Af ve İnfaz Düzenlemeleri (TCK 65 / 5275) 2026
TCK 65 Genel Af ve Özel Af Farkı
TCK 65 Genel Af ve Özel Af Farkı
TCK’nın “Dava ve Cezanın Düşürülmesi” bölümünde düzenlenen af, bir suçu, kusuru ya da cezayı bağışlama anlamına gelir ve genel af ile özel af olmak üzere iki türde uygulanır. Genel ve özel af çıkarma yetkisi, Anayasa m.87 uyarınca TBMM’ye aittir; Meclis üye tamsayısının beşte üç (3/5) çoğunluğunun oyu olmadan af kanunu çıkarılamaz. Bu ağırlaştırılmış nisap, partiler arası uzlaşmayı zorunlu kılarak keyfi af uygulamalarının önüne geçmeyi amaçlar.
(1) Genel af hâlinde, kamu davası düşer, hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar.
(2) Özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir.
(3) Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları, özel affa rağmen etkisini devam ettirir.
Genel af, mutlaka tüm suç ve cezaların affedildiği anlamına gelmez; kanun koyucu affı belirli suç tiplerine, belirli ceza miktarlarına veya belirli koşulları sağlayan hükümlülere özgüleyerek sınırlayabilir. Genel af, işlenen fiilin suç olma niteliğini ortadan kaldırmaz; yalnızca o suça ilişkin kamu davasını veya cezayı etkiler.
Genel Affın Sonuçları
Dava Açılmamışsa
Genel af sonrası artık o suç için kamu davası açılamaz.
Dava Açılmışsa
Davada düşme kararı verilir; ancak derhâl beraat mümkünse öncelik beraat kararınındır (CMK m.223/9).
Mahkûmiyet Varsa
Verilen ceza, tüm sonuçlarıyla birlikte tamamen ortadan kaldırılır.
Yan Sonuçlar
Ödenmemiş yargılama giderleri istenemez; hükümlüye uygulanan güvenlik tedbirleri de kalkar.
Genel affın mağdurun failden maddi veya manevi tazminat isteme hakkını etkilemediği unutulmamalıdır; af, yalnızca kamu davasını ve cezayı etkiler, özel hukuk taleplerini ortadan kaldırmaz.
Özel Affın Sonuçları
Özel af yalnızca hapis cezalarıyla ilgilidir ve üç şekilde uygulanabilir: hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilmesi, infaz kurumunda çektirilecek sürenin kısaltılması veya hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi. Genel aftan farklı olarak özel af, cezanın kendisini değil yalnızca infazını etkiler; bu nedenle TCK m.65/3 uyarınca cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları (örneğin belirli haklardan yoksun bırakılma), özel affa rağmen etkisini sürdürür.
Örnek bir özel af uygulaması olan 14.04.2020 tarihli 7242 sayılı Kanun, geçici madde 6 ile belirli suçlar hariç, 30.03.2020 tarihinden önce işlenmiş suçlarda denetimli serbestlik için gerekli 1 yıllık süreyi geçici olarak 3 yıla çıkarmış ve koşullu salıverilme oranını 2/3’ten 1/2’ye indirmiştir. Bu, özel affın cezanın infazını nasıl etkilediğinin somut bir örneğidir.
Affedilemeyecek Suçlar
Anayasa m.169, ormanları yakmak, yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçların genel veya özel affın kapsamına giremeyeceğini düzenler. Bu, Anayasa’da doğrudan öngörülen istisnai bir affedilemezlik hâlidir ve orman varlığının korunmasındaki kamusal yararın, af yoluyla dahi geri alınamayacağını gösterir.
5275 Sayılı Kanun Koşullu Salıverilme Oranları
5275 sayılı kanun koşullu salıverilme oranları, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.107’de düzenlenir. Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için hükmedilen cezanın belirli bir kısmının ceza infaz kurumunda fiilen çekilmiş olması, iyi hâlli olma ve yetkili merciin kararı şarttır.
| Durum | İnfaz Kurumunda Geçirilmesi Gereken Oran |
|---|---|
| Genel kural (süreli hapis) | Cezanın 1/2’si |
| Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlık, uyuşturucu imal/ticareti, örgütlü ve Devlete karşı suçlar | Cezanın 2/3’ü |
| Terör suçları (3713 sayılı Kanun kapsamı) | Cezanın 3/4’ü |
| Tekerrür (mükerrirlere özgü rejim) | Cezanın 2/3’ü |
| İkinci defa tekerrür (2026 güncellemesi) | Cezanın 3/4’ü (önceden salıverilme yasağı vardı) |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl (fiilen) |
| Müebbet hapis | 24 yıl (fiilen) |
2026 itibarıyla koşullu salıverilme hesaplamalarında yalnızca 5275 sayılı Kanun m.107’ye değil, m.108 (mükerrirlere özgü rejim), ilgili geçici maddeler ve güncel değişiklik kanunlarına da bakılması gerekir. Suç tarihi, suç türü, tekerrür durumu, mahsup ve içtima birlikte değerlendirilmeden kesin bir tahliye tarihi hesaplanamaz; bu nedenle somut infaz hesabının mutlaka bir ceza avukatı veya infaz kurumu ile teyit edilmesi önerilir.
Denetimli Serbestlik Süresi Hesaplama (2026)
Denetimli serbestlik süresi hesaplama 2026 bakımından temel kural, 5275 sayılı Kanun m.105/A’da yer alır: koşullu salıverilme tarihine 1 yıl kalan iyi hâlli hükümlüler, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunma şartıyla, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz kurumundan ayrılabilir. Bu süre, geçmişte bazı geçici kanun düzenlemeleriyle (özellikle 7242 sayılı Kanun ile) belirli suç tarihleri için 3 yıla kadar çıkarılmıştı; ancak bu istisnai uygulama süreli olduğundan, güncel hesaplamada mahkûmiyete konu suç tarihinin hangi düzenlemeye denk geldiğinin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için ayrıca, cezanın infaz kurumunda en az 5 gün ve toplam cezanın en az 1/10’u kadar kısmının fiilen geçirilmiş olması şartı da aranmaktadır. Bu ek eşik, kısa süreli hapis cezalarında dahi asgari bir kurum süresi geçirilmesini güvence altına alır.
Açık Cezaevine Ayrılma Yönetmeliği ve Şartları
Açık cezaevine ayrılma yönetmeliği ve şartları 5275 sayılı Kanun m.14 ve ilgili yönetmelik hükümlerinde düzenlenir. Terör suçları, örgüt kurma/yönetme/üye olma suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrir sayılanlar hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanların cezaları doğrudan açık ceza infaz kurumunda infaz edilir.
Doğrudan Açık Kuruma Alınma
Kasıtlı suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl ve altı cezalar, istisnalar hariç doğrudan açık kurumda infaz edilir.
Kapalıdan Açığa Ayrılma
Diğer hükümlülerin açığa ayrılmasına idare ve gözlem kurulu karar verir.
İnfaz Hâkimi Onayı
10 yıl ve üzeri veya terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel suç, uyuşturucu suçlarında açığa ayrılma kararı infaz hâkiminin onayına tâbidir.
Kapalıya Geri Gönderme
Firar, ağır disiplin cezası veya uyum sağlayamama hâllerinde hükümlü kapalı kuruma geri gönderilir.
Avukata Sor
İnfaz hesabınızın (koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, açık cezaevi) doğru yapılıp yapılmadığını birlikte kontrol edelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (TCK 58)
Mükerrirlere özgü infaz rejimi tck 58 kapsamında, tekerrür hükümlerine göre mahkûm olan hükümlüler için 5275 sayılı Kanun m.108’de özel bir infaz rejimi öngörülmüştür. Bu rejimde koşullu salıverilme oranı 2/3’e çıkar ve tahliye sonrasında ayrıca bir denetimli serbestlik süresi uygulanır; mükerrir hükümlü, koşullu salıverildikten sonra da belirli bir süre daha denetim altında kalır.
2026 güncellemesi: İkinci defa tekerrür hâlinde önceden uygulanan koşullu salıverilme yasağı kaldırılmış, yerine süreli hapis cezalarında 3/4 oranı getirilmiştir. TCK m.7/3 uyarınca koşullu salıverilme hükümlerindeki bu tür değişikliklerde lehe kanun esası uygulanır; suç tarihine göre hükümlünün lehine olan düzenleme esas alınır.
Ceza İnfaz Hesaplama ve Lehe Kanun Uygulaması
Ceza infaz hesaplama lehe kanun uygulaması, TCK m.7’ye dayanır. İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez; suçun işlendiği zaman ile infaz arasında kanun değişikliği olursa, hükümlünün lehine olan kanun uygulanır. Bu ilke yalnızca suç ve cezanın esasını değil, koşullu salıverilme oranları gibi infaza ilişkin düzenlemeleri de kapsar.
Uygulamada infaz hesabı; suç tarihi, ilgili suç tipi, tekerrür durumu, birden fazla hükmün içtimaı ve mahsup edilecek tutukluluk süreleri birlikte değerlendirilerek yapılır. Bu çok katmanlı hesaplama, aynı suçtan hüküm giyen iki kişinin dahi farklı tahliye tarihlerine sahip olmasına yol açabilir.
İnfazın Durdurulması ve Uyarlama Yargılaması
İnfazın durdurulması ve uyarlama yargılaması, lehe kanun ilkesinin infaz aşamasındaki uygulama biçimidir. Kesinleşmiş bir hükümden sonra yürürlüğe giren bir kanun, hükümlünün lehine hükümler içeriyorsa, hükmü veren mahkeme bu durumu resen veya hükümlünün talebi üzerine inceleyerek cezayı yeni kanuna uyarlar; buna “uyarlama yargılaması” denir. Uyarlama yargılaması sırasında mahkeme, gerekli görürse infazın durdurulmasına veya ertelenmesine karar verebilir.
Uyarlama yargılaması, yeni bir yargılama değildir; yalnızca mevcut hükmün, değişen mevzuata göre yeniden değerlendirilmesidir. Bu nedenle uyarlama kararına karşı da itiraz kanun yoluna başvurulabilir; mahkemenin lehe kanunu yanlış uyguladığı veya hiç uygulamadığı durumlarda bu itiraz yolu kullanılmalıdır.
Somut Senaryolar
Emsal Kararlar
Emsal Kararlar
5275 sayılı Kanun’un disiplin cezalarına ilişkin hükümlerinde, kanunda tanımı yapılmamış eylemlerin nitelik ve ağırlık bakımından benzer eylemlere kıyasen cezalandırılmasını öngören düzenlemenin bir kısmı, belirlilik ilkesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
5275 sayılı Kanun m.43/2-g’de yer alan, kurumca verilen kıyafetleri giymemenin ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasını gerektirdiği yönündeki düzenleme, orantısızlık gerekçesiyle iptal edilmiştir.
Koşullu salıverilme hükümlerinde yapılan değişikliklerde TCK m.7/3 uyarınca lehe kanun esasının uygulanacağı, suç tarihine göre hükümlünün lehine olan düzenlemenin esas alınması gerektiği vurgulanmıştır. Koşullu salıverilmenin geri alınması kararının, hükümlünün yeniden koşullu salıverilmesini ve denetimli serbestlikten yararlanmasını engelleyen ağır sonuçları bulunduğu belirtilmiştir.
Antalya Ceza Avukatı
Af, koşullu salıverilme, denetimli serbestlik veya uyarlama yargılaması sürecinizde doğru infaz hesabı ve stratejisi için birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Sık Sorulan Sorular
Genel af ile özel af arasındaki fark nedir?
5275 sayılı kanuna göre koşullu salıverilme oranı kaçtır?
Denetimli serbestlik süresi nasıl hesaplanır?
Açık cezaevine ayrılma şartları nelerdir?
Mükerrirlere özgü infaz rejimi nasıl uygulanır?
Lehe kanun uygulaması ve uyarlama yargılaması nasıl işler?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Af, infaz hesabı ve uyarlama yargılaması süreçleriniz hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
