Basit Yargılama Usulü CMK 251 Nedir? Şartları ve İtiraz
Basit Yargılama Usulü Hangi Suçlarda Uygulanır? (Kapsam ve İstisnalar)
Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir. 175 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca duruşma günü belirlendikten sonra basit yargılama usulü uygulanmaz.
Basit yargılama usulü kapsadığı suçlar bakımından belirleyici olan, suça kanunda öngörülen cezanın türü ve üst sınırıdır; hangi mahkemenin görevli olduğu da ayrıca önemlidir çünkü bu usul yalnızca asliye ceza mahkemelerinde uygulanabilir, ağır ceza mahkemesinin görevine giren hiçbir suçta uygulanamaz.
| Kriter | Durum |
|---|---|
| Görevli Mahkeme | Yalnızca asliye ceza mahkemesi |
| Ceza Türü/Miktarı | Adli para cezası ve/veya üst sınırı 2 yıl veya daha az hapis |
| Zaman Sınırı | İddianamenin kabulünden sonra, duruşma günü belirlenmeden önce (m.175/2) |
| Yaş Küçüklüğü | Uygulanmaz |
| Akıl Hastalığı | Uygulanmaz |
| Sağır ve Dilsizlik | Artık engel değil (AYM 2024/66 E., 2024/188 K. ile ibare iptal edildi) |
| İzne/Talebe Bağlı Suçlar | Uygulanmaz |
| Kapsam İçi + Kapsam Dışı Suç Birlikte İşlenmişse | Uygulanmaz (m.251/8) |
| Nitelikli Hâl Kapsam Dışına Çıkarıyorsa (örn. alenen işlenen hakaret) | Uygulanmaz |
Önemli güncelleme: CMK m.251/7’de yer alan ve basit yargılama usulünün uygulanamayacağı hâller arasında sayılan “sağır ve dilsizlik” ibaresi, Anayasa Mahkemesi’nin 05.11.2024 tarihli, 2024/66 Esas ve 2024/188 Karar sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle güncel mevzuatta basit yargılama usulünün uygulanamayacağı hâller yalnızca yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlardan ibarettir. Bu güncellemeyi yansıtmayan (2024 öncesi yazılmış) kaynaklara dikkat edilmelidir.
Basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmayacağı tamamen hâkimin takdirindedir; kanunda bu takdirin nasıl kullanılacağına dair bağlayıcı bir ölçüt yoktur (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/39896, K. 2022/6170). Ayrıca suçun nitelikli hâli kapsam dışına çıkıyorsa (örneğin hakaret suçunun alenen işlenmesi nedeniyle cezada artırım yapılması), suçun temel şekli 2 yıl sınırının altında olsa dahi basit yargılama usulü uygulanamaz.
Basit Yargılama Usulünün Aşamaları
Basit Yargılama Usulünün Aşamaları (Adım Adım Süreç)
- İddianame asliye ceza mahkemesince kabul edilir ve dosya, kapsam şartlarını taşıyorsa hâkim basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verebilir (duruşma günü belirlenmeden önce).
- İddianame; sanık, mağdur ve şikâyetçiye tebliğ edilir. Tebligatta, duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği açıkça belirtilir.
- Taraflara, beyan ve savunmalarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmeleri için süre verilir; mahkeme aynı süreçte toplanması gereken belgeleri ilgili kurum ve kuruluşlardan talep eder.
- Süre dolduktan sonra, taraflar beyanda bulunmamış olsa dahi, mahkeme duruşma yapmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşünü almaksızın, TCK m.61 dikkate alınarak CMK m.223’teki kararlardan birine hükmeder.
- Mahkûmiyet kararı verilirse sonuç cezadan 1/4 oranında indirim yapılır; koşulları varsa ayrıca seçenek yaptırıma çevirme, erteleme veya (sanık yazılı karşı çıkmazsa) HAGB uygulanabilir.
- Hükümde itiraz usulü ve itirazın sonuçları açıkça belirtilir; taraflara 7 günlük itiraz hakkı tanınır.
Mahkeme, basit yargılama usulüne karar verdikten sonra hüküm verilinceye kadar her aşamada, bu usulün yetersiz kaldığı kanaatine varırsa resen duruşma açarak genel hükümlere göre yargılamaya devam edebilir (m.251/6). Bu, mahkemenin sürecin herhangi bir noktasında “vazgeçme” yetkisidir ve tarafların onayına bağlı değildir.
Basit Yargılama Usulünde Ceza İndirimi (1/4 İndirim Nasıl Uygulanır?)
Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanununun 61 inci maddesi dikkate alınmak suretiyle, 223 üncü maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir. Mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.
Basit yargılama usulü ceza indirimi şu sırayla hesaplanır: önce TCK m.61’deki genel esaslara göre (suçun işleniş biçimi, kullanılan araç, zarar/tehlikenin ağırlığı gibi ölçütler) temel ceza belirlenir; ardından varsa TCK’daki artırım/indirim nedenleri (teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, takdiri indirim vb.) uygulanarak sonuç ceza bulunur; son olarak bu sonuç ceza üzerinden dörtte bir (%25) oranında ayrıca indirim yapılır. Bu indirim, basit yargılama usulünün tercih edilmesinin doğrudan karşılığıdır ve mahkemenin takdirine bağlı değildir; mahkûmiyet kararı verildiği sürece uygulanması zorunludur.
1. Temel Ceza (TCK m.61)
Suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, zarar/tehlike ağırlığı gibi ölçütlere göre belirlenir.
2. Artırım/İndirim Uygulaması
Varsa iştirak, teşebbüs, zincirleme suç, takdiri indirim gibi genel hükümler uygulanır.
3. Sonuç Ceza
Yukarıdaki hesaplamalar sonucu ulaşılan nihai ceza miktarıdır.
4. Basit Yargılama İndirimi (1/4)
Sonuç ceza üzerinden ayrıca %25 oranında indirim yapılarak infaz edilecek ceza belirlenir.
Bu indirim yalnızca mahkûmiyet kararlarında uygulanır; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşmesi kararlarında böyle bir indirimden söz edilmez, çünkü zaten ceza verilmemektedir.
Avukata Sor
Hakkınızda basit yargılama usulü uygulanması ihtimali veya bu usulle verilmiş bir karar için stratejinizi birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Basit Yargılama Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? (CMK 252)
252/1: Basit yargılama usulü uygulanmak suretiyle verilen kararlar itiraza tabidir; süresi içinde itiraz edilmeyen kararlar kesinleşir.
252/2: İtiraz edilmesi hâlinde, hükmü veren mahkeme şekli şartlar hariç itirazın esasını değerlendirmeksizin duruşma açar ve genel hükümlere göre yargılamaya devam eder; mahkeme bu aşamada önceki basit yargılama hükmüyle bağlı değildir.
252/3: İtirazın sanık dışındaki kişiler (savcı, katılan gibi) tarafından yapıldığı hâllerde, m.251/3’teki 1/4 indirim yine uygulanır.
252/4-5: İtiraz üzerine verilen hükmün sanık lehine olması hâlinde, aynı imkânın uygulanabileceği itiraz etmemiş diğer sanıklara da bu haktan yararlanma imkânı tanınır; itiraz üzerine verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna (istinaf/temyiz) başvurulabilir.
252/6: Süresinde yapılmayan veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayan kişi tarafından yapılan itiraz, CMK m.268/2 uyarınca yetkili mercie gönderilir.
Basit yargılama usulüne itiraz süreci, CMK m.35 genel itiraz usulüne göre işler: itiraz, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde, kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçe ile veya tutanağa geçirilmek üzere zabıt kâtibine yapılan sözlü beyanla yapılır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.
İtiraz Süresi
Tefhim veya tebliğden itibaren 7 gün; CMK m.35’e göre hesaplanır.
Tutuklu Sanık
Zabıt kâtibine veya ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek itiraz edebilir.
İtiraz Sonucu
Mahkeme, itirazın haklı olup olmadığını incelemeden doğrudan duruşma açar; yargılama genel hükümlere döner.
Duruşmaya Katılmama
Davetiyede, duruşmaya katılmama hâlinde yokluk halinde de hüküm kurulabileceği belirtilir.
İtiraz üzerine açılan duruşmadan önce itirazdan vazgeçilirse, basit yargılama usulü sonucu verilen karara itiraz edilmemiş sayılır ve bu karar kesinleşir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’ne göre, basit yargılama usulü kapsamında verilen kararlar temyize değil itiraza tabidir; bu nedenle sehven yapılan temyiz talepleri itiraz dilekçesi olarak kabul edilip yetkili mercie gönderilir.
Karma Nitelik: Usul mü, Maddi Ceza Hukuku mu?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun güncel içtihadına göre, basit yargılama usulü düzenlendiği kanun ve genel muhtevası itibarıyla bir muhakeme (usul) normu olmakla birlikte; mahkûmiyet hâlinde 1/4 oranında ceza indirimi öngörmesi, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesi, erteleme veya HAGB imkânı tanıması nedeniyle maddi ceza hukukuna dair unsurlar da barındıran karma nitelikli bir kurumdur.
Bu karma niteliğin pratik sonucu, lehe kanun ilkesinin (TCK m.7) bu usule de uygulanabilmesidir. Nitekim Anayasa Mahkemesi’nin geçiş hükümlerine ilişkin iptal kararları sonrasında Yargıtay, basit yargılama usulünün sanık lehine sonuç doğurmaya elverişli olması nedeniyle, kesinleşmemiş dosyalarda bu usulün uygulanabilirliğinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Somut Senaryolar
Emsal Yargıtay ve Ceza Genel Kurulu Kararları
Basit yargılama usulünün, asliye ceza mahkemelerinde görülen adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar açısından uygulanan bir muhakeme hukuku kurumu olmakla birlikte, mahkûmiyet hâlinde sonuç cezadan 1/4 indirim öngörmesi nedeniyle maddi ceza hukuku bakımından da sonuç doğuran karma bir kurum olduğu kabul edilmiştir.
CMK m.251/1’deki düzenlemeyle basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmaması hâkimin takdirine bırakılmış olup, bu takdir hakkının kullanılmasına yönelik kanunda herhangi bir bağlayıcı ölçüt bulunmadığı tespit edilmiştir.
CMK m.252/1 gereğince basit yargılama usulü kapsamında verilen kararların temyizi mümkün olmayıp itiraz yoluna tabi olduğundan, sehven yapılan temyiz taleplerinin itiraz dilekçesi olarak kabul edilerek yetkili mercie gönderilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Sanığın alenen işlediği hakaret suçu nedeniyle cezasında artırım yapılmasına karar verildiği olayda, alenen işlenen hakaret suçunun basit yargılama usulü kapsamında olmadığı; bu nedenle usulün uygulanmasına ilişkin kararın isabetsiz olduğuna hükmedilmiştir.
Antalya Ceza Avukatı
Hakkınızda basit yargılama usulü uygulandı mı veya uygulanma ihtimali mi var? İndirim, itiraz süreci ve stratejinizi birlikte değerlendirelim.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Basit Yargılama Kararına İtiraz Dilekçesi
CMK 252 Basit Yargılama Usulüne İtiraz Dilekçesi Örneği
CMK m.252 uyarınca basit yargılama usulüyle verilen bir karara itiraz ederken, dilekçenin kararı veren asliye ceza mahkemesine hitaben yazılması, esas ve karar numarasının doğru belirtilmesi ve 7 günlük süre içinde teslim edilmesi (veya tutuklu sanık için zabıt kâtibine ya da ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunulması) gerekir. CMK m.252/2 uyarınca mahkeme itirazın haklılığını esastan tartışmayacağı, doğrudan duruşma açacağı için dilekçede uzun hukuki gerekçelere girmek zorunlu değildir; ancak duruşmada sunulacak savunmanın çerçevesini baştan çizmek isteyenler dilekçeye kısa bir açıklama ekleyebilir.
… ASLİYE CEZA MAHKEMESİ’NE
DOSYA ESAS NO: ……/…. Esas
KARAR NO: ……/…. Karar
KARARIN TEBLİĞ/TEFHİM TARİHİ: …./…./….
İTİRAZ EDEN (Sanık/Müdafii/Katılan/C. Savcısı): [Ad Soyad, TC Kimlik No, Adres, varsa Baro Sicil No]
KONU: Yukarıda esas ve karar numarası belirtilen, mahkemenizce CMK m.251 (Basit Yargılama Usulü) uyarınca duruşma yapılmaksızın verilen […..] tarihli karara karşı, CMK m.252 uyarınca süresi içinde itiraz ediyorum/ediyoruz.
AÇIKLAMALAR: [İsteğe bağlı; örneğin: “Karar, dosya üzerinden verildiğinden tarafıma/müvekkilime sözlü savunma ve delil sunma imkânı tanınmamıştır. Duruşma açılarak, olayın [……] yönlerinin bizzat tartışılmasını ve tanık/bilirkişi dinlenmesini talep ediyorum.” gibi kısa bir gerekçe eklenebilir.]
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde itiraz ettiğimi/ettiğimizi bildirir, CMK m.252/2 uyarınca duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılama yapılmasına ve yeniden bir hüküm kurulmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[Tarih] [Ad Soyad / İmza]
Kime Verilir?
Kararı veren asliye ceza mahkemesine; tutuklu sanık zabıt kâtibine veya ceza infaz kurumu müdürüne de beyanda bulunabilir.
Süre
Tefhim veya tebliğden itibaren 7 gün; bu süre hak düşürücüdür, kaçırılırsa karar kesinleşir.
Gerekçe Zorunlu mu?
Hayır; mahkeme itirazın esasını tartışmadan doğrudan duruşma açar, ancak kısa bir açıklama stratejik olarak faydalı olabilir.
Kim İmzalayabilir?
Sanık, müdafii, katılan veya Cumhuriyet savcısı; itiraz eden kişiye göre 1/4 indirimin akıbeti değişebilir (bkz. yukarıdaki İtiraz bölümü).
Dilekçe hazırlanırken, itirazın sonucunun önceki 1/4 indirimli hükümle sınırlı olmadığı, mahkemenin duruşma sonunda daha ağır veya daha hafif bir sonuca ulaşabileceği mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle itiraz kararı, olayın somut delil durumu bir ceza avukatıyla birlikte değerlendirildikten sonra verilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Basit yargılamada duruşma yapılır mı?
Basit yargılama kararı sabıkaya işler mi?
İtiraz edilirse 1/4 ceza indirimi düşer mi?
Basit yargılama usulü hangi suçlarda uygulanır?
Basit yargılama usulü hangi hâllerde uygulanamaz?
Avukata Sor – Antalya Ceza Avukatı
Basit yargılama usulü süreciniz veya itiraz stratejiniz hakkında Antalya ceza avukatıyla görüşün.
Danışmanlık ücretlidir. TBB 2025-2026 Asgari Ücret Tarifesi
Selam basit yaralama davada yurt dişin tatil cıkabilirmim
Merhaba, Basit yaralama suçundan kaynaklı yurt dışına çıkış yasağı konmadıysa yurt dışına çıkabilirsiniz. Sorunuz daha anlaşılır olması halinde yanıtlayabiliriz.
Bu konuda ücreti mukabilinde hukuki danışmanlık almak için 0(242) 242 1 242 numaralı hattımızı arayabilirsiniz.
Bakırköy asli ceza mahkemesinden adresimize Basit yaralama tensip zaptı geldi. Müşteki olan ben şikayetimi geri çekme hakkım varmı ?? Şikayetimi geri Çektiğimde dava düşermi
Merhaba, ceza hukuku çerçevesinde hatalı veya ihmali bir davranışta bulunmanın, telafisi güç kayıpları beraberinde getirebileceğini ve bu nedenle hukuk danışmanlığı alınmasının son derece yararlı olacağını belirtmemiz gerekir. Buna ilişkin ücret karşılığında bilgi almak için 0(242) 242 1 242 numaralı hattımız üzerinden bizlerle irtibat kurabilirsiniz. İyi günler dileriz.
Merhabalar Ahmet bey,
İkinci kez yüksek alkolden ehliyetimi verdim ikincisini para cezasına çevirdiler fakat süresi geçmeden ikinciyi yakalattığım için kamu davası açıldı basit yargılama usulü olacak 15 gün içersinde savunmamı mahkemeye vermem gerekiyor.
Hapis cezası alırmıyım tekrt para cezasına çevrilirmi nasıl bir savunma yazmalıyım yardımınıza ihtiyacım var en çok korktuğum hapis cezası işimden olmak istemiyorum maddi durumum yok annem hasta eşimden ayrıyım kızıma para göndermem lazım avukat tutamıyorum maddi sıkıntıdan dolayı lütfen bir yol gösterin.
Merhaba, maddi durumunuz yoksa, bulunduğunuz yerdeki BARO’ya giderek avukat tahsis edilmesini talep edin. Hapis cezası riski olan ceza davalarında bu sizin yasal hakkınızdır. Avukat, doğru savunmayı yapmanıza yardımcı olacaktır. İyi günler dileriz.
Ahmet bey merhaba,
Hazırladığınız makale, sade ve anlaşılır dille hazırlamış olduğunuz dilekçe örnekleriniz için çok teşekkür ederim.