ihlal sayılır |
| Adres Bildirimi | Adres değişikliğini derhal bildirmek | Yükümlülük ihlali |
| Suç İşleme Yasağı | Erteleme süresinde yeniden uyuşturucu satın almama/bulundurmama/kullanmama | Kamu davası açılır; ayrı soruşturma yapılmaz |
Avukata Sor
TCK 191 kapsamında denetimli serbestlik süreci, ihlal durumları veya hakkınızdaki erteleme kararı için uzman görüş alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Nitelikli Hâl: Cezayı Artıran Koşullar (TCK 191/10)
Uyuşturucu kullanma veya bulundurma suçu belirli yer koşullarında işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Bu artırım, suçun toplumun korunmasız kesimlerine daha yakın işlenmesini caydırmaya yönelik bir düzenlemedir.
Nitelikli Hâlin Şartı
Suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerin 200 metre yakınında işlenmesi
Ceza Artırım Oranı
Temel ceza (2-5 yıl) üzerine yarı oranında artırım uygulanır. Örneğin 3 yıl hapis, bu koşulda 4 yıl 6 aya çıkar.
200 Metre Hesabı
Binanın duvarı, tel örgü veya benzeri engel ile belirlenen sınırdan itibaren 200 metre kuş uçuşu mesafe esas alınır.
Denetimli Serbestlik Etkisi
Nitelikli hâl, erteleme mekanizmasını ortadan kaldırmaz; ancak artırımlı temel ceza esas alınarak süreç işler.
Kullanma Suçu ile Uyuşturucu Ticareti Arasındaki Fark
Uygulamada en kritik ayrım, eylemin TCK 191 (kullanma/bulundurma) mi yoksa TCK 188 (ticaret) kapsamında mı değerlendirileceğidir. İkisi arasındaki fark; hem ceza miktarı hem de uygulanan infaz rejimi bakımından son derece önemlidir.
| Kriter | TCK 191 (Kullanma) | TCK 188 (Ticaret) |
|---|---|---|
| Amaç | Kişisel kullanım | Satış, devir, nakil, ticareti |
| Temel Ceza | 2-5 yıl hapis | 10-20 yıl hapis |
| Erteleme | Zorunlu uygulanır | Uygulanmaz |
| Madde Miktarı | Kişisel kullanımı aşmayan miktar | Kişisel kullanımı aşan, ticari kabul edilen miktar |
| Ambalaj/Paketleme | Tek bir kap/sarma | Çok sayıda paket, doz hâline getirilmiş |
| Konum | Kişisel alanda | Farklı yerlerde saklanmış, dağıtıma hazır |
| Ekonomik Durum | Kullanımı destekler | Ekonomik durumla orantısız ele geçirme |
Uygulamada dikkat: Ele geçirilen madde miktarı tek başına belirleyici değildir. Yargıtay; sanığın ekonomik durumu, maddenin bulunduğu yer, ambalajlama biçimi ve bağımlılık geçmişi gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini sürekli vurgulamaktadır. Bu değerlendirme, avukat yönlendirmesiyle somut delillere dayandırılmalıdır.
Etkin Pişmanlık Hükümleri (TCK 192)
TCK 192, uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık göstererek yetkililere bilgi veren kişiler için önemli indirimler ve cezasızlık hâlleri düzenlemektedir. Bu hükümler, TCK 191 kapsamındaki kullanma suçunda da uygulanır.
Soruşturma Başlamadan Önce İhbar (TCK 192/1)
Kişi, yetkili makamlar haberdar olmadan önce uyuşturucu temin ettiği kişiyi, kaynağı veya diğer failleri yetkililere bildirirse ceza verilmez. Bu, cezayı tamamen kaldıran bir etkin pişmanlık hâlidir.
Soruşturma Başladıktan Sonra Aktif Katkı (TCK 192/3)
Soruşturma başladıktan sonra faillerden birinin ya da uyuşturucunun kaynağının ortaya çıkarılmasına ve yakalanmasına fiilen katkı sağlanırsa ceza 1/2 ila 3/4 oranında indirilir.
Yalnızca Beyan Yetmez
Kimin eline geçtiğini ya da nereden aldığını söylemek tek başına indirim sağlamaz. Yargıtay’a göre, faillerin yakalanmasına fiilen ve etkin biçimde katkı sağlanması zorunludur.
TCK 191/2 Adli Sicile İşler mi?
TCK 191/2 Adli Sicile İşler mi?
Bu soru, pratikte en sık sorulan sorular arasındadır. Cevap; sürecin nasıl sonuçlandığına bağlıdır.
Erteleme + Başarılı Tamamlama
5 yıllık erteleme ve denetimli serbestlik süreci ihlalsiz tamamlanır, KYOK kararı verilirse: adli sicile işlemez.
Erteleme + İhlal + Mahkumiyet
Yükümlülükler ihlal edilir, kamu davası açılır ve mahkumiyet kurulursa: adli sicile işler.
İkinci Kez Yakalanma
Daha önce kamu davası açılmış kişi için bir daha erteleme kararı verilemez; doğrudan dava açılır ve mahkumiyet hâlinde adli sicile işler.
HAGB (TCK 191/8)
TCK 188 veya 190 kapsamındaki bir suçun aslında TCK 191 kapsamına girdiği anlaşılırsa sanık hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilebilir. HAGB de adli sicile işlemez; ancak ayrı bir sicil kaydına eklenir.
Yargıtay Kararları
Denetimli serbestlik süreci içinde aynı suçun tekrar işlenmesi, TCK 191/5 uyarınca ihlal nedeni sayılır; ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz. Bu düzenleme, süreç içindeki tekrar kullanımı bağımsız bir suç olarak değil, mevcut ertelemenin ihlali olarak nitelendirir.
Sanık hakkında kullanma mı yoksa ticaret suçunun mu oluştuğunun belirlenmesinde; ele geçirilen uyuşturucunun miktarı, niteliği, ambalajlanma biçimi, bulunduğu yer ve sanığın ekonomik durumu bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Soyut miktar tespiti, ticaret kastının varlığını tek başına ispatlayamaz.
TCK 191/2 kapsamındaki erteleme kararı savcılık açısından zorunlu bir kararıdır; takdir yetkisi bulunmamaktadır. Şüphelinin talebi veya rızası aranmaz; koşullar oluştuğunda savcı re’sen bu kararı vermekle yükümlüdür.
TCK 192 kapsamında etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilmek için soyut beyan yeterli değildir. Faillerin ya da uyuşturucunun kaynağının yakalanmasına somut ve etkin katkı sağlanması aranmaktadır. Bu katkının delillerle desteklenmesi gerekmektedir.
Antalya Ceza Avukatı
TCK 191 kapsamında uyuşturucu kullanma veya bulundurma suçlamasıyla karşı karşıyaysanız; denetimli serbestlik süreci, erteleme ihlalleri veya ticaret suçuyla karıştırılma riski için Antalya’da deneyimli bir ceza avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
TCK 191’e göre uyuşturucu kullanımı ne anlama gelir?
TCK 191/2 sicile işler mi?
Uyuşturucu kullanma ile ticareti arasındaki fark nedir?
İkinci kez yakalanırsam ne olur?
Denetimli serbestliği ihlal edersem ne olur?
Etkin pişmanlık gösterirsem cezam kalkar mı?
Uyuşturucu kullanma suçunda HAGB uygulanır mı?
Avukata Sor — Antalya Ceza Avukatı
TCK 191 kapsamında uyuşturucu suçu, denetimli serbestlik ihlali, adli sicil kaydı veya etkin pişmanlık başvurusu için Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
