Marka Hakkına Tecavüz ve Taklit Ürün Satışı – SMK 30 Rehberi 2026
Marka hakkına tecavüz suçu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu‘nun (SMK) 30. maddesi kapsamında düzenlenmektedir; taklit (taklit/replika) ürün satışı hem cezai (hapis ve adli para cezası) hem de hukuki (maddi-manevi tazminat) sorumluluk doğurur. Marka hakkına tecavüz suçunun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır. Tescilli markaların izinsiz kullanılması, sadece e-ticaret siteleri ve fiziksel pazaryerlerinde değil, Instagram butiklerinde dahi sık tespit edilmektedir.
SMK m.30 Kapsamı ve Suçun Tanımı
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. maddesi; tescilli bir markanın izinsiz kullanılmasını, taklit edilmesini, taklit edilmiş ürünün satılmasını, dağıtılmasını veya ticari amaçla bulundurulmasını suç olarak tanımlamaktadır. Bu düzenleme yalnızca üreticileri değil; satıcı, dağıtıcı ve depocuları da kapsayan geniş bir sorumluluk halkası oluşturur.
Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Ceza Tablosu: Marka Hakkına Tecavüz Suçu
Ceza Tablosu: Marka Hakkına Tecavüz Suçu
| Eylem | Hapis Cezası | Adli Para Cezası |
|---|---|---|
| Taklit ürün üretme | 1-3 yıl hapis | 20.000 güne kadar |
| Taklit ürün satma/satışa arz etme | 1-3 yıl hapis | 20.000 güne kadar |
| İthalat/ihracat yoluyla taklit ticareti | 1-3 yıl hapis | 20.000 güne kadar |
| Ticari amaçla bulundurma/depolama | 1-3 yıl hapis | 20.000 güne kadar |
| Tekrar/zincirleme tecavüz | TCK m.43 kapsamında artırım | Buna göre artırım |
“A Kalite” ve “Replika” İfadelerinin Kast Açısından Etkisi
Sosyal medya satıcılarının en sık başvurduğu savunma stratejisi, ürünü “replika”, “A kalite”, “birebir” veya “orijinal numune” olarak tanıtmaktır. Bu yaklaşım sanılanın aksine cezai sorumluluğu hafifletmez; tam tersine ağırlaştırır.
Kritik Hukuki Gerçek: SMK m.30 kapsamındaki suçun oluşması için kast yeterlidir; mağdurun aldatılması şart değildir. “Replika” veya “A kalite” ifadesiyle satış yapan kişi, ürünün taklit olduğunu bildiğini ve bilerek sattığını kendi ağzından itiraf etmiş olur. Bu nedenle ilanlardaki dürüstlük imajı savunmayı güçlendirmez; aksine kastı kanıtlayan en güçlü delillerden biri hâline gelir.
Maddi ve Manevi Tazminat Davası
Marka tecavüzü nedeniyle maddi manevi tazminat davası, ceza davasından bağımsız ayrı bir hukuk davasıdır; marka hakkı sahibi her ikisini birden açabilir.
Maddi Tazminat
SMK m.151 uyarınca marka sahibi 3 yöntemden birini seçerek zararını talep edebilir: (1) tecavüz edenin elde ettiği kazanç, (2) lisans bedeli emsali, (3) yoksun kalınan kâr (kendi satışından mahrum kalma yöntemi).
Manevi Tazminat
Markanın itibarının zedelenmesi, kalitesiz taklit ürün nedeniyle tüketici nezdinde marka imajının zarar görmesi gerekçesiyle talep edilir. Miktar mahkemenin takdirindedir.
Tecavüzün Önlenmesi (Men)
Taklit ürünün üretimi ve satışının derhal durdurulması talep edilir; ihtiyati tedbir kararıyla hızlı sonuç alınabilir.
İtibar Tazminatı
SMK m.150 kapsamında; markanın değerinin düşürülmesi yoluyla kötü ya da yanıltıcı imalat sonucu ortaya çıkan ayrı tazminat türü.
Marka İhlali İhtarnamesine Cevap: Adım Adım Rehber
Marka ihlali ihtarnamesine cevap nasıl verilir sorusu, ihtarname alan girişimciler için kritik öneme sahiptir. Yanlış ya da geç verilen cevap, hem ceza riskini hem de tazminat miktarını artırabilir.
Avukata Sor
Marka ihlali ihtarnamesi aldıysanız veya marka hakkınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız uzman görüş alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Pazaryerlerinde Taklit Ürün Şikayeti
Pazaryerlerinde Taklit Ürün Şikayeti (Trendyol, Hepsiburada)
Pazaryerlerinde (Trendyol, Hepsiburada) taklit ürün satışı şikayeti hem platform içi hem de yasal yollarla yürütülebilir.
| Yöntem | Açıklama | Süre |
|---|---|---|
| Platform İçi Marka İhlali Bildirimi | Trendyol Marka Koruma Programı, Hepsiburada Marka Hakları Bildirimi gibi sistemlerle ürün listesi kaldırılabilir | Genellikle 3-10 iş günü |
| Sulh Ceza Hakimliği’ne Şikayet | SMK m.30 kapsamında cezai şikayet; satıcı hesap bilgileri platformdan talep edilir | Soruşturma süreci aylar sürer |
| İhtiyati Tedbir Talebi | Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nden ürün satışının derhal durdurulması talep edilir | Genellikle 1-2 hafta içinde karar |
| Tazminat Davası | Hem satıcı hem belirli koşullarda platform aleyhine açılabilir | Dava süreci; ortalama 1-2 yıl |
Platformun Sorumluluğu: E-ticaret platformları, kural olarak yer sağlayıcı statüsünde olduklarından satıcının ürünlerinin sahteliğini bilmiyorlarsa doğrudan sorumlu tutulamazlar. Ancak marka sahibinin bildirimine rağmen ürünü kaldırmayan platform, bu noktadan itibaren sorumluluk üstlenebilir.
Arabuluculuk Zorunluluğu ve Şikayet Şartı
Marka hakkına tecavüz arabuluculuk zorunlu mu sorusunun yanıtı, talep edilen şeyin niteliğine göre değişir.
| Talep Türü | Arabuluculuk | Açıklama |
|---|---|---|
| Tazminat / Para Alacağı | Zorunlu | 7155 s.K. kapsamında ticari dava sayılır; arabuluculuk şartı olmadan dava açılamaz |
| Tecavüzün Tespiti / Men’i | Zorunlu değil | Parasal olmayan taleplerde dava doğrudan açılabilir |
| Ceza Davası (SMK m.30) | Uygulanmaz | Ceza davaları arabuluculuk kapsamı dışındadır; şikayet süresi 6 ay esastır |
| İhtiyati Tedbir Talebi | Zorunlu değil | Acil tedbir talepleri arabuluculuk sürecini beklemez |
Taklit Ürün Satışı Şikayete Bağlı mıdır?
Taklit ürün satışı şikayete bağlı mıdır sorusunun yanıtı evettir: SMK m.30 kapsamındaki suç şikayete tabidir. Marka hakkı sahibi (gerçek kişi marka sahibi ya da tüzel kişi şirket), fail ve fiili öğrenmesinden itibaren 6 ay içinde şikayet hakkını kullanmak zorundadır. Şikayet süresi geçirilirse cezai kovuşturma yapılamaz; ancak hukuk davası (tazminat, men’i) için bu süre uygulanmaz; genel zamanaşımı (5 yıl) geçerlidir.
Gümrükte Taklit Ürün Yakalanması
Gümrükte taklit ürün yakalanması durumunda izlenecek süreç, ülkeye giren/çıkan eşyaların marka hakları açısından korunmasını sağlayan özel bir mekanizmadır.
İzleme Başvurusu
Marka hakkı sahibi, gümrük idaresine önceden başvuru yaparak gümrüklerde şüpheli ürünlerin izlenmesini talep edebilir. Bu izleme başvurusu yıllık olarak yenilenir.
El Koyma ve Bildirim
Gümrük idaresi, izleme başvurusu kapsamında şüpheli eşyaya geçici olarak el koyar ve marka sahibine bildirimde bulunur.
10 İş Günü Süre
Marka sahibi, bildirimi aldıktan itibaren 10 iş günü içinde dava açmaz veya teminat yatırmazsa eşya gümrük tarafından serbest bırakılır.
İmha ve Tasfiye
Dava açılması ve mahkeme kararı doğrultusunda eşya imha edilebilir ya da el konularak tasfiye sürecine girer. İthalatçı/ihracatçı ayrıca SMK m.30 kapsamında cezai soruşturmaya tabi olabilir.
Hashtag Kullanımı ve Yabancı Marka Tescili
Hashtag Olarak Marka İsmi Kullanımı
Sosyal medyada bir markanın ismini hashtag (#) olarak kullanmak, kullanım amacına göre farklı değerlendirilir. Belirleyici kıstas; bu kullanımın tüketicide karıştırılma ihtimali yaratıp yaratmadığıdır.
| Kullanım Türü | Marka Tecavüzü mü? |
|---|---|
| Karşılaştırma amaçlı (#XMarkasıAlternatifi) | Kural olarak değil; ancak içerik aldatıcıysa tecavüz oluşabilir |
| Taklit ürün tanıtımında doğrudan marka adı (#Nike #Chanel) | Evet; taklit ürünün gerçek marka altında pazarlanması açıkça tecavüz oluşturur |
| Haber/eleştiri amaçlı kullanım | Kural olarak değil; ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilir |
Türkiye’de Tescilli Olmayan Yabancı Markaların Durumu
SMK kapsamındaki cezai koruma kural olarak markanın Türkiye’de tescilli olmasını şart koşar. Türkiye’de tescili bulunmayan bir yabancı markanın taklidini satmak, SMK m.30 anlamında suç oluşturmaz. Ancak Paris Sözleşmesi kapsamında “tanınmış marka” statüsündeki markalar bu kuralın istisnasıdır; SMK m.6/4-5 kapsamında Türkiye’de tescilsiz olsalar dahi özel koruma görürler. Bu hâlde haksız rekabet hükümleri (TTK m.54-63) de paralel olarak uygulanabilir.
Emsal Yargıtay Kararları
“A Kalite” İfadesi — Kastın Kanıtı
Ürünün “Replika” Olarak Tanıtılması Failin Bildiğini Kanıtlar
Sanığın ürünleri “A kalite”, “birebir” veya “replika” şeklinde tanıtarak satışa sunması, ürünün taklit olduğunu bildiğini ve bilerek sattığını göstermektedir. Bu ifadeler, suçun manevi unsuru olan kastın varlığını ispatlayan doğrudan delil niteliğindedir. Sanığın “müşteriyi yanıltmadım, açıkça replika olduğunu söyledim” savunması cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Tazminat Hesabında Yoksun Kalınan Kâr Yöntemi
Marka Sahibinin Kendi Satışından Mahrum Kaldığı Kâr Esas Alınabilir
SMK m.151 uyarınca marka sahibi, tazminat hesaplamasında üç yöntemden birini seçme hakkına sahiptir. Yoksun kalınan kâr yöntemi seçildiğinde, marka sahibinin taklit ürün olmasaydı elde edeceği muhtemel satış kazancı esas alınır. Bu yöntemin uygulanmasında bilirkişi incelemesi zorunludur; soyut tahmin yeterli görülmemektedir.
Bilmeden Satış — Kast Yokluğu Savunması
Faturalı Tedarik ve İyiniyetli Satış Savunmasının Sınırları
Perakendecinin ürünü faturalı biçimde, gerçek bir toptancıdan tedarik ettiğini ve ürünün taklit olduğunu bilmediğini somut belgelerle (fatura, sevk irsaliyesi) ispat etmesi hâlinde kast unsuru oluşmayabilir. Ancak faturasız alım veya açıkça şüpheli fiyat/koşullarda satın alım, “bilmesi gerekirdi” değerlendirmesine yol açarak kastın varlığını güçlendirebilir.
Antalya Ceza Avukatı
Marka hakkına tecavüz suçlaması, taklit ürün satışı davası, ihtarnameye cevap veya tazminat davası için Antalya’da uzman ceza ve fikri mülkiyet avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
“Replika”, “A kalite” veya “orijinal numune” yazarak taklit ürün satmak cezayı engeller mi?
Marka hakkına tecavüz davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
Faturasız alınan taklit ürünün sorumluluğu toptancıya yüklenebilir mi?
Marka ihlali nedeniyle açılan davalarda HAGB verilir mi?
Gümrükte taklit ürün yakalanması durumunda ne olur?
Bir markanın ismini hashtag olarak kullanmak marka tecavüzü sayılır mı?
Türkiye’de tescilli olmayan yabancı bir markanın taklidini satmak suç mudur?
Avukata Sor — Antalya Ceza Avukatı
Marka hakkına tecavüz suçlaması, taklit ürün satışı, ihtarnameye cevap veya tazminat davası için Antalya ceza ve fikri mülkiyet avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
