Kıyı Kanununa Aykırı Yapılaşma (3621 s. Kanun) – 2026
Kıyıların Hukuki Statüsü ve Kamusal Niteliği
Anayasa m.43 uyarınca kıyılar, devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; bunlardan yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir. 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.5 ve m.6 da kıyıların herkesin eşit ve serbestçe kullanımına açık olduğunu açıkça düzenler. Bu nedenle kıyılar özel mülkiyete konu olamaz; bu alanlarda yapılaşma kural olarak tamamen yasaktır.
Kıyıların kamusal niteliği, yalnızca yetkili kamu kurumlarının kamu yararı çerçevesinde sınırlı, geçici ve belirli koşullara bağlı kullanım izni vermesine imkân tanır; bu izinler dahi kıyının bir kişi veya işletmeye özel tahsisi anlamına gelmez.
Kıyı, Kıyı Kenar Çizgisi ve Sahil Şeridi Kavramları
Kıyı Çizgisi
Deniz, göl veya akarsuların taşkın olmayan olağan su seviyesinin kara ile birleştiği doğal sınırdır; deniz yönünde yapılaşmaya tamamen kapalıdır.
Kıyı Kenar Çizgisi
Kıyı çizgisinden kara yönüne uzanan, doğal özellikleri (kumluk, sazlık, bataklık) itibarıyla kıyı sayılan alanın teknik komisyonlarca tespit edilen sınırıdır.
Sahil Şeridi
Kıyı kenar çizgisinden kara yönüne 100 metreye kadar uzanan alandır; özel mülkiyet mümkün olsa da yapılaşma ciddi sınırlamalara tâbidir.
Kıyı Koruma Kanunu Kaç Metre? Yapı Yaklaşma Sınırı
Kıyı koruma kanunu kaç metre sorusunun cevabı, sahil şeridinin sınırıyla doğrudan ilgilidir: kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde 100 metreye kadar olan alan sahil şeridi olarak korunur.
Kıyı kenar çizgisine yapı yaklaşma sınırı nedir? Sahil şeridi kendi içinde kademeli bir korumaya tâbidir. İlk 50 metrelik kısımda konut, yazlık, otel gibi kalıcı yapılar kesinlikle yasaktır; yalnızca kamuya açık, sökülebilir nitelikteki günübirlik tesislere (iskele, duş, gölgelik, tuvalet gibi) izin verilebilir. Sonraki 50 metrelik kısımda ise imar planına göre sınırlı bazı yapılaşmalara izin verilebilir, ancak bu alanda da kalıcı yapı hakkı otomatik değildir.
Kıyı Kanununa Aykırı Yapılaşmanın Yaptırımları
Kıyı Kanununa Aykırı Yapılaşmanın Yaptırımları (m.15)
Madde 14: Bu Kanun kapsamında kalan alanlarda ruhsatsız yapılar ile ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Madde 15 (özet): İmar Kanunu m.42 uyarınca hesaplanan yapı para cezası, ihlalin kıyı alanında gerçekleşmesi hâlinde bir kat (iki katına çıkacak şekilde) artırılarak uygulanır. Kıyı alanında tel örgü, duvar, çit gibi fiziki engel oluşturulması ayrıca idari para cezasını gerektirir.
Yapı Para Cezası (m² Bazlı)
İmar Kanunu m.42’ye göre hesaplanan birim ceza, kıyı alanında gerçekleşen ihlallerde 2 katına çıkarılır.
Erişim Engelleme Cezası
Tel örgü, duvar, çit gibi engellerle kıyıya erişimin kısıtlanması, 2025 yeniden değerleme oranına göre yaklaşık 2.879-14.393 TL idari para cezasına tabidir.
Yıkım Kararı
İlgili belediye veya valilikler, kanuna aykırı yapıları mühürleyerek yıkmakla yükümlüdür.
Tapu İptali
Kıyı niteliğindeki alanlar özel mülkiyet konusu olamayacağından, mahkeme kararıyla tapu kaydı iptal edilip sicilden terkin edilebilir.
TCK 184 İmar Kirliliği ve TCK 109 Bağlantısı
Kıyı alanındaki ruhsatsız yapılaşma, yalnızca idari değil, cezai sonuçlar da doğurabilir. TCK m.184 uyarınca ruhsatsız yapılaşma “imar kirliliğine neden olma” suçu kapsamında değerlendirilir ve 1 ila 5 yıl arasında hapis cezası öngörülür.
Kıyı alanında tel örgü, duvar veya çit gibi engellerin halkın sahile fiziksel erişimini doğrudan engellemesi hâlinde, TCK m.109’daki “kişiyi hürriyetinden yoksun kılma” suçu da gündeme gelebilir. Bu suçun cezası 1 ila 3 yıl arası hapistir. Bir plajın yalnızca üyelere veya şezlong kiralayanlara açılması, kamunun serbest kullanım hakkını engelleyen bir uygulama olarak hem idari para cezasına hem bu ceza hükmüne konu olabilir.
Avukata Sor
Kıyı Kanunu’na aykırı bir yapılaşma veya kıyıya erişim engeliyle karşılaştıysanız, hukuki yollarınızı birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Yapı Kayıt Belgesi Kıyıdaki Yapıyı Korur mu?
İmar barışı kapsamında alınan yapı kayıt belgesinin kıyı alanındaki bir yapıyı hukuka uygun hâle getirip getirmediği, sıkça karıştırılan bir konudur. İstanbul 4. İdare Mahkemesi’nin bir kararında, Hazineye ait deniz kıyısında bulunan ve yapı kayıt belgesi alınmış bir yapının, 775 sayılı Gecekondu Kanunu m.18 uyarınca doğrudan ve karar alınmaksızın yıkılamayacağına; bu tür yapılar hakkında Kıyı Kanunu m.14 gereği 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerinin (mühürleme, süre verme, encümen kararı gibi usul güvenceleri) uygulanması gerektiğine hükmedilmiştir.
Bu karar, yapı kayıt belgesinin kıyı alanındaki yapıyı otomatik olarak “ruhsatlı” hâle getirmediğini, ancak idarenin yıkım işlemini usulüne uygun (İmar Kanunu m.32 prosedürüyle) yapması gerektiğini gösterir. Yapı kayıt belgesi tek başına yıkımı önlemez; yalnızca uygulanacak usul ve idari sürecin hangi kanuna göre işleyeceğini belirler.
Kıyı Kanunu Gereğince Hangi Davalar Açılabilir?
Kıyı Kanunu gereğince hangi davalar açılabilir sorusunun cevabı, ihlalin niteliğine göre değişir.
İdari İşlemin İptali Davası
Yıkım kararı, para cezası veya ruhsat iptali işlemine karşı idare mahkemesinde açılır.
Yürütmenin Durdurulması
İptal davasıyla birlikte, telafisi güç zararların önlenmesi için talep edilebilir.
Kıyı Kenar Çizgisi Tespitinin İptali
Teknik komisyonun hatalı tespit yaptığı iddiasıyla idari yargıda açılabilir.
Tam Yargı (Tazminat) Davası
Kamulaştırmasız el atma niteliğindeki kısıtlamalar için idareye karşı açılır.
Tapu İptali ve Tescil Davası
Hazine tarafından, kıyı niteliğindeki alanda usulsüz tescil edilmiş tapu kayıtlarının iptali için açılır.
Ceza Şikayeti
Fiziksel erişim engellemesi hâlinde TCK m.109 kapsamında Cumhuriyet savcılığına şikayette bulunulabilir.
Kıyı Kenar Çizgisi Tazminat Davası Dilekçe Örneği
Kıyı kenar çizgisi tazminat davası için dilekçe örneği hazırlanırken, taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı tarih, buna dayanak idari işlem ve mülkiyet hakkının fiilen nasıl kısıtlandığı somut olarak ortaya konulmalıdır.
… İDARE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad, TC Kimlik No, Adres]
DAVALI: [İlgili İdare – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı / Hazine]
KONU: [Tarih]’de kesinleşen kıyı kenar çizgisi tespiti nedeniyle taşınmazım üzerindeki inşaat izninin/mülkiyet hakkımın fiilen ortadan kalkması sonucu uğradığım zararın tazmini talebimden ibarettir.
AÇIKLAMALAR: [Ada/parsel bilgisi] sayılı taşınmazım, [tarih]’de kesinleşen kıyı kenar çizgisi tespiti sonucu kıyı alanı içinde kalmıştır. Bu tespit nedeniyle taşınmazım üzerinde [inşaat izni iptal edildi / kullanım hakkım fiilen ortadan kalktı]. İdare, bu kısıtlama karşılığında herhangi bir kamulaştırma bedeli veya tazminat ödememiştir.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, uğradığım maddi zararın [miktar] TL olarak, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tarafıma ödenmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[Tarih] [Ad Soyad / İmza]
Bu taslak genel bir çerçevedir; somut olayın kıyı kenar çizgisi tespit tarihi, taşınmazın önceki hukuki statüsü ve zarar kalemlerine göre mutlaka bir avukat tarafından uyarlanmalıdır.
Tesis ve Kıyı Yapıları İçin Gerekli İzinler
Kıyı alanlarında iskele, duş, gölgelik, tuvalet gibi günübirlik tesislerin yapılabilmesi için, yapıların sabit olmaması, kamuya açık olması ve imar planına işlenmiş olması şartıyla, birden fazla kurumdan izin alınması gerekir.
| Kurum / Birim | Görev / Yetki |
|---|---|
| Valilik (İl İdare Kurulu) | Kıyı kenar çizgisi tespiti |
| Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü | İzin verilmesi ve teknik onay |
| Belediye | İmar planı yapımı, yapı ruhsatı ve denetimi |
| Kültür ve Turizm Bakanlığı | Turizm bölgelerinde izin ve ruhsat süreci |
| Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | Yalnızca liman, marina ve büyük iskele projelerinde |
Somut Senaryolar
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Deniz kıyılarının mahiyetleri gereği halkın yararlanacağı yerler olduğu, idari makamların plajı halka kapatamayacağı veya bir kişiye tahsis edemeyeceği, kıyı kenar çizgisinin fiziksel olarak değiştirilmesinin (doldurma veya kurutma yoluyla) hukuken mümkün olmadığı vurgulanmıştır.
Tapulu taşınmazların, sonradan onaylanan kıyı kenar çizgisi içinde kalması nedeniyle inşaat izinlerinin iptal edilmesi ve mülk sahiplerine hiçbir tazminat ödenmemesi üzerine yapılan başvuruda, kamu yararı ile mülkiyet hakkı arasında adil denge kurulmadığı ve idarenin kamulaştırma veya tazminat yükümlülüğünü yerine getirmediği tespit edilmiştir.
Bir plaj işletmesinin, şezlong kiralamayan bir vatandaşı plaja almaması üzerine açılan davada ilk derece mahkemesi işletme yetkililerine hapis cezası vermiş, Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu kararı onayarak “plajlar kamuya açık olup, vatandaş kendi havlusunu serip denize girebilir” ilkesini teyit etmiştir.
Kıyı alanında kalan ve yapı kayıt belgesi alınmış bir yapının, 775 sayılı Gecekondu Kanunu m.18 uyarınca karar alınmaksızın doğrudan yıkılması hukuka aykırı bulunmuş; Kıyı Kanunu m.14 gereği 3194 sayılı İmar Kanunu’nun usul güvencelerinin (mühürleme, süre verme, encümen kararı) uygulanması gerektiğine hükmedilmiştir.
Antalya Avukat
Kıyı Kanunu’na aykırı bir yapılaşma, yıkım kararı veya kıyı kenar çizgisi tespiti nedeniyle mağdur oldunuzsa, hukuki yollarınızı birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Kıyı kenar çizgisi tazminat davası için dilekçe örneği nedir?
Kıyı Kanunu gereğince hangi davalar açılabilir?
Kıyı kenar çizgisine yapı yaklaşma sınırı nedir?
Kıyı koruma kanunu kaç metre?
Avukata Sor – Antalya Avukat
Kıyı Kanunu’na aykırı yapılaşma, tazminat veya idari yaptırım süreciniz hakkında Antalya avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
