Taahhüdü İhlal Suçu ve Tazyik Hapsi – İİK m.340 Rehberi 2026
Taahhüdü ihlal suçu (İİK m.340), borçlunun icra dairesinde alacaklıya karşı verdiği ödeme taahhüdünü makul bir sebep olmaksızın ihlal etmesidir. Yaptırımı üç aya kadar tazyik hapsidir. Tazyik hapsi, bir ceza değil; borçluyu ödemeye zorlamaya yönelik bir baskı aracıdır. Borç ödendiğinde hapis sona erer. Taahhüdün geçerli olabilmesi için mutlaka icra dairesi huzurunda yapılmış olması zorunludur.
Taahhüdü İhlal Suçu Nedir? Anayasal Çerçeve
Türk hukukunun temel ilkelerinden biri, borcun ödenmemesi nedeniyle kişi özgürlüğünün kısıtlanamayacağıdır. Anayasa’nın 38. maddesi açıkça düzenler: “Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.” İİK m.340 bu kuralın önemli bir istisnasını oluşturur.
Bu istisna; borçlunun kendi iradesiyle icra dairesinde verdiği ödeme taahhüdünü, haklı bir sebep olmaksızın ihlal etmesi durumunda devreye girer. Temel fark şudur: borçlu burada borcunu ödeyemediği için değil, verdiği sözü tutmadığı için tazyik hapsine tabi tutulmaktadır. Bu nüans hem suçun hukuki dayanağını hem de savunma stratejisini doğrudan belirler.
İİK m.340 Tam Kanun Metni
Madde 340: 111 inci madde mucibince veya alacaklının muvafakati ile icra dairesinde kararlaştırılan borcu ödeme şartını, makbul bir sebep olmaksızın ihlal eden borçlunun, alacaklının şikayeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra borçlu borcun tamamını veya o tarihe kadar icra veznesine yatırmak zorunda olduğu meblağı öderse tahliye edilir; ödemelerini tekrar keserse, hakkında tazyik hapsine yeniden karar verilir. Ancak, bir borçtan dolayı tazyik hapsinin süresi üç ayı geçemez.
Borçlu, alacaklının satış talebinden önce borcunu taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve ilk taksiti derhal verirse icra işlemi durur. Bu taahhüdün geçerli sayılabilmesi için; borçlunun yeterli malının haczedilmiş olması, her taksitin borcun dörtte birinden az olmaması, taksitlerin en fazla aylık aralıklarla ödenmesi ve toplam sürenin üç ayı geçmemesi koşullarının tamamının sağlanması gerekir. Alacaklının muvafakatiyle kararlaştırılan taksit planlarında bu sınırların aşılması mümkündür.
Taahhüdün Geçerlilik Şartları
Taahhüdün Geçerlilik Şartları: Eksiksiz Kontrol Listesi
Taahhüdü ihlal suçunun oluşabilmesi için öncelikle geçerli bir taahhüdün varlığı zorunludur. Geçersiz bir taahhüdün ihlali suç oluşturmaz; bu durum savunmada sıklıkla kullanılan bir argümandır.
| Şart | Açıklama | İhlal Sonucu |
|---|---|---|
| İcra dairesinde yapılma | Taahhüt icra müdürü veya yardımcısı huzurunda tutanağa geçirilmeli; haricen yapılan anlaşma geçersizdir | Haricen yapılan taahhüt suç oluşturmaz |
| Yazılı ve imzalı olma | Tutanak borçlu tarafından imzalanmalıdır; sözlü taahhüt geçersizdir | İmzasız taahhüt hükümsüzdür |
| Kesin ve belirli olma | Taksit tarihleri ve miktarları açıkça belirtilmeli; belirsizlik içeren taahhüt geçersizdir | Belirsiz taahhüt suç oluşturmaz |
| Borçlunun özgür iradesi | Taahhüt baskı altında alınmamış olmalı; zorlama iddiası savunmada kullanılabilir | Baskıyla alınan taahhüt geçersizdir |
| Yalnızca para borçlarına özgü | Ayni edim veya iş yapma borçlarına ilişkin taahhüt bu kapsama girmez | Para borcu dışındaki ihlaller bu suçu oluşturmaz |
| Alacaklının muvafakati | İİK m.111 dışındaki taahhütlerde alacaklının açık onayı zorunludur | Onaysız taahhüt geçersizdir |
Haricen Yapılan Taahhüt Suç Oluşturmaz: Borçlu ile alacaklının icra dairesi dışında, aralarında yaptıkları yazılı veya sözlü ödeme planları, İİK m.340 kapsamında geçerli taahhüt sayılmaz. Bu anlaşmanın ihlali tazyik hapsine yol açmaz; alacaklı yalnızca icra takibine devam edebilir. Yargıtay bu ayrımı net biçimde ortaya koymaktadır.
Tazyik Hapsi: Ceza mı, Zorlama Aracı mı?
Taahhüdü ihlal yaptırımının doğru anlaşılması hem savunma hem de uygulama açısından kritik öneme sahiptir. Tazyik hapsi bir suç cezası değildir; borçluyu edimini yerine getirmeye zorlamak amacıyla uygulanan bir baskı aracıdır (cebri icra tedbiri).
Tazyik Hapsi ile Suç Cezası Arasındaki Fark
Suç cezası; suç işlendiği için verilen ve belirli süre çekilmesi zorunlu yaptırımdır. Tazyik hapsi ise borç ödendiği anda sona erer; ödeme yapılmadan önce serbest kalınamaz. Borç ödenirse kalan süre infaz edilmez.
Adli Para Cezasına Çevrilemez
Tazyik hapsi, Türk Ceza Kanunu kapsamında bir yaptırım olmadığından adli para cezasına çevrilemez, ertelenemez ve HAGB kararı verilemez. Bu konuda sıkça yapılan yanılgı ciddi hak kayıplarına yol açmaktadır.
3 Aylık Üst Sınır
Bir borçtan dolayı tazyik hapsinin toplam süresi 3 ayı geçemez. Taahhüdü tekrar ihlal edilse de yeni karar verilebilir; ancak aynı borç için toplam infaz 3 ay ile sınırlıdır. Farklı borçlardan farklı tazyik hapsine karar verilebilir.
Tahliye Koşulu
Hapsin başlamasından sonra borçlunun ilgili taksit tutarını veya toplam borcu icra veznesine yatırması hâlinde derhal tahliye kararı verilir. Ödeme sonrası tahliye için icra müdürlüğüne ödeme dekontu sunulması yeterlidir.
Makul Sebep Kriterleri: Yargıtay Rehberi
İİK m.340’ın uygulanabilmesi için taahhüdün “makbul bir sebep olmaksızın” ihlal edilmesi gerekir. Makul sebep; borçlunun taksit tarihinde ödeme yapamamasını haklı kılan, belgelenmiş ve öngörülemeyen bir durumdur.
| Durum | Yargıtay Değerlendirmesi | Belge |
|---|---|---|
| Hastaneye yatış | Makul sebep sayılabilir | Hastane taburcu belgesi, doktor raporu |
| İşten ani çıkarılma | Belgelenirse makul sebep | SGK çıkış bildirimi, işten çıkarma yazısı |
| Doğal afet / yangın | Makul sebep sayılabilir | Belediye veya itfaiye tutanağı |
| Genel işsizlik iddiası | Tek başına yetmez | Somut belge olmadan kabul edilmez |
| İflas hâli | İflas mahkemesi kararıyla desteklenirse kabul edilebilir | İflas kararı veya konkordato belgesi |
| “Param yoktu” savunması | Kabul edilmez | Belgesiz soyut iddia hükümsüzdür |
| Alacaklının tahsilat yapmayı reddetmesi | İspat edilirse makul sebep | Banka havalesi veya posta çeki dekontu |
Kritik Savunma Noktası: Borçlu, makul sebebi taksit tarihinde veya en geç şikayet tarihinde icra ceza mahkemesine bildirmek ve belgelemek zorundadır. Sonradan sunulan belgeler mahkeme tarafından dikkatli değerlendirilmektedir. Alacaklının tahsilat yapmayı reddetmesi hâlinde borcun icra veznesine yatırılması hem makul sebebi ispat eder hem de tazyik hapsi riskini ortadan kaldırır.
Avukata Sor
Taahhüdü ihlal şikayeti, tazyik hapsi kararına itiraz veya makul sebep savunması için uzman görüş alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Diğer İcra-İflas Suçları: Mevcudu Eksiltme ve Ticareti Terk
Alacaklıyı Zarara Uğratmak Kastıyla Mevcudu Eksiltme (İİK m.331)
Alacaklıyı zarara uğratmak kastıyla mevcudunu eksiltme suçu (İİK m.331), borçlunun alacaklıların haklarını zedelemek amacıyla mallarını gizlemesi, başkasına devretmesi, tahrip etmesi veya bu varlıklar üzerinde gerçek olmayan borçlar yaratmasıdır.
| Suç | Madde | Ceza | Şikayet |
|---|---|---|---|
| Taahhüdü ihlal | İİK m.340 | 3 aya kadar tazyik hapsi | Şikayete bağlı – 3 ay |
| Mevcudu eksiltme | İİK m.331 | 6 aydan 3 yıla kadar hapis (suç cezası) | Şikayete bağlı – 3 ay |
| Ticareti terk etme | İİK m.337/a | 3 aya kadar tazyik hapsi | Şikayete bağlı – 3 ay |
| Mal beyanında bulunmama | İİK m.338 | 3 aya kadar tazyik hapsi | Şikayete bağlı – 3 ay |
| Borçlunun ödeme güçsüzlüğünü gizlemesi | İİK m.332 | 3 aydan 2 yıla kadar hapis | Re’sen soruşturulur |
Ticareti Terk Etme Suçu (İİK m.337/a) ve Cezası
Ticareti terk etme cezası ve icra ceza mahkemesi uygulaması; tacirin, borçlarını ödemeksizin ticari faaliyetini terk etmesi ve alacaklılardan mal kaçırması hâlinde devreye girer. Suçun oluşması için tacirin Ticaret Siciline kayıtlı olması ve hacze esas mal varlığını gizleyerek fiilen ticareti bırakması şarttır. İcra Ceza Mahkemesi bu davayı da görür.
Şikayet Süresi, Yetkili Mahkeme ve Yargılama Usulü
Şikayet Süresi
Her taksit ihlali için ihlal tarihinden itibaren 3 ay, her hâlükârda 1 yıl içinde şikayet yapılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür; geçirilmesi hâlinde dava açılamaz.
Yetkili Mahkeme
İcra Ceza Mahkemesi birinci derecede yetkilidir. Bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde Asliye Ceza Mahkemesi görev yapar. Yetki; icra takibinin yürütüldüğü yer mahkemesine aittir.
Yargılama Usulü
İcra ceza davaları genellikle tek duruşmada karara bağlanır. Taahhüt belgesi ve ihlal tutanağı ibrazı zorunludur. Bilirkişi raporu gerekmedikçe yargılama kısa sürer.
Şikayetten Vazgeçme
Alacaklının şikayetten vazgeçmesi hâlinde dava düşer. İnfaz sırasında vazgeçme gerçekleşirse borçlu tahliye edilir. Vazgeçme noter aracılığıyla yapılmasına gerek yoktur; mahkeme sözlü beyanla da kaydedebilir.
Tazyik Hapsine İtiraz Dilekçesi Örneği
Taahhüdü ihlal tazyik hapsine itiraz dilekçesi, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde İcra Ceza Mahkemesi’ne sunulur. Aşağıda genel bir şablon yer almaktadır.
ANTALYA İCRA CEZA MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO : [İcra Ceza Dosya No]
İTİRAZ EDEN : [Borçlu Adı Soyadı, T.C. No, Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] (varsa)
KONU : [Tarih] tarihli tazyik hapsi kararına itirazımız hakkındadır.
İTİRAZ GEREKÇELERİ:
1. TAAHHÜT GEÇERSİZDİR:
[Geçerlilik şartlarından birinin eksik olduğunu ve taahhüdün usule aykırı yapıldığını somut olarak belirtin. Örn: Taahhüt icra dairesi dışında alınmıştır / taksit miktarı belirsizdir vb.]
2. MAKUL SEBEP MEVCUTTUR:
İtiraz eden, taahhüt edilen ödemeyi [tarih] itibarıyla gerçekleştirememiştir. Bunun nedeni; [belgeli gerekçeyi yazın: işten çıkarma, hastalık, sel-yangın vb.]. Ekte sunulan belgeler bu durumu açıkça kanıtlamaktadır. İİK m.340 uyarınca makul sebebin varlığı tazyik hapsinin uygulanmasını önlemektedir.
3. ŞİKAYET SÜRESİ GEÇMİŞTİR:
[Varsa] İhlal tarihi [tarih] olup alacaklının şikayeti [tarih]’te yapılmıştır. Bu tarihler arasındaki süre 3 ayı aştığından şikayet hakkı hak düşürücü süre nedeniyle sona ermiştir.
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle tazyik hapsi kararının KALDIRILMASINA, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Haricen Yapılan Taahhüt Geçersizdir
Borçlu ile alacaklının icra dairesi dışında yaptıkları ödeme planı anlaşması, İİK m.111 kapsamında geçerli bir taahhüt oluşturmaz. Bu planın ihlali İİK m.340 kapsamında tazyik hapsine gerekçe olamaz; mahkemece verilen tazyik hapsi kararı bozulmuştur.
Şikayet Süresi Her İhlal İçin Ayrı İşler
Taahhüdü ihlal suçunda şikayet süresi, her taksit ihlali için o taksitin ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı ayrı işlemeye başlar. Alacaklının ilk ihlali bekleyerek sonraki ihlaller için şikayet başvurusunda bulunması ve bunun 3 ay ile 1 yıllık süre içinde kalması hâlinde şikayet geçerlidir. Ancak süresi geçmiş ihlaller için şikayet hakkı kaybolur.
Makul Sebep – Belgesiz İddia Kabul Edilmez
Borçlunun “ekonomik güçlük içindeyim, param yoktu” şeklindeki soyut savunması makul sebep olarak kabul edilemez. Makul sebebin varlığı için somut ve belgelenmiş bir olgunun mevcut olması zorunludur. Soyut iddia üzerine tazyik hapsinin kaldırılması hukuka aykırı bulunmuştur.
Ödeme Sonrası Tahliye Derhaldir
İİK m.340 uyarınca tazyik hapsi infaz edilirken borçlunun o tarihe kadar ödemesi gereken taksit miktarını veya borcun tamamını icra veznesine yatırması hâlinde derhal tahliye kararı verilmesi gerekir. Tahliye için infaz savcılığı kanalıyla derhal müzekkere yazılması yargılamanın zorunlu gereğidir; gecikme hukuka aykırıdır.
Antalya Ceza Avukatı
Taahhüdü ihlal şikayeti, tazyik hapsi kararına itiraz, makul sebep savunması veya icra-iflas suçlarına karşı savunma için Antalya’da uzman ceza avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Taahhüdü ihlal tazyik hapsi kararı çıktıktan sonra borcun tamamı ödenirse hapis cezası düşer mi?
İcra dairesi dışında haricen yapılan ödeme taahhütleri ihlal suçunu oluşturur mu?
Şirket müdürleri veya ortakları şirket borcundan dolayı taahhüdü ihlal cezası alır mı?
Taahhüdü ihlal tazyik hapsi adli para cezasına çevrilebilir mi ya da ertelenebilir mi?
İşsizlik, hastalık veya iflas gibi durumlar taahhüdü ihlalde makul sebep sayılır mı?
İcra ceza davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır? Ceza ne zaman düşer?
Alacaklı şikayetten vazgeçerse icra ceza davası veya hapis kararı ortadan kalkar mı?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Taahhüdü ihlal, tazyik hapsi itirazı, makul sebep savunması veya icra-iflas suçlarında hukuki destek için Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
