TCK 75 Ön Ödeme: Şartlar, Hesaplama ve Miktarlar – 2026
Ön Ödeme (TCK 75/1) Nedir?
Ön ödeme, TCK’nın “Dava ve Cezanın Düşürülmesi” bölümünde düzenlenen, devletle fail arasında bir tür uzlaşma niteliği taşıyan kurumdur. Düşük ağırlıktaki suçlarda yargılama yapılmadan, belirli bir bedelin devlet hazinesine ödenmesi karşılığında kamu davası açılmaz ya da açılmış dava düşer. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’na göre önödeme ikili bir hukuki niteliğe sahiptir: soruşturma aşamasında uygulandığında bir dava şartı, kovuşturma başladıktan sonra uygulandığında ise ceza ilişkisini sona erdiren maddi ceza hukuku kurumu olarak kabul edilir.
Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili; adli para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını; hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı; hapis cezası ile birlikte adli para cezası da öngörülmüş ise bu iki miktarın toplamını, soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz.
Ön Ödemenin Temel Şartları ve Kapsamı
Ön Ödemenin Temel Şartları ve Kapsamı
Ön ödemenin uygulanabilmesi için birkaç şart birlikte gerçekleşmelidir: suçun uzlaşma kapsamında olmaması (kanun koyucu uzlaşmayı ön ödemeye önceliklendirmiştir), suçun kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının üst sınırının altı ayı aşmaması veya yalnızca adli para cezasını gerektirmesi, ve failin suçu işlediğine dair yeterli şüphenin bulunması. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, mahkemenin somut olayda verebileceği cezanın değil, kanun maddesinde yazan soyut cezanın esas alınmasıdır; örneğin olayda haksız tahrik uygulanabilecek olması, altı aylık sınırı etkilemez.
Uzlaşma Önceliği
Suç uzlaşma kapsamındaysa ön ödeme uygulanmaz; uzlaşma öncelikli bir çözüm yoludur.
Soyut Ceza Sınırı
Kanun maddesindeki üst sınır esas alınır; somut olayda indirim uygulanabilecek olması sınırı etkilemez.
Yeterli Şüphe
Kamu davası açılabilecek düzeyde yeterli şüphe bulunmalıdır; aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Zorunlu Uygulama
Şartlar varsa Cumhuriyet savcısının ön ödeme sürecini işletmesi takdiri değil, zorunludur.
TCK Ön Ödeme Hesaplama Nasıl Yapılır?
Tck ön ödeme hesaplama yöntemi, suça öngörülen ceza türüne göre üç ayrı şekilde yapılır. Yalnız adli para cezası öngörülen suçlarda; ceza maktu ise doğrudan bu miktar, değilse kanundaki aşağı sınır esas alınır. Hapis cezası öngörülen suçlarda; hapis cezasının aşağı sınırının her günü için 100 Türk Lirası üzerinden hesaplama yapılır. Hem hapis hem adli para cezası birlikte öngörülüyorsa, hapis cezası için 100 TL üzerinden hesaplanan tutar ile adli para cezasının aşağı sınırı toplanır. Hesaplanan bu tutara ayrıca soruşturma giderleri eklenir.
Suçla ilgili kanun maddesinde hapis cezası veya adli para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği (seçimlik ceza) hâllerde, ödenmesi gereken miktar yine adli para cezası esas alınarak belirlenir (TCK m.75/4).
Ön Ödeme Tablosu
Ön ödeme tablosu aşağıda, hesaplama yönteminin suç tipine göre nasıl değiştiğini özetlemektedir.
| Öngörülen Ceza | Hesaplama Yöntemi | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Yalnız adli para cezası (maktu) | Kanunda yazan sabit miktar | TCK m.75/1-a |
| Yalnız adli para cezası (nispi/değişken) | Cezanın aşağı sınırı | TCK m.75/1-a |
| Yalnız hapis cezası (üst sınır ≤6 ay) | Aşağı sınır × gün başına 100 TL | TCK m.75/1-b |
| Hapis + adli para cezası birlikte | (Hapis aşağı sınırı × 100 TL) + adli para aşağı sınırı | TCK m.75/1-c |
| Seçimlik ceza (hapis veya adli para) | Adli para cezası esas alınarak hesaplanır | TCK m.75/4 |
| 5 yıl içinde tekrar (aynı suç) | Hesaplanan miktar + 1/2 oranında artış | TCK m.75/1 (son cümle) |
Ödeme Süresi, Taksitlendirme ve Ödenecek Yer
Ön ödeme, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödenmelidir. Failin bu on gün içinde talep etmesi koşuluyla, miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilebilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir.
Ön ödeme önerisi nereye ödenir? Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcılığının tebliğinde belirtilen banka hesabına veya vezneye, devlet hazinesi adına ödeme yapılır. Özel kanun hükümleri gereği işin doğrudan mahkemeye intikal ettiği hâllerde ise hâkimin bildirimi üzerine, aynı usulle ödeme gerçekleştirilir.
Ön Ödeme Miktarları ve Tekrarda Artış
Ön ödeme miktarları, yukarıdaki hesaplama tablosuna göre belirlenir ve buna soruşturma giderleri eklenir. Örneğin üst sınırı 6 ay olan bir suçun aşağı sınırı 1 ay (30 gün) ise, ön ödeme miktarı 30 gün × 100 TL = 3.000 TL olarak hesaplanır ve buna soruşturma giderleri eklenir.
Taksirli suçlar hariç olmak üzere, ön ödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde ön ödemeye tabi bir suçu tekrar işleyen faile teklif edilecek ön ödeme miktarı, yarı oranında (%50) artırılarak uygulanır.
Ön Ödeme Suçu Kabul Anlamına Gelir mi?
Ön ödeme suçu kabul anlamına gelir mi sorusunun cevabı nettir: Hayır. Ön ödemeyi kabul edip ödeme yapmak, failin suçu işlediğini kabul ettiği veya suçlu bulunduğu anlamına gelmez. TCK m.75/5 uyarınca kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması; kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez. Bu nedenle mağdur, uğradığı zararın tazminini ayrıca hukuk mahkemesinde talep edebilir; hukuk hâkimi de sırf ön ödemeyi kabul etmiş olmasına dayanarak kişiyi suçun faili olarak kabul edemez.
Ön ödeme ile ödenen bedel, ceza niteliğinde değil, idari nitelikte bir bedeldir; çünkü yargılama yapılmadan ceza verilemez. Bu ayrım, ön ödemeyi kabul eden bir kişinin sonradan aynı olayla ilgili başka bir hukuki süreçte (örneğin tazminat davasında) “suçu kabul ettiği” gerekçesiyle aleyhine kullanılmasını engeller.
Avukata Sor
Size yapılan ön ödeme önerisinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığını ve kabul edip etmemeniz gerektiğini birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
TCK 75/6 Kapsamındaki Ek Suçlar
Tck 75 6 fıkrası, genel altı aylık üst sınır kuralına bakılmaksızın, ön ödeme kapsamına özel olarak dahil edilen belirli suçları sayar. Bu düzenleme 6763 sayılı Kanun’la eklenmiş, sonraki kanunlarla da genişletilmiştir.
TCK Kapsamındaki Suçlar
Yardım/bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (m.98/1), hakaret (m.125/2, 3-b,c, 4), genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (m.171), çevrenin taksirle kirletilmesi (m.182/1), özel işaret/kıyafet usulsüz kullanma (m.264/1), suçu bildirmeme (m.278/1-2).
Özel Kanunlardaki Suçlar
Orman Kanunu m.108/1, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.74/2, Dernekler Kanunu m.32/1-d.
5 Yıl İçinde Tekrar
Bu fıkra kapsamındaki suçların 5 yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde, aynı suçtan dolayı ön ödeme hükümleri artık uygulanmaz.
Ön Ödeme Yapılmazsa veya Ödenmezse Ne Olur?
Belirtilen miktar 10 gün içinde (veya onaylanmışsa taksitlerle) ödenmezse, ön ödeme hükümsüz kalır. Soruşturma aşamasında bu durumda soruşturmaya devam edilir ve şartlar oluşursa kamu davası açılır; kovuşturma aşamasında ise yargılamaya kaldığı yerden devam edilir. Ödemenin geç yapılması, kamu davasının açılmasına engel olmaz.
İkinci Kez Ön Ödeme Önerisi Yapılabilir mi?
Uygulamada sık karşılaşılan bir usul sorunu, usulüne uygun ilk ön ödeme önerisine rağmen ödeme yapmayan sanığa ikinci bir ön ödeme önerisi yapılıp yapılamayacağıdır. Yargıtay’ın istikrarlı içtihadına göre, usulüne uygun tebliğ edilen ilk ön ödeme önerisine karşın ödeme yapılmamışsa, ikinci bir ön ödeme önerisi yapılamaz; mahkemece ikinci bir öneri çıkarılıp sanık bu öneriye göre ödeme yapsa bile, usulüne uygun bir ön ödemeden söz edilemeyeceğinden yargılamaya devam edilmesi gerekir.
Bu kural, ön ödeme kurumunun bir defaya mahsus bir fırsat olduğunu, sanığın ilk tebligata uymamasının ikinci bir şans doğurmayacağını gösterir. Uygulamada tebligatın usulüne uygunluğu (doğru adrese, doğru usulle yapılmış olması) bu nedenle kritik önem taşır.
Somut Senaryolar
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Usulüne uygun ilk ön ödeme önerisine rağmen ödeme yapmayan sanığa, ikinci ön ödeme önerisi yapılması hukuka aykırıdır. Mahkemece ikinci önödeme önerisi çıkarılsa ve sanık bu öneriye göre ödeme yapsa bile, usulüne uygun bir ön ödeme önerisi söz konusu olmadığından yargılamaya devam edilmesi gerekir.
Ön ödeme ihtarında belirtilen miktarın yasal süre içinde ödenmesi hâlinde, açılan kamu davasının CMK m.223/8 uyarınca düşürülmesine karar verilmesi gerekirken mahkumiyet hükmü kurulması kanuna aykırı bulunmuştur.
Soruşturma aşamasında usulüne uygun ön ödeme ihtaratı tebliğ edilmeden kamu davası açılan sanık hakkında, mahkemece TCK m.75 gereği ön ödeme teklifinde bulunularak sonucuna göre karar verilmesi gerekir; ihtaratı yapılmadan hüküm kurulması bozma nedenidir.
Zincirleme suç hükümlerinin uygulandığı hâllerde, her suç ayrı bir eylem kabul edilerek ön ödeme miktarının buna göre hesaplanması gerekir; birden fazla eylemin tek bir ön ödeme tutarına dahil edilmesi usule aykırıdır.
Antalya Ceza Avukatı
Size yapılan bir ön ödeme önerisinin usulüne ve hesaplamaya uygunluğunu, kabul edip etmemeniz gerektiğini birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
TCK 75/1 maddesi neyi düzenler?
Ön ödeme hesaplama nasıl yapılır?
Ön ödeme suçu kabul anlamına gelir mi?
Ön ödeme önerisi nereye ödenir?
Ön ödeme miktarları neye göre belirlenir?
TCK 75/6 kapsamındaki suçlar hangileridir?
Ön ödeme yapılmazsa veya ödenmezse ne olur?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Ön ödeme önerisi ve hesaplaması hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
