İhaleye Fesat Karıştırma Suçu ve Cezası – TCK 235 Rehberi 2026
İhaleye fesat karıştırma suçu (TCK m.235), devlet veya kamu kurumları adına yapılan mal, hizmet ve yapım ihalelerine hileli davranışlarla, cebir veya tehdidle ya da gizli anlaşmalarla müdahale ederek ihalenin serbest rekabet ortamını bozan eylemlerdir. Temel suçun cezası 3 yıldan 7 yıla kadar hapis; cebir ve tehditle işlendiğinde alt sınır 5 yıla, kamu kurumuna zarar verildiğinde ise ayrıca nitelikli hükümler uygulanır. Suç şikayete bağlı değildir; dava zamanaşımı 15 yıldır.
TCK 235 Nedir? Korunan Hukuki Değer ve Suçun Kapsamı
İhaleye fesat karıştırma suçu; kamu adına yapılan her türlü mal alım-satımı, hizmet alımı, kiraya verme, kiralama ve yapım işlerindeki ihale sürecine hile, cebir, tehdit veya gizli anlaşma yoluyla müdahale edilerek serbest rekabet ortamının bozulmasıyla oluşur. Suçun koruduğu hukuki değer iki boyutludur: birincisi kamu idaresine duyulan güven, ikincisi ise kamunun maddi ve mali çıkarları çerçevesinde serbest rekabet ortamının korunmasıdır.
Bu suç bir soyut tehlike suçudur; kamu kurumunun fiilen zarara uğraması zorunlu değildir. Rekabet ortamını bozmaya elverişli hareketin gerçekleşmesi suçun tamamlanması için yeterlidir. Zarar doğması ise ayrı bir ağırlaştırıcı neden oluşturur.
TCK Madde 235 – Tam Kanun Metni
(1) Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara ilişkin ihaleler ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Aşağıdaki hallerde fesat karıştırılmış sayılır:
a) Hileli davranışlarla; ihaleye katılma yeterliliğine sahip kişilerin ihaleye katılmasının engellenmesi, katılma yeterliliği olmayanların ihaleye alınması, teklif edilen malların nitelikleri hakkında yanlış değerlendirme yapılması.
b) Tekliflerle ilgili olup gizli tutulması gereken bilgilerin başkalarına açıklanması.
c) Cebir veya tehdit kullanmak ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla ihaleye katılma yeterliliğine sahip kişilerin ihaleye katılmasının engellenmesi.
d) İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları.
(3) İhaleye fesat karıştırma suçunun;
a) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, temel ceza beş yıldan az olamaz.
b) Tekliflere ilişkin gizli bilgilerin açıklanması veya katılımın engellenmesi nedeniyle kamu kurumuna herhangi bir zarar gelmemişse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
Suçun Unsurları
Suçun Unsurları: Dört Seçimlik Hareket
İhaleye fesat karıştırma suçunun unsurları bakımından dikkat edilmesi gereken kritik nokta şudur: her usule aykırılık bu suçu oluşturmaz. Kanun koyucu yalnızca TCK m.235/2’de sayılan seçimlik hareketleri suç kapsamına almıştır.
A – Hileli Davranışlarla Müdahale
Yalnızca kamu görevlisi (ihale komisyonu üyesi vb.) tarafından işlenebilen bir özgü suçtur. Yeterliliği olan kişinin engellenmesi, olmayan kişinin kabul edilmesi veya tekliflerin niteliğinin yanlış değerlendirilmesi bu kapsamdadır.
B – Gizli Bilgileri İfşa Etme
Tekliflerle ilgili gizli kalması gereken bilgilerin (yaklaşık maliyet, rakip teklifler vb.) başkalarına sızdırılmasıdır. Bu fiil de yalnızca ihale sürecinde görevli kamu görevlisi tarafından işlenebilir; diğerleri azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir.
C – Cebir veya Tehdit ile Katılımı Engelleme
İhaleye katılma yeterliliği olan kişinin cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışlarla engellenmesidir. Engelleme başarısız olursa teşebbüs, başarılı olursa tamamlanmış suç oluşur. Mağdurun ihaleye katılma yeterliliği bulunmuyorsa suç oluşmaz.
D – Gizli Anlaşma (Fiyat Paslaşması)
İhaleye katılan firmaların fiyatı veya şartları etkilemek için yaptıkları her türlü açık ya da gizli anlaşmadır. Yargıtay’a göre anlaşmanın yapılmasıyla suç tamamlanır; ihalenin kazanılması veya gerçekten fiyat etkilenmesi şart değildir. En çok HTS kayıtlarıyla delillendirilen fiil tipidir.
Doğrudan Temin Usulü Bu Suçu Oluşturmaz: Yargıtay Ceza Genel Kurulu (2018/336) kararına göre; 4734 sayılı Kanun m.22 kapsamındaki doğrudan temin usulü bir ihale yöntemi değildir. Bu usul kapsamında yapılan alımlarda ihaleye fesat karıştırma suçu oluşmaz. Benzer biçimde, önceden gerçekleştirilen bir iş için sonradan şeklen yapılan ihale de bu suçu oluşturmaz.
Ceza Kademeleri: Kapsamlı Karşılaştırma Tablosu
İhaleye fesat karıştırma suçu cezası tek düzey değildir; fiilin niteliğine, yöntemine ve kamu kurumuna zarar verip vermediğine göre kademeli biçimde değişir.
| Durum | Ceza | Açıklama |
|---|---|---|
| Temel suç (m.235/1) | 3 yıl – 7 yıl hapis | Hileli davranış, gizli anlaşma vb. temel fiiller |
| Cebir/tehdit veya örgüt (m.235/3-a) | Alt sınır 5 yıl hapis | Tehdit/cebir kullanılmışsa temel ceza en az 5 yıldır |
| Zarar oluşmamış haller (m.235/3-b) | 1 yıl – 3 yıl hapis | Gizli bilgi ifşası veya katılım engeli ama kamu zararı yok |
| Menfaat temin eden kamu görevlisi | Ayrıca rüşvet/irtikap hükümleri | İhale sonucu menfaat sağlayan görevli ayrıca cezalandırılır |
| Kasten yaralama/tehdidin ağır nitelikli halleri | Ayrıca TCK 86 veya 106 kapsamında ceza | Gerçek içtima; her suçtan ayrı ceza |
Kamu Kurumunun Zarara Uğraması (TCK 235/3) ve Zarara Uğramaması
Kamu kurumunun zarara uğraması TCK 235/3 kapsamında önemli sonuçlar doğurur. Ancak Yargıtay zararın tanımını oldukça katı yorumlamaktadır.
| Durum | Yargıtay Yorumu | Sonuç |
|---|---|---|
| Zarar doğmamış (soyut tehlike) | Serbest rekabet bozulmuştur ancak fiili mali kayıp yok | Temel ceza: m.235/1 veya m.235/3-b |
| Fiyat yapay olarak yüksek belirlenmiş | Gerçek zarar var; serbest rekabete bağlı ekonomik kayıp | Ağırlaştırıcı hal; m.235/3 kapsamı |
| İhale iptal edilmiş, yeniden ihale yapılmış | Ek giderler “zarar” sayılmaz; bunlar doğal idari masraftır | Zarar gerçekleşmemiş sayılır |
| Kiralama/satımda bedel olması gerekenden düşük | Gerçek zarar var | Ağırlaştırıcı hal |
HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası
| Mekanizma | m.235/1 (3-7 yıl) | m.235/3-a (min 5 yıl) | m.235/3-b (1-3 yıl) |
|---|---|---|---|
| HAGB | Uygulanmaz (alt sınır 3 yıl) | Uygulanmaz | Mümkün (alt sınır 1 yıl) |
| Erteleme | Uygulanmaz (alt sınır 3 yıl) | Uygulanmaz | Mümkün (somut ceza 2 yıl veya altında) |
| Adli Para Cezasına Çevirme | Uygulanmaz | Uygulanmaz | Mümkün (somut ceza 1 yıl veya altında) |
İhaleye Fesat Karıştırma Hapis Cezası Erteleme ve HAGB: Yalnızca TCK m.235/3-b kapsamındaki (zarar oluşmamış) 1-3 yıl hapis cezasında erteleme ve HAGB mümkündür. Temel suçtaki 3-7 yıl ile cebir/tehditle işlendiğinde en az 5 yıl hapis cezasında ise bu lehe uygulamalar kural olarak gerçekleşemez. Bu nedenle savunma stratejisi; suçun m.235/3-b kapsamında kaldığını kanıtlamaya yönelik olarak kurulmalıdır.
Avukata Sor
TCK 235 ihaleye fesat karıştırma soruşturması, savunma stratejisi veya idari yaptırım itirazı için uzman görüş alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Memuriyetten İhraç ve İdari Yaptırımlar
İhaleye fesat karıştırma memuriyetten ihraç ve idari yaptırımlar meselesinde ceza mahkûmiyeti yalnızca başlangıçtır. Bu suçun sanıkları için cezai yaptırım dışında çok ağır idari ve mesleki sonuçlar da gündeme gelmektedir.
Devlet Memurluğundan Çıkarılma
657 sayılı DMK m.48/A-5 uyarınca kasıtlı suçlardan 1 yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar memuriyete alınamaz. Hâlihazırda görevli memurlar ise Disiplin Kurulu kararıyla görevden çıkarılabilir; mahkûmiyet kesinleştiğinde ihraç zorunlu hale gelir.
Kamu İhale Kanunu Kapsamında Yasaklama
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.58 uyarınca ihaleye fesat karıştırdığı tespit edilen gerçek ve tüzel kişiler, 2 yıl ile süresiz arasında değişen sürelerde kamu ihalelerinden yasaklanır. Bu yasak tüm kamu kurumlarına yönelik sistematik bir yaptırımdır.
Rekabet Kurulu Soruşturması
Gizli anlaşma (fiyat paslaşması) TCK 235/2-d kapsamında suç olduğu gibi, 4054 sayılı Rekabet Kanunu m.4 kapsamında da rekabeti kısıtlayıcı anlaşma yasağını ihlal eder. Rekabet Kurulu; ayrıca yıllık ciro üzerinden hesaplanan ağır idari para cezası uygulayabilir.
Zimmet ve Rüşvet ile Gerçek İçtima
İhaleye fesat karıştırma fiiline rüşvet veya irtikap eşlik ediyorsa gerçek içtima kuralı gereği her suçtan ayrı ceza verilir. Kamu görevlisinin fesat karıştırma sonucu menfaat temin etmesi hâlinde ilgili suç hükmü ayrıca uygulanır.
Zamanaşımı, Şikayet ve Yetkili Mahkeme
İhaleye fesat karıştırma ceza zamanaşımı, bu suçun en kritik usul konularından biridir. Temel suçtaki 3-7 yıl hapis cezası TCK m.66/1-c kapsamında 15 yıllık dava zamanaşımına tabidir. TCK m.235/3-b kapsamındaki 1-3 yıl hapis için ise zamanaşımı 8 yıldır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Şikayet koşulu | Re’sen soruşturulur; şikayet aranmaz |
| Şikayet süresi | Yoktur |
| Uzlaştırma | Uygulanmaz |
| Dava zamanaşımı (m.235/1) | 15 yıl |
| Dava zamanaşımı (m.235/3-b) | 8 yıl |
| Görevli mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi |
| Katalog suç (CMK 135) | Evet; HTS ve teknik takip kararı verilebilir |
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Doğrudan Temin Usulü İhale Değildir; TCK 235 Uygulanmaz
4734 sayılı Kanun’un 22. maddesi kapsamındaki doğrudan temin usulü, tipik bir ihale yöntemi olmayıp eksiltme veya artırma usulü içermeyen, piyasa araştırmasına dayalı esnek bir alım biçimidir. Bu nedenle doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda ihaleye fesat karıştırma suçunun oluştuğundan söz edilemez; suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereğince TCK m.235 bu kapsamda uygulanmaz.
Fiyat Anlaşması Yapılmasıyla Suç Tamamlanır; Kazanma Şart Değil
TCK m.235/2-d kapsamında ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için anlaşma yapılmasıyla suç tamamlanmaktadır. Sanıkların ihalenin sonucunu etkileyen bir teklife ulaşamamaları ve ihalede başarısız olmaları suçun tamamlanmış sayılmasına engel değildir. Sanık hakkında teşebbüs yerine tamamlanmış suçtan mahkûmiyet kararı verilmesi gerekirken eksik ceza tayin edilmesi bozma nedenidir.
İptal Edilen İhale Nedeniyle Yapılan Ek Giderler “Zarar” Sayılmaz
İhaleye fesat karıştırma suçu soyut tehlike suçu niteliğindedir; zararın doğması zorunlu değildir. Fesat nedeniyle iptal edilen ihalenin yeniden yapılmasına ilişkin idari masraflar, TCK m.235/3 kapsamında “kamu kurumuna zarar” olarak değerlendirilemez. Kamu zararının oluştuğunun kabul edilebilmesi için serbest rekabet ortamının bozulmasına bağlı gerçek bir ekonomik kaybın varlığı zorunludur.
Mağdurun İhaleye Katılma Yeterliliği Yoksa TCK 235/c Oluşmaz
TCK m.235/2-c kapsamındaki suçun oluşabilmesi için cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışlarla engellenen kişinin ihaleye katılma yeterliliğine ve koşullarına sahip olması zorunludur. Katılım yeterliliği bulunmayan kişilerin engellenmesi m.235/2-c kapsamında değerlendirilemez; bu eylemler yalnızca tehdit veya yaralama suçlarını oluşturabilir.
Önceden Yapılan İş İçin Sonradan Yapılan Şekli İhale TCK 235 Değildir
Önceden alınan hizmet için sonradan şeklen gerçekleştirilen ihalede, gerçek bir ihale yöntemi bulunmadığından TCK m.235 kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçu oluşmaz. Maddi gerçeğin tespiti için yüklenici firma ve idarenin tüm defter, belge ve banka kayıtlarının incelenmesi; gerektiğinde Sayıştay uzman denetçilerinden bilirkişi raporu alınması zorunludur.
Antalya Ceza Avukatı
İhaleye fesat karıştırma soruşturması, kamu ihale yasağı itirazı, memuriyetten ihraç veya savunma stratejisi için Antalya’da uzman ceza avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
İhaleye tek firmanın katılması ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturur mu?
Fiyat anlaşması veya danışıklı teklif (teklif paslaşması) TCK 235 kapsamına girer mi?
İhaleye fesat karıştırma suçunda kamu zararının oluşması şart mıdır?
İhaleye fesat karıştırma cezası ertelenebilir mi veya HAGB uygulanabilir mi?
İhaleye fesat karıştırma suçu uzlaşmaya tabi midir?
Şirket çalışanının işlediği ihaleye fesat suçundan şirket sahibi sorumlu tutulabilir mi?
İhaleye fesat karıştırma suçunda HTS kayıtları ve teknik takip delil sayılır mı?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
TCK 235 ihaleye fesat karıştırma soruşturması, kamu ihale yasağı itirazı, memuriyetten ihraç veya savunma stratejisi için Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
