Ceza Zamanaşımı ve Dava Zamanaşımı – TCK 66-68 Süreler 2026
Ceza zamanaşımı, kesinleşmiş mahkumiyet kararının belirli bir süre infaz edilememesi hâlinde cezanın düşmesini sağlayan kurumken; dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren belirli süre içinde dava açılmaması ya da açılan davanın sonuçlandırılamaması hâlinde devletin cezalandırma hakkının ortadan kalkmasıdır. İkisi birbirinden farklı iki kurumdur; dava zamanaşımı TCK Madde 66‘da, ceza zamanaşımı TCK Madde 68‘de düzenlenmiştir.
Ceza hukukunda zamanaşımı; devletin zaman içinde cezalandırma iradesinin zayıfladığı, delillerin çürüdüğü ve sanığın hayatının belirli bir süre için hukuki belirsizlikle sarsılmasının haklılığını yitirdiği gerçeğinden hareketle getirilmiş temel bir ilkedir. TCK’nın 66 ila 68. maddeleri bu ilkenin somut sınırlarını çizmektedir.
Dava Zamanaşımı ile Ceza Zamanaşımı Arasındaki Fark
Uygulamada bu iki kurum sıkça birbiriyle karıştırılmaktadır. Oysa her birinin işlediği dönem, hukuki sonucu ve uygulama koşulları birbirinden tamamen farklıdır.
Dava Zamanaşımı (TCK m.66)
Suçun işlendiği tarihten başlar. Süre dolmadan dava açılmazsa ya da açılan dava süre içinde sonuçlanmazsa devletin cezalandırma hakkı tamamen düşer. Dava açılmamış veya düşmüş olur.
Ceza Zamanaşımı (TCK m.68)
Mahkumiyet kararının kesinleşmesiyle başlar. Kesinleşmiş ceza belirli sürede infaz edilemezse infaz hakkı düşer. Mahkumiyet kararı ortada durur ama artık yerine getirilmez.
Ortak Özellik
Her ikisi de kamu düzenine ilişkindir; re’sen (kendiliğinden) uygulanır. Tarafların talebi aranmaz; süre dolduğunda yargıç bunu resen gözetmek zorundadır.
Temel Fark
Dava zamanaşımı yargılama aşamasını, ceza zamanaşımı ise infaz aşamasını etkiler. Biri dava hakkını, diğeri hükmedilmiş cezanın icrasını ortadan kaldırır.
TCK Madde 66 – Dava Zamanaşımı: Süreleri ve Başlangıcı
(1) Kanunda başka türlü yazılmış olan haller dışında kamu davası; a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl, b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi beş yıl, c) Yirmi yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl, d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl, e) Bir yıldan fazla ve beş yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl, f) Bir yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasını gerektiren suçlarda dört yıl, geçmesiyle düşer.
(2) Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlar hakkında, bu sürelerin yarısının; onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında ise üçte ikisinin geçmesiyle kamu davası düşer.
(3) Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırı esas alınır.
(4) Aynı fiilden dolayı birden fazla kişinin zarar görmesi halinde en ağır cezayı gerektiren suç için belirlenen zamanaşımı esas alınır.
(5) Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının Dördüncü Kısım ile diğer kanunlarda yer alan soykırım ve insanlığa karşı suçlarda zamanaşımı işlemez.
Dava Zamanaşımının Başladığı An
Zamanaşımı süresinin ne zaman başladığı sorusu, uygulamada kritik önem taşır. Suç türüne göre başlangıç noktası değişmektedir:
| Suç Türü | Zamanaşımı Başlangıcı |
|---|---|
| Ani suçlar | Fiilin gerçekleştiği gün |
| Kesintisiz (mütemadi) suçlar | Hukuka aykırı halin sona erdiği gün (örn. kişiyi hürriyetinden yoksun kılma) |
| Zincirleme suçlar | Son hareketin yapıldığı gün |
| Neticesi sebebiyle ağırlaşan suçlar | Ağır neticenin gerçekleştiği gün |
| Teşebbüste kalan suçlar | Son icra hareketinin yapıldığı gün |
| Şikayete bağlı suçlar | Mağdurun fiili ve faili öğrendiği gün |
Dava Zamanaşımı Süreleri (TCK m.66 – Olağan Süreler)
| Suç İçin Öngörülen Üst Ceza | Olağan Zamanaşımı | Uzamış Zamanaşımı (Kesilme Hâlinde) |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl | 45 yıl |
| Müebbet hapis | 25 yıl | 37 yıl 6 ay |
| 20 yıldan fazla hapis | 20 yıl | 30 yıl |
| 5 yıldan fazla, 20 yıla kadar hapis | 15 yıl | 22 yıl 6 ay |
| 1 yıldan fazla, 5 yıla kadar hapis | 8 yıl | 12 yıl |
| 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası | 4 yıl | 6 yıl |
Önemli: Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde ilgili suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırı esas alınır; somut olayda sanığa verilecek tahmini ceza değil. Örneğin hakaret suçunun üst sınırı 2 yıl olduğundan zamanaşımı 8 yıldır; fiilen verilebilecek ceza ne olursa olsun.
Zamanaşımının Durması ve Kesilmesi
TCK Madde 67 – Zamanaşımının Durması ve Kesilmesi
TCK 67, zamanaşımının iki farklı şekilde etkilenebileceğini öngörmektedir: durma ve kesilme. Bu iki kavramın hukuki sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.
(1) Şüpheli veya sanığın akıl hastalığı nedeniyle hakkında muhakeme yapılamaması hâlinde dava zamanaşımı durur.
(2) Bir suçla ilgili olarak; a) Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması, b) Tutuklama kararının verilmesi, c) Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi, d) Sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmesi, hâlinde zamanaşımı kesilir. Birden fazla sanık bulunması hâlinde bu hallerin gerçekleşmesi, diğer sanıklara da sirayet eder.
(3) Dava zamanaşımının kesilmesi hâlinde, süre yeniden işlemeye başlar. Ancak işlemeye başlayan süre zamanaşımı süresinin yarısını geçemez (uzamış zamanaşımı).
(4) Ceza zamanaşımının kesilmesi hâlinde de aynı usul uygulanır.
Zamanaşımının Durması ile Kesilmesi Arasındaki Fark
Zamanaşımının Durması
Süre askıya alınır. Durma sebebi ortadan kalkınca süre kaldığı yerden devam eder. Önceden işlemiş süre korunur. Yalnızca sanığın akıl hastalığı hâlinde uygulanır.
Zamanaşımının Kesilmesi
O ana kadar işlemiş olan tüm süre sıfırlanır ve yeniden başlar. Ancak yeniden başlayan süre olağan sürenin yarısını aşamaz (uzamış zamanaşımı). Birden fazla sanıkta biri için kesilme diğerlerine de sirayet eder.
Kesilme Nedenleri
Savcı önünde ifade alınması — Tutuklama kararı — İddianame düzenlenmesi — Mahkumiyet kararı verilmesi. Bu dört işlemden herhangi biri zamanaşımını keser.
Uzamış Zamanaşımı
Kesilmeden sonra yeniden başlayan süre, olağan zamanaşımı süresinin yarısından fazla olamaz. Örn: 8 yıllık zamanaşımında kesilmeden sonra en fazla 4 yıl daha süre işleyebilir; toplam 12 yıl.
Uzamış Zamanaşımı = Olağan Zamanaşımı Süresi + (Olağan Süre x 1/2)
Örnek: 8 yıl (1-5 yıl hapis) + 4 yıl (yarısı) = 12 yıl uzamış zamanaşımı
Zamanaşımı Kesilmesinin Sanıklara Sirayeti
Birden fazla sanığın bulunduğu davalarda, yukarıdaki dört kesilme halinden biri sanıklardan biri hakkında gerçekleşirse, bu kesilme diğer tüm sanıklara da otomatik olarak sirayet eder. Bu kural; birlikte suç işleyen ancak farklı zamanlarda yargılanan sanıklar açısından kritik önem taşır.
TCK Madde 68 – Ceza Zamanaşımı: Süreleri ve Hesabı
(1) Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesiyle işlemeye başlayan ceza zamanaşımı süreleri şunlardır: a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında kırk yıl, b) Müebbet hapis cezalarında otuz yıl, c) Yirmi yıl ve daha fazla süreli hapis cezalarında yirmibeş yıl, d) Beş yıldan fazla süreli hapis cezalarında on beş yıl, e) Beş yıla kadar süreli hapis ve adli para cezalarında on yıl.
(2) Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlar hakkında bu sürelerin yarısı; onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında ise üçte ikisi uygulanır.
(3) Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir sebeple kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ya da yeniden işlemeye devam eder.
(4) Mahkumiyet hükmünün feri cezaları ve güvenlik tedbirlerine ilişkin kısımları için ayrıca zamanaşımı işlemez; asıl cezanın zamanaşımına uğramasıyla birlikte düşerler.
Ceza Zamanaşımı Süreleri Tablosu
| Hükmedilen Ceza | Ceza Zamanaşımı Süresi | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 40 yıl | TCK m.68/1-a |
| Müebbet hapis | 30 yıl | TCK m.68/1-b |
| 20 yıl veya daha fazla hapis | 25 yıl | TCK m.68/1-c |
| 5 yıldan fazla hapis | 15 yıl | TCK m.68/1-d |
| 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası | 10 yıl | TCK m.68/1-e |
Ceza zamanaşımının kesilmesi ise şu hâllerde gerçekleşir: hükümlünün yakalanması, hükümlüye tebligat yapılması ve hükümlünün herhangi bir sebeple bir süre infaz kurumuna alınması. Kesilmenin ardından süre sıfırdan başlar.
Feri Cezalar ve Güvenlik Tedbirleri: Mahkumiyet hükmünün ek yaptırımları (sürücü belgesi iptali, belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma gibi) için ayrıca zamanaşımı işlemez. Asıl ceza zamanaşımına uğrayınca bu ek yaptırımlar da kendiliğinden düşer.
Avukata Sor
Suçunuzda zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı, kesilme veya durma hâlleri için uzman görüşü alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Suça Göre Zamanaşımı Süreleri
Suça Göre Zamanaşımı Süreleri Tablosu (2026 Güncel)
Aşağıdaki tablo, en sık soruşturulan suçlar için hem dava hem de ceza zamanaşımı sürelerini göstermektedir. Tabloda suçun kanundaki üst ceza sınırı esas alınmıştır.
| Suç | Kanun Maddesi | Üst Ceza | Dava Zamanaşımı | Ceza Zamanaşımı |
|---|---|---|---|---|
| Kasten öldürme | TCK 81 | Ağ. Müebbet | 30 yıl | 40 yıl |
| Kasten öldürme (nitelikli) | TCK 82 | Ağ. Müebbet | 30 yıl | 40 yıl |
| Kasten yaralama (basit) | TCK 86/1 | 2 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| Kasten yaralama (nitelikli) | TCK 86/3 | 3 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| İşkence | TCK 94 | 12 yıl | 15 yıl | 15 yıl |
| Cinsel saldırı (basit) | TCK 102/1 | 10 yıl | 15 yıl | 15 yıl |
| Cinsel saldırı (nitelikli) | TCK 102/2 | 15 yıl | 15 yıl | 15 yıl |
| Çocuk cinsel istismarı | TCK 103 | 15+ yıl | 15-20 yıl | 15-25 yıl |
| Hırsızlık (basit) | TCK 141 | 3 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| Hırsızlık (nitelikli) | TCK 142 | 7 yıl | 15 yıl | 15 yıl |
| Dolandırıcılık (basit) | TCK 157 | 5 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| Dolandırıcılık (nitelikli) | TCK 158 | 10 yıl | 15 yıl | 15 yıl |
| Uyuşturucu ticareti | TCK 188 | 20 yıl | 20 yıl | 25 yıl |
| Tehdit | TCK 106/1 | 2 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| Hakaret | TCK 125 | 2 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| Mala zarar verme | TCK 151 | 4 yıl | 8 yıl | 10 yıl |
| Soykırım | TCK 76 | Ağ. Müebbet | Zamanaşımı işlemez | 40 yıl |
Hangi Suçlarda Zamanaşımı İşlemez?
TCK m.66/5 uyarınca yalnızca iki suç kategorisinde dava zamanaşımı hiç işlemez. Bu suçlar evrensel hukuka göre de zamanaşımına tabi tutulmamakta; işlendikten ne kadar zaman geçerse geçsin kovuşturulabilir kalmaktadır.
Soykırım Suçu (TCK 76)
Milli, etnik, ırki veya dini bir grubu kısmen veya tamamen yok etme amacıyla gerçekleştirilen eylemler. Dava zamanaşımı hiç işlemez.
İnsanlığa Karşı Suçlar (TCK 77-78)
Sivil halka yönelik yaygın veya sistematik saldırılar kapsamındaki eylemler. Dava zamanaşımı hiç işlemez.
Not: Bu iki suç tipinde dava zamanaşımı işlemez; ancak ceza zamanaşımı için TCK m.68 uygulanır. Yani dava her zaman açılabilir; ancak mahkumiyet kararı kesinleştikten sonra ceza zamanaşımı süreci başlar.
Çocuk Faillerde Zamanaşımı
Suçun işlendiği tarihte çocuk olan sanıklar için zamanaşımı süreleri indirimli uygulanır. Bu indirim hem dava hem de ceza zamanaşımı için geçerlidir.
| Yaş Grubu (Suç Tarihinde) | Zamanaşımı İndirimi | Örnek: 8 Yıllık Süre |
|---|---|---|
| 12-15 yaş arası | Olağan sürenin yarısı uygulanır | 4 yıl |
| 15-18 yaş arası | Olağan sürenin üçte ikisi uygulanır | 5 yıl 4 ay |
| 18 yaş ve üzeri | Tam süre uygulanır | 8 yıl |
HAGB Kararı ve Zamanaşımı İlişkisi
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verildiğinde, dava zamanaşımı süreci özel bir şekilde işler. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre HAGB kararı dava zamanaşımını durdurur; 5 yıllık denetim süresi zarfında dava zamanaşımı işlemez.
Denetim süresi içinde kasıtlı suç işlenmezse HAGB kararı düşer ve artık zamanaşımı sorunu kalmaz. Denetim süresi ihlal edilip hüküm açıklanırsa mahkumiyet kurulur; bu noktada ceza zamanaşımı süreci başlar.
Yargıtay Kararları
Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde esas alınan ceza, somut olayda sanığa verilebilecek tahmini ceza değil, ilgili suç tipi için kanunda öngörülen cezanın üst sınırıdır. Bu sınır, olası bireyselleştirme ve indirimlerden bağımsız olarak değerlendirilir.
TCK m.67/2 kapsamında kesilme nedenlerinden birinin gerçekleşmesi hâlinde zamanaşımı, suça iştirak eden diğer sanıklar bakımından da kesilir. Bu kural, birlikte suç işleyen sanıklardan yalnızca biri hakkında işlem yapılmış olsa bile diğerlerine sirayet eder niteliktedir.
Dava zamanaşımının kesilmesinden sonra yeniden işlemeye başlayan süre, olağan zamanaşımı süresinin yarısını geçemez. Bu tavan aşılmış olsa bile mahkeme zamanaşımını re’sen gözetmekle yükümlüdür; tarafların talebi aranmaz.
HAGB kararının verildiği tarihten itibaren dava zamanaşımı durur; 5 yıllık denetim süresi işlemez. Denetim süresi sona erip HAGB kararının düşmesiyle dava sona erdiğinde artık zamanaşımı itirazı gündeme gelmez. Denetim ihlal edilip hüküm açıklandığında ise ceza zamanaşımı mahkumiyet kesinleşmesiyle başlar.
Zamanaşımı kamu düzenine ilişkin bir kurum olduğundan mahkeme tarafından re’sen (kendiliğinden) gözetilmesi zorunludur. Sanık veya avukatı tarafından ileri sürülmemiş olması, mahkemenin bunu görmezden gelmesine izin vermez; süre dolmuşsa dava mutlaka düşürülmelidir.
Antalya Ceza Avukatı
Suçunuzda zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı, zamanaşımı def’inin mahkemede ileri sürülmesi veya ceza zamanaşımı nedeniyle infazın düşürülmesi için Antalya’da uzman ceza avukatından destek alın.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Ceza zamanaşımı ne zaman işlemeye başlar?
Dava zamanaşımı süresi ne kadar?
Ceza zamanaşımı kaç yıl?
Zamanaşımının durması ile kesilmesi arasındaki fark nedir?
Hangi suçlarda zamanaşımı işlemez?
Şikayete bağlı suçlarda zamanaşımı nasıl işler?
Zamanaşımı dolmuşsa dava düşer mi?
Avukata Sor — Antalya Ceza Avukatı
Dava zamanaşımı def’i, ceza zamanaşımı nedeniyle infazın düşürülmesi veya suçunuza uygulanacak zamanaşımı süresi hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
