2. El Araçlarda Km Düşürülmesinin Hukuktaki Yeri

Alıcı satış esnasında tramer sorgulaması, araca ait daha önceki muayene ve servis kayıtların incelenmesi, ekspertiz kayıtlarına bakılması işlemlerini yapsa dahi yapılan işlemi fark edemeyebilir.

Çünkü ustaların kullanmış olduğu ekipmanlar kilometrenin düşürülüp düşürülmediğini fark edilmesini zorlaştırır. Dolayısıyla alıcı hataya düşer ve araca değerinden fazla bedel öder. Böylece satıcı haksız kazanç elde etmiş olur.

Yapılan araç satışlarında satıcı, ticari ya da mesleki amaç olmadan kişiye satış yaptığı sürece alıcı burada tüketici olmamaktadır. Bu nedenle yapılan sözleşme 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu kapsamından çıkmıştır. Bu nedenle TKHK m 73 gereğince Tüketici Mahkemeleri değil genel mahkemeler bu tür davalarda görevlidir.
(YARGITAY 13. Hukuk Dairesi 2017/2916 E., 2017/3730 K.)


Satıcı ile alıcı arasında imzalan satış sözleşmesine konu olan aracın kilometresinin düşürülmesi, aracın bildirilen ve beklenen niteliklere sahip olmaması anlamına gelmektedir. Bu nedenle satıcı, aracın sahip olmadığı bir özelliği saklayıp aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılır. Böylece satış esnasında alıcı TBK m 223 gereğince gözden geçirme yükümlülüğünü yerine getirdiği halde maldaki ayıp ortaya çıkmayabilir. Bundan dolayı araçta ilk başta görünmeyip daha sonra ortaya çıkan gizli ayıp meydana gelmiş olur.

Yüksek mahkeme, satılan aracın kilometresinin düşürülüp satılması halinde, bu gizli ayıbın varlığını bilmese bile satıcının sorumlu olduğuna hükmetti. Yargıtay kararında, satıcının; alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğuna dikkat çekti.
Oluşan gizli ayıp neticesinde alıcının TBK m 227 gereğince seçimlik hakları mevcuttur. Bu seçimlik haklar:

Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir.
Şeklinde düzenlenmiştir. Alıcı bu haklarından yararlarak uğramış olduğu zararı tazmin eder.

Aracın kilometresinin düşürülmesi Türk Ceza Kanunu bakımında da suç teşkil eden bir eylemdir. TCK M. 157/1" Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir." şeklinde düzenlenmiştir. Yapılan işlem hileli bir davranış olup karşı tarafı aldattığı ve satıcıya yarar sağladığı için burada dolandırıcılık suçu oluşmuştur. Keza yapılan işlem tekrarlanıp süreklilik arz etmeye başladığı zaman TCK M. 158 nitelikli dolandırıcılık sucundan da hüküm kurulabilir. Yargıtay 15. Ceza dairesi 2017/1324 E. 2017/10705 K. Sayılı kararında kilometre düşürülmesinde TCK m 158'den hüküm kurmuştur.

Yargıtay 23. Ceza Dairesi’nin 29.04.2015 Tarihli 2015/72 Esas 2015/1029 Karar sayılı içtihadı şu şekilde:

“Sanık A…’in, kendisine ait 2006 model … marka ve yaklaşık 125.000 kilometredeki aracını, göstergesinde oynama yaparak 100.000 kilometrenin altına indirdikten sonra değerinin üzerinde bir bedelle tanık R…’ye 11.01.2010 tarihinde sattığı, tanık R…’nin aynı aracı 22.03.2010 tarihli noter satış sözleşmesiyle şikayetçi M…’a sattığı, şikayetçinin aracı tanıdığı oto tamircilerine götürerek yüzeysel olarak kontrol ettirdiğinde herhangi bir sorun olmadığını söyledikleri, aracı kullanmaya başladıktan bir süre sonra aracın arıza yapması üzerine özel bir servise götürdüğü ve aracın gerçek kilometresinin 130.000 civarında olduğunu öğrendiğinin iddia edildiği olayda, sanık, tanık ve şikayetçi beyanları, araç bakım faturaları ile tüm dosya kapsamına göre, eylemin dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna dair kabulde isabetsizlik görülmemiş olup, sanığın basit bir incelemeyle anlaşılamayacak ve ancak teknik inceleme sonucu tespiti mümkün olacak şekilde yüksek olan kilometre göstergesini teknik müdahale ile düşürterek aracını gerçek değerinin üzerinde satmış olması ve D… satış elemanı olan tanık R…ın aracın takas olarak alındığı sırada kilometresinin 125.000 olduğunu beyan etmesi ve buna ilişkin düzenlenen ekspertiz raporunu ibraz etmiş olması karşısında, tebliğnamedeki bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir."

Aracın kilometresinin düşürüldüğünü öğrenen alıcı, ayıbı öğrendiği zaman makul bir süre içerisinde ayıbı ve seçimlik hakkını satıcıya bildirmelidir. Satıcı gerekli işlemleri yapmaz ise alıcı Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açabilir. TCK bakımından da suç teşkil eden bu olay için ceza mahkemelerine başvuru yapılabilir.

Avukat Ahmet ALKAN | Alkan Hukuk Bürosu
Avukat | Hukuk Bürosu | Danışman

UYARI : Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Ahmet ALKAN’a aittir. Tüm makaleler ve içerikler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı ve zaman damgalıdır. Sitemizdeki tüm içeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.