Bilirkişi İncelemesi ve Rapora İtiraz (CMK 62-73) – 2026
CMK 67 Nedir? Bilirkişi Raporu Genel Çerçeve
Ceza muhakemesinde çözümü uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde mahkeme, bir veya birden çok bilirkişi görevlendirebilir (CMK m.63). Bilirkişilik kurumu, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ile ayrıca ve ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. CMK m.67, bilirkişinin hazırlayacağı raporun içeriğini, tebliğini ve rapora ilişkin itiraz ve yeni inceleme talebi usulünü belirler.
67/1: İncelemeleri sona erdiğinde bilirkişi, yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklayan imzalı bir raporu ilgili mercie verir veya gönderir.
67/2: Birden çok bilirkişi atanmış ve değişik görüşler yansıtılmışsa, bu görüşler gerekçeleriyle birlikte rapora geçirilir.
67/3: Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları sırasında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
67/4: Rapor örnekleri, duruşma sırasında Cumhuriyet savcısına, katılana, vekiline, şüpheliye veya sanığa, müdafiine veya kanuni temsilciye doğrudan verilebileceği gibi iadeli taahhütlü mektupla da gönderilebilir.
67/5: Bu işlem yerine getirilmekle birlikte, Cumhuriyet savcısı ve taraflara itirazlarını veya yeni bir bilirkişi incelemesi isteyip istemediklerini bildirmek üzere bir süre verilir; bu süreyi hâkim veya mahkeme belirler. İstemleri reddedildiğinde, üç gün içinde bu hususta gerekçeli bir karar verilir.
67/6: Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii veya kanuni temsilci, yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler. Sadece bu nedenle ayrıca süre istenemez.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Süresi
Bilirkişi Raporuna İtiraz Süresi: HMK’dan Farklı Bir Kural
CMK bilirkişi raporuna itiraz süresi konusunda internet aramalarında sıklıkla “2 hafta (15 gün)” gibi bir rakamla karşılaşılmaktadır. Ancak bu bilgi, hukuk (özel hukuk) yargılamasındaki HMK m.281‘e aittir; HMK’da rapora itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır. CMK m.67’de ise böyle sabit bir süre kanunda yer almaz.
CMK m.67/5’e göre, rapor örnekleri taraflara tebliğ edildikten sonra, itirazlarını veya yeni bir bilirkişi incelemesi talep edip etmediklerini bildirmeleri için hâkim veya mahkeme somut olaya göre bir süre tayin eder. Bu süre dosyanın karmaşıklığına, raporun hacmine ve incelenecek teknik konunun niteliğine göre değişebilir; kanunda alt veya üst sınır belirtilmemiştir. Bu nedenle “CMK’da bilirkişi raporuna itiraz süresi 2 haftadır” şeklindeki yaygın ama hatalı bilgiye itibar edilmemelidir; doğru cevap, sürenin mahkemece somut olarak belirlendiğidir.
Bilirkişinin Reddi ve Ret Süresi
Bilirkişinin şahsına yönelik ret talebi, bilirkişinin tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren bir nedenin (taraflardan biriyle yakın ilişki, menfaat çatışması, daha önce aynı dosyada görev almış olma gibi) varlığı hâlinde yapılabilir. CMK m.69 uyarınca, hâkimin reddine ilişkin hükümler bilirkişi bakımından da kıyasen uygulanır.
Bilirkişinin reddi talebi, kural olarak bilirkişi oy ve görüşünü açıklamadan önce ileri sürülmelidir. Ret nedeni bundan sonra ortaya çıkar veya öğrenilirse, bu durumda da ret talebinde bulunulabilir; ancak talebin, ret nedeninin öğrenilmesinden sonra gecikmeksizin yapılması gerekir. Ret talebi hakkında mahkeme veya hâkim tarafından karar verilir.
Uzman Mütalaası (CMK 67/6): Tarafın Kendi İmkanlarıyla Aldığı Görüş
Uzman mütalaası cmk 67/6, mahkemenin resen atadığı bilirkişiden tamamen bağımsız, tarafların kendi finansmanı ve kendi seçtikleri uzmandan aldıkları bilimsel/teknik yazılı görüştür. Uygulamada “özel bilirkişi raporu” veya “bilimsel mütalaa” olarak da anılır.
Kimler Alabilir?
Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafii ya da kanuni temsilci.
Ne Zaman Alınabilir?
Yargılama konusu olayla ilgili olarak, bilirkişi raporunun hazırlanması sırasında veya rapor hakkında; yargılamanın her aşamasında.
Süre İstenebilir mi?
Hayır. Sadece uzman mütalaası hazırlatmak gerekçesiyle ayrıca süre istenemez; bu, yargılamanın gereksiz uzamasını önlemek içindir.
Delil Değeri Nedir?
Mahkeme bilirkişisinin raporuyla eşdeğer resmi bir rapor değildir; ancak mahkemenin serbestçe değerlendirdiği bir delil/görüş olarak dosyaya sunulabilir ve mahkeme bilirkişisinin raporundaki eksiklik veya hataları göstermede güçlü bir araçtır.
Uzman mütalaasının pratik değeri, mahkeme bilirkişisinin raporundaki metodolojik hataları, eksik değerlendirmeleri veya yanlış teknik varsayımları somut ve uzmanlık temelli biçimde ortaya koyabilmesidir. Özellikle trafik kazası kusur oranı, mali/muhasebe hesaplamaları, tıbbi malpraktis, bilişim/dijital delil incelemesi gibi karmaşık teknik konularda, tarafın kendi uzmanından aldığı bir mütalaa, itiraz dilekçesinin ikna ediciliğini önemli ölçüde artırır.
Avukata Sor
Dosyanızdaki bilirkişi raporuna itiraz veya uzman mütalaası alma stratejinizi birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Süre Tablosu: İtiraz, Ek Süre ve Ret Süreleri
| İşlem | Süre | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Rapora itiraz / yeni bilirkişi incelemesi talebi süresi | Kanunda sabit değil; hâkim/mahkeme belirler | CMK m.67/5 |
| İtiraz/yeni inceleme talebinin reddi kararı | 3 gün içinde gerekçeli olarak verilir | CMK m.67/5 |
| Uzman mütalaası (CMK 67/6) hazırlama | Ayrıca süre istenemez; yargılamanın her aşamasında sunulabilir | CMK m.67/6 |
| Bilirkişinin reddi talebi | Bilirkişi oy ve görüşünü açıklayana kadar (sonradan öğrenilen nedenlerde gecikmeksizin) | CMK m.69 (m.24’e atıfla) |
| Bilirkişinin süresinde raporu vermemesi | Belirlenen süre içinde vermezse derhâl değiştirilebilir | CMK m.66/1 |
Not: Tablodaki “kanunda sabit değil” ifadesi, HMK m.281’deki 2 haftalık süreyle karıştırılmaması gereken önemli bir farktır. Ceza davalarında süre, dosyanın somut özelliklerine göre mahkemece (genellikle 1-3 hafta arasında, ancak kesin bir üst sınır olmaksızın) belirlenir; bu nedenle tebliğ edilen tutanak veya yazıda belirtilen süreye dikkatle uyulmalıdır.
Ceza Davası Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Etkili bir itiraz dilekçesi, raporun hangi somut noktalarda eksik, çelişkili, gerekçesiz veya hatalı olduğunu teknik düzeyde ortaya koymalıdır. Salt “rapora itiraz ediyorum, kabul etmiyorum” şeklindeki soyut beyanlar mahkeme üzerinde yeterli etki yaratmaz.
Eksik İnceleme
Olayın veya delillerin tam olarak incelenmediği, bazı dosya unsurlarının değerlendirme dışı bırakıldığı somut olarak gösterilmelidir.
Gerekçesizlik
Varılan sonuçların somut ve teknik bir mantığa, hesaplamaya veya bilimsel dayanağa oturmadığı belirtilmelidir.
Çelişki
Raporun kendi içinde veya dosyadaki diğer kesin delillerle (tanık beyanı, kamera kaydı, teknik ölçüm) çelişip çelişmediği ortaya konmalıdır.
Uzmanlık Eksikliği
Bilirkişinin konunun gerektirdiği alanda yeterli ve ehil uzmanlardan seçilip seçilmediği sorgulanmalıdır.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Edilmezse Ne Olur?
CMK’da HMK’daki gibi kesin bir hak düşürücü süre öngörülmediğinden, tayin edilen süre içinde itiraz edilmemesi HMK’daki gibi otomatik bir “kesinleşme” sonucu doğurmaz; ceza yargılamasında hâkim, raporu her zaman diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirmeye devam eder.
Bununla birlikte fiiliyatta, süresinde ve somut/teknik gerekçelerle itiraz edilmeyen bir rapor, mahkeme tarafından güçlü ve tartışmasız bir delil olarak kabul edilme ve doğrudan hükme esas alınma ihtimali çok daha yüksektir. Bu nedenle, hukuken kesin bir süre yasağı olmasa da, itiraz hakkının tayin edilen süre içinde ve etkili biçimde kullanılması, savunma açısından kritik bir stratejik adımdır.
Bilirkişi Raporunun Bağlayıcılığı
Bilirkişi raporunun bağlayıcılığı konusunda Yargıtay’ın tutumu nettir: bilirkişi raporu hâkimi bağlayan bir karar değil, takdiri bir delildir. Hâkim, raporu diğer tüm delillerle (tanık beyanları, belgeler, keşif tutanağı gibi) birlikte serbestçe değerlendirir.
Raporun gerekçesiz, çelişkili, dosya kapsamıyla uyumsuz olması veya bilirkişinin CMK m.67/3’e aykırı biçimde hukuki nitelendirme yapması hâlinde, mahkeme bu rapora itibar etmeyebilir, ek rapor isteyebilir veya yeni bir bilirkişi heyeti görevlendirebilir. Yargıtay, konusunda uzman olmayan bilirkişilerden alınan raporlara dayanılarak kurulan hükümleri istikrarlı biçimde bozmaktadır.
Somut Senaryolar
Emsal Yargıtay Kararları
Emsal Yargıtay Kararları
Sanıkların yetkilisi bulunduğu şirketin defter ve belgeleri üzerinde, ticaret, icra ve iflas hukuku öğretim üyesi ile mali müşavirden oluşan uzman bir bilirkişi kurulu aracılığıyla inceleme yaptırılması gerekirken, konusunda uzman olmayan bilirkişi heyetinden alınan rapora dayanarak hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
Bilirkişi raporlarının hukuki süreçlerdeki yerine ilişkin birçok kararında Yargıtay, bilirkişi raporlarının mahkemeyi bağlamadığını, diğer deliller arasında serbestçe değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Trafik kazası sonucu ölümlü olaylarda, sanığın savunması, tanık beyanları, maddi bulgular (kazıntı izi, araç parçalarının konumu) ile bilirkişi raporunun birlikte, bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği; CMK m.62, 63 ve 67’deki bilirkişi atanması, rapor ve uzman mütalaası hükümlerinin bu değerlendirmede esas alınacağı vurgulanmıştır.
Antalya Ceza Avukatı
Dosyanızdaki bilirkişi raporuna itiraz etmek veya uzman mütalaası almak istiyorsanız, sürecinizi birlikte planlayalım.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Bilirkişi Raporuna İtiraz ve Ek Rapor Talebi Dilekçesi Örneği
Ceza mahkemesi bilirkişi raporuna itiraz ve ek rapor alınması talebi dilekçesi hazırlanırken, itiraz edilen hususların teknik gerekçelerle desteklenmesi ve talebin (ek rapor mü, yeni bilirkişi mi, duruşmada bilirkişinin dinlenmesi mi) açıkça belirtilmesi önemlidir.
… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ’NE
DOSYA ESAS NO: ……/…. Esas
İTİRAZ EDEN (Sanık/Katılan/Vekili): [Ad Soyad, TC Kimlik No, Adres]
KONU: […..] tarihli bilirkişi raporuna itirazlarımız ile ek rapor alınması/yeni bilirkişi heyeti görevlendirilmesi talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR: Dosyaya sunulan […..] tarihli bilirkişi raporunda, [somut eksiklik/çelişki/gerekçesizlik açıkça belirtilir; örneğin: “olay yerindeki fren izi mesafesi hesaba katılmadan hız tespiti yapılmıştır”, “raporda varılan sonuç, dosyadaki kamera kaydıyla çelişmektedir”, “bilirkişi, kendi uzmanlık alanı dışında hukuki nitelendirme yapmıştır (CMK m.67/3)”] hususu(ları) tespit edilmiştir. Bu eksiklik(ler), kararın esasını doğrudan etkileyecek niteliktedir. [Varsa: Konuya ilişkin olarak tarafımızca CMK m.67/6 uyarınca alınan […..] tarihli uzman mütalaası ekte sunulmaktadır.]
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, mevcut bilirkişi raporundaki eksikliklerin giderilmesi amacıyla ek rapor alınmasına, bu mümkün olmadığı takdirde yeni bir bilirkişi heyeti görevlendirilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
EKLER: [Varsa uzman mütalaası, teknik belgeler]
[Tarih] [Ad Soyad / İmza]
Bu taslak genel bir çerçevedir; itiraz edilecek teknik hususların somutlaştırılması, mümkünse bir uzman mütalaasıyla desteklenmesi ve bir ceza avukatı tarafından dosyaya özel uyarlanması, talebin kabul edilme ihtimalini önemli ölçüde artırır.
Bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi hakkında daha ayrıntılı örnekler, farklı dava türlerine göre uyarlanmış taslaklar ve adım adım hazırlama rehberi için Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi başlıklı kapsamlı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
CMK bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadardır?
Ceza davası bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi nasıl hazırlanır?
CMK 67 maddesi neyi düzenler?
Uzman mütalaası (CMK 67/6) nedir?
Bilirkişi raporuna itiraz edilmezse ne olur?
Bilirkişi raporunun bağlayıcılığı var mıdır?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Bilirkişi raporuna itiraz veya uzman mütalaası süreciniz hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
